Chuỗi nhập siêu chưa kết thúc

Riêng tháng Ba, giá trị xuất khẩu đạt 46,44 tỉ USD, tăng 40% so với tháng trước (cộng thêm yếu tố mùa vụ vì tháng 2 là Tết nguyên đán), và tăng 20% so với cùng kỳ. 

Nhập khẩu tăng mạnh hơn xuất khẩu, giá trị nhập khẩu hàng hoá trong tháng 3 vào Việt Nam đạt 47 tỉ USD, tăng 38% so với tháng trước và tăng mạnh gần 30% so với cùng kỳ năm trước. 

Mức thay đổi thực tế của giá trị xuất và nhập khẩu vượt kỳ vọng được nêu ra trong báo cáo cập nhật kinh tế vĩ mô của công ty chứng khoán Maybank hồi giữa tháng Ba, nhưng diễn biến chung là phù hợp. Đội ngũ nghiên cứu từ Maybank dự báo xuất khẩu sẽ tăng 14% và nhập khẩu tăng 20% so với cùng kỳ trong tháng Ba. 

Lý giải cho điều này, báo cáo từ Maybank cho biết nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu phản ánh tác động của cuộc chiến ở vùng Vịnh vào giá cước vận chuyển, chi phí bảo hiểm và tăng thời gian giao hàng. 

Đáng chú ý, hoạt động xuất và nhập khẩu đồng thời ghi nhận kỷ lục mới về giá trị xuất, nhập khẩu của một tháng. Giá trị xuất nhập khẩu hàng hoá tháng 3 đều là mức cao nhất của một tháng từ trước tới nay, vượt cả mức từng được ghi nhận trong bốn tháng từ tháng 7 - tháng 10 năm ngoái. 

Điểm khác biệt lần này cán cân thương mại thâm hụt liên tiếp bốn tháng, trái ngược với mức xuất siêu xấp xỉ gần 3 tỉ USD mỗi tháng của năm trước. 

Hoạt động xuất nhập khẩu cùng tăng mạnh mẽ đưa tổng giá trị thương mại Việt Nam trong tháng 3 tăng 24% so với cùng kỳ. Luỹ kế quý I, nền kinh tế tăng trưởng 23% về giá trị xuất khẩu hàng hoá, đạt gần 250 tỉ USD. Nếu các quý sau duy trì được mức giá trị như trên, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam năm nay có thể sẽ đạt tới cột mốc mới: 1.000 tỉ USD.

Thương mại chịu áp lực từ chi phí đẩy và giảm nhu cầu

Báo cáo triển vọng vĩ mô công bố giữa tháng Ba từ công ty chứng khoán Quân đội (MBS) đánh giá tác động trực tiếp từ xung đột Trung Đông tới hoạt động xuất khẩu là không đáng kể.

Rủi ro chủ yếu đến từ việc nhu cầu thế giới có thể suy yếu khi lạm phát toàn cầu gia tăng, hệ quả truyền dẫn từ áp lực giá năng lượng neo cao. 

Điều này đã được phản ánh thông qua chỉ số PMI Việt Nam tháng 3 vừa được công bố cách đây ba ngày. Nhu cầu suy yếu khi tốc độ tăng đơn hàng mới chậm lại đáng kể, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 9.2025.

Sản lượng sản xuất vẫn tăng trong tháng 3, nhưng với tốc độ chậm lại và là mức yếu nhất trong một năm qua. Một phần của mức tăng trưởng đến từ từ việc khách hàng đặt hàng sớm nhằm tránh giá tăng hơn là phản ánh nhu cầu tăng bền vững, thông cáo báo chí từ S&P Global phân tích. 

Trong ngắn hạn, chi phí vận chuyển tăng mạnh cộng hưởng với xu hướng giảm giá của đồng nội tệ trong khi USD phục hồi sẽ gia tăng rủi ro về nhập khẩu lạm phát. 

Nhóm nghiên cứu từ MBS dự báo tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sẽ ở mức 15-16% trong năm nay nhờ nhu cầu hàng hoá điện tử (điều này đã được nhóm nghiên cứu từ ngân hàng HSBC phân tích). Tính cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam sẽ gia tăng khi mức thuế được điều chỉnh và sự đa dạng hoá thị trường của nền kinh tế sẽ hỗ trợ thương mại tăng trưởng trong năm nay. 

Nhập khẩu, theo nhóm nghiên cứu sẽ tăng trưởng tương đương mức xuất khẩu khi Việt Nam tăng cường nhập hàng từ Mỹ để thu hẹp thặng dư thương mại với quốc gia này. Ngoài ra, nhu cầu nhập khẩu máy móc thiết bị, dây chuyền công nghệ dự kiến tiếp tục gia tăng để phục vụ việc mở rộng sản xuất và đầu tư hạ tầng. Thặng dư thương mại năm 2026 dự kiến đạt khoảng 23 tỉ USD. 

Bà Yun Liu, chuyên gia kinh tế phụ trách thị trường ASEAN, bộ phận Nghiên cứu Đầu tư Toàn cầu HSBC có cái nhìn cẩn trọng hơn khi nhắc tới hai thách thức “cấp bách” đối với thương mại của Việt Nam. Diễn biến thuế quan dù hiện đang có lợi cho quốc gia, nhưng việc chưa ký kết được một thoả thuận thương mại với Mỹ sẽ là rủi ro và triển vọng thương mại Việt Nam phụ thuộc vào mức thuế cuối cùng quốc gia phải chịu so với các đối thủ cạnh tranh. 

Thách thức tiếp theo là xung đột tại Trung Đông đang tạo ra những lực cản tức thời đối với tăng trưởng khi nền kinh tế nhạy cảm với giá dầu và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu từ khu vực này, theo bà Yun Liu.

“Giá dầu tăng sẽ kéo theo chi phí sản xuất và vận chuyển cao hơn cho các ngành công nghiệp và thương mại, những trụ cột tăng trưởng của Việt Nam,” bà Yun Liu trả lời người viết qua thư điện tử.