Cơ quan giám sát ổn định tài chính hàng đầu thế giới vừa kêu gọi các nhà hoạch định chính sách tăng cường theo dõi các khoản đặt cược sử dụng đòn bẩy trị giá hàng nghìn tỉ USD. Phần lớn các giao dịch này tập trung vào trái phiếu chính phủ và đang được các quỹ đầu cơ cùng nhiều nhà đầu tư ưa chuộng.

Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB) cho rằng cần siết chặt giám sát các rủi ro phát sinh từ hoạt động trên thị trường repo, tức các giao dịch mua bán lại, được bảo đảm bằng trái phiếu chính phủ.

Trong báo cáo công bố hôm thứ Tư, FSB đã xác định và mô tả một loạt “chỉ số dễ bị tổn thương” mà cơ quan quản lý có thể theo dõi nhằm nâng cao năng lực giám sát rủi ro thị trường.

Theo ước tính của FSB, lượng vốn vay tiền mặt của các quỹ đầu cơ trên thị trường repo đã tăng mạnh trong vài năm trở lại đây, lên khoảng 3 ngàn tỉ USD, tương đương 25% tổng tài sản của nhóm này. Nguyên nhân là các quỹ đang tăng cường triển khai những chiến lược sinh lời như giao dịch chênh lệch giữa trái phiếu giao ngay và hợp đồng tương lai, vốn dựa nhiều vào đòn bẩy để khai thác các sai lệch giá rất nhỏ.

“Thị trường repo giữ vai trò then chốt trong hệ thống tài chính toàn cầu. Vì vậy việc giữ cho thị trường này hoạt động ổn định, nhất là khi xuất hiện căng thẳng, được xem là yếu tố sống còn,” báo cáo của FSB nhấn mạnh. “Xu hướng tích tụ đòn bẩy của các chủ thể trên thị trường vẫn là vấn đề mà cơ quan quản lý cần theo dõi sát sao.”

Khuyến nghị này đánh dấu nỗ lực mới nhất của giới quản lý nhằm kiểm soát những rủi ro bất ổn do việc sử dụng đòn bẩy quá mức trên thị trường trái phiếu. Thị trường repo hiện được nhiều nhà quản lý tài sản và ngân hàng sử dụng như một công cụ cho vay trái phiếu để đổi lấy tiền mặt, hoặc ngược lại.

Tại Mỹ, các nhà tạo lập thị trường trái phiếu cho biết những chiến lược phổ biến nhất của khách hàng là quỹ đầu cơ bao gồm giao dịch chênh lệch giữa trái phiếu mới phát hành và trái phiếu cũ (on-the-run và off-the-run), các giao dịch theo đường cong lợi suất hoặc kỳ hạn, cùng chiến lược chênh lệch giữa trái phiếu giao ngay và hợp đồng tương lai. Ở khu vực đồng euro, các giao dịch theo đường cong lợi suất hoặc kỳ hạn đang chiếm ưu thế, trong khi giao dịch basis cũng được sử dụng khá nhiều.

Mối lo lớn nhất của giới quản lý là khi các nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao gặp áp lực thanh khoản, họ sẽ buộc phải bán tài sản để huy động vốn. Nếu những đợt bán tháo này diễn ra đúng lúc thị trường đang chịu áp lực, chúng có thể làm tăng biến động và tạo ra vòng xoáy phản hồi tiêu cực.

Cả FSB và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đều đã đề cập đến khả năng áp dụng mức “haircut” tối thiểu, tức tỉ lệ chiết khấu bắt buộc đối với tài sản thế chấp trong các giao dịch repo. Biện pháp này nhằm giới hạn mức đòn bẩy có thể tích tụ trên thị trường. Tuy nhiên, ngành tài chính đã phản đối mạnh mẽ và cho rằng biện pháp này sẽ làm suy giảm thanh khoản.

FSB khuyến nghị các cơ quan chức năng theo dõi nhiều chỉ số liên quan đến hoạt động thị trường, cấu trúc, khả năng chống chịu và năng lực trung gian tài chính. Báo cáo cũng kêu gọi tháo gỡ các vướng mắc về dữ liệu. Đây là yếu tố đang khiến các thành viên FSB, trong đó có các ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý tài chính lớn, gặp khó trong việc giám sát rủi ro.

Ngoài ra, FSB cho rằng các cơ quan quản lý cần rà soát lại cơ chế công bố thông tin giữa các tổ chức phi ngân hàng sử dụng đòn bẩy và các bên cung cấp đòn bẩy. Trong những trường hợp việc công bố thông tin còn hạn chế, báo cáo khuyến nghị xem xét thiết lập cơ chế hợp tác công – tư với ngành tài chính nhằm xây dựng các tiêu chuẩn hoặc hướng dẫn chung.

— Với sự hỗ trợ của Laura Noonan