Nhà đầu tư có thể tìm nơi trú ẩn nào trước những biến động do chiến sự tại Iran gây ra? Hiện chưa có điểm đến nào đủ tin cậy. Ngay cả đồng USD, tài sản thường hưởng lợi khi thị trường bất ổn, cũng chỉ tăng nhẹ so với các đồng tiền chủ chốt. Dòng tiền chảy vào đồng bạc xanh dường như không đổ vào cổ phiếu hay trái phiếu Mỹ đang chật vật mà chủ yếu nằm yên dưới dạng tiền mặt.

Trong khi đó, các tài sản trú ẩn truyền thống lại suy yếu. Giá vàng đã mất khoảng một phần tư so với mức đỉnh cuối tháng 1. Bitcoin giảm hơn 40% so với mức kỷ lục tháng 10, khiến kỳ vọng tiền mã hóa có thể trở thành nơi trú ẩn mới khi thị trường căng thẳng tiêu tan.

Biến động đã tăng mạnh trên hầu hết các loại tài sản. Dù thị trường cổ phiếu Mỹ và châu Âu mới chỉ giảm tương đối nhẹ, trạng thái này khó duy trì nếu lợi suất trái phiếu tiếp tục phản ánh kỳ vọng lạm phát tăng nóng. Thực tế, những tài sản từng tăng mạnh gần đây thường trở thành nguồn thanh khoản dễ tiếp cận khi nhà đầu tư cần tiền. Vàng là ví dụ điển hình. Giá kim loại này vẫn tăng 35% trong một năm qua và cao hơn 130% so với 5 năm trước. Các ngân hàng trung ương đã tích trữ kim loại quý này trong những năm gần đây có thể buộc phải bán ra để đáp ứng nhu cầu năng lượng và quốc phòng nếu xung đột kéo dài.

Ở thị trường tiền tệ, một lý do khiến đồng USD tăng không đáng kể là kỳ vọng lãi suất tăng mạnh tại các khu vực thiếu năng lượng, đặc biệt là khu vực đồng euro và Anh. Thông thường, đồng euro và bảng Anh sẽ chịu áp lực khi nhà đầu tư rút vốn do triển vọng giá năng lượng cao. Tuy nhiên, thị trường hợp đồng tương lai đã nhanh chóng điều chỉnh kỳ vọng chính sách của Ngân hàng Trung ương châu Âu và Ngân hàng Trung ương Anh, dự báo các đợt tăng lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát.

Tình hình tại Mỹ lại khác. Kỳ vọng lãi suất thay đổi ít hơn. Thị trường hiện cho rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong phần còn lại của năm, sau khi trước đó từng dự báo sẽ nới lỏng. Sự khác biệt này kìm hãm đà tăng của đồng USD. Tuy nhiên, thị trường tiền tệ có thể nhanh chóng chuyển trọng tâm từ chênh lệch lãi suất sang triển vọng tăng trưởng suy yếu và lại gây áp lực lên cả euro lẫn bảng Anh.

Điều này đặt ra câu hỏi lớn cho châu Âu. Các nền kinh tế gần như không tăng trưởng nhưng vẫn phải chịu cú sốc nguồn cung từ bên ngoài có thể tăng lãi suất liên tiếp hay không. Nếu nhà hoạch định chính sách phản ứng giống giai đoạn xung đột Nga và Ukraine năm 2022, họ có thể đẩy nền kinh tế vào suy thoái hoặc ít nhất là một đợt giảm tốc nghiêm trọng. Khi đó, kinh tế phương Tây vẫn được hỗ trợ bởi chính sách tiền tệ và tài khóa sau đại dịch, lạm phát tăng nhanh và thất nghiệp giảm. Hiện nay, bối cảnh đã đảo chiều. Giá năng lượng cao kéo dài có thể làm suy yếu nhu cầu, thậm chí gây giảm phát. Các nhà phân tích của UBS cho rằng khả năng tăng lãi suất có thể tăng, nhưng khả năng cắt giảm lãi suất còn tăng mạnh hơn.

Ở Anh, thống đốc Ngân hàng Trung ương Andrew Bailey đã nhấn mạnh quyết định giữ nguyên lãi suất tuần trước không có nghĩa là bước vào chu kỳ tăng. Tuy nhiên, khi kỳ vọng cắt giảm lãi suất không còn chắc chắn, thị trường nhanh chóng điều chỉnh theo hướng ngược lại. Khi tất cả cùng hành động theo một hướng, các yêu cầu bổ sung ký quỹ có thể khuếch đại biến động và khiến thị trường phản ứng thái quá.

Các nhà hoạch định chính sách hiện rất nhạy cảm với chỉ trích rằng họ phản ứng chậm với lạm phát sau Covid-19 và vẫn lo ngại các tác động còn kéo dài. Vì vậy, họ có xu hướng hành động nhanh hơn nếu áp lực giá tiêu dùng tăng trở lại. Tuy nhiên, biến động mạnh gần đây trên thị trường trái phiếu chính phủ đã phần nào làm thay công việc siết chặt tài chính. Lợi suất trái phiếu Đức kỳ hạn 10 năm có lúc vượt 3%, trái phiếu Ý trên 4% và lợi suất trái phiếu Anh vượt 5%. Điều này đẩy lãi suất vay mua nhà và vay vốn tăng nhanh, phát tín hiệu thắt chặt trên toàn nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, nếu giá năng lượng tăng vọt kéo nền kinh tế vào suy thoái, thị trường gần như không có nơi trú ẩn rõ ràng và càng khó để canh thời điểm đầu tư. Nắm giữ tiền mặt bằng USD có thể là lựa chọn ít rủi ro nhất, nhưng ngay cả niềm tin vào đồng bạc xanh cũng không còn vững chắc.

Marcus Ashworth là cây bút chuyên mục của Bloomberg Opinion, phụ trách mảng thị trường châu Âu. Trước đó, ông là giám đốc chiến lược thị trường tại Haitong Securities ở London.