Dư nợ cho vay bằng đồng Việt Nam hiện cao hơn tiền gửi khoảng 2 triệu tỉ đồng, tương đương 76,8 tỉ USD, Ngân hàng Nhà nước cho biết trong một báo cáo.

Sự mất cân đối này “tiềm ẩn rủi ro đối với thanh khoản và lãi suất, đe dọa an toàn của các tổ chức tín dụng và sự ổn định của hệ thống tài chính, tiền tệ”, Ngân hàng Nhà nước nhận định.

Báo cáo được công bố ngay trước cuộc gặp giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và lãnh đạo các ngân hàng vào thứ Năm, trong bối cảnh Chính phủ muốn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế lên gần 12% trong nửa cuối năm để đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026. Đây sẽ là nhiệm vụ khó khăn khi Việt Nam phải ứng phó với triển vọng thương mại toàn cầu bất định và căng thẳng thuế quan tiếp diễn với Mỹ, thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.

“Dư địa cho chính sách tiền tệ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hiện rất hạn chế do rủi ro lạm phát, biến động bên ngoài và tác động từ khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng đối với lãi suất trong nước và tỷ giá”, báo cáo của Ngân hàng Nhà nước cho biết. Báo cáo cũng nhận định “thâm hụt thương mại kéo dài trong những tháng đầu năm đã làm gia tăng nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu”.

Về phần mình, Thủ tướng cho rằng Ngân hàng Nhà nước cần duy trì lãi suất điều hành và tăng thanh khoản cho thị trường, qua đó giúp các ngân hàng tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn. Ông cũng yêu cầu điều hành tỷ giá linh hoạt và can thiệp khi cần thiết để ổn định tiền tệ, đồng thời kêu gọi các ngân hàng tiếp tục cắt giảm chi phí, ổn định lãi suất và thực sự giảm lãi suất cho vay.

Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước tìm “điểm cân bằng” giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đồng thời cập nhật các công cụ điều hành chính sách tiền tệ, tỷ giá, thanh khoản và tín dụng.

“Để đạt tốc độ tăng trưởng hai chữ số nhanh và bền vững trong nhiều năm, chúng ta cần tiếp tục củng cố nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô và tăng cường niềm tin của người dân, doanh nghiệp vào năng lực điều hành chính sách của Ngân hàng Nhà nước”, Thủ tướng nói.

Hôm thứ Hai, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong nỗ lực rộng hơn nhằm khiến vốn rẻ hơn và dễ tiếp cận hơn đối với các doanh nghiệp thuộc những lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng. Các ngân hàng thương mại được yêu cầu áp dụng lãi suất cho vay thấp hơn ít nhất 1 điểm phần trăm so với lãi suất cho vay bình quân của chính ngân hàng đối với cùng kỳ hạn.

Bốn ngân hàng thương mại Nhà nước lớn nhất đã hưởng ứng chương trình. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, tức Agribank, cho biết sẽ cung cấp các khoản vay với lãi suất thấp hơn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như các lĩnh vực ưu tiên, gồm nông nghiệp, sản xuất công nghệ cao, AI và chất bán dẫn, đến hết năm 2028.

Các ngân hàng thương mại khác như Nam A Bank và BVBank cũng đã tham gia chương trình cho vay.

Áp lực huy động vốn cũng thể hiện qua việc Techcombank triển khai khoản vay hợp vốn trị giá 1 tỉ USD, theo những người am hiểu vấn đề. Đây là tổ chức tài chính Việt Nam mới nhất tìm kiếm nguồn vốn từ nước ngoài.

Dù Việt Nam được dự báo tiếp tục là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất châu Á trong phần còn lại của thập niên, việc đạt mức tăng trưởng 10% có thể là dấu hiệu cảnh báo thay vì lý do để ăn mừng, Gareth Leather, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách châu Á tại Capital Economics, viết trong một báo cáo ngày 11 tháng 8.

“Việc đẩy nhu cầu vượt quá khả năng cung ứng của nền kinh tế sẽ làm gia tăng rủi ro lạm phát và những điểm yếu tài chính”, ông viết. Theo Leather, Việt Nam từng trải qua tình trạng tương tự khi tín dụng tăng trưởng quá nhanh thúc đẩy các cơn sốt bất động sản, cuối cùng dẫn tới khủng hoảng ngân hàng và bất động sản vào năm 2012 và một lần nữa vào năm 2022.

Ngân hàng Nhà nước đang đứng trước nhiệm vụ quan trọng là hỗ trợ tham vọng tăng trưởng của Chính phủ đồng thời duy trì ổn định tiền tệ, kiểm soát lạm phát và quản lý tốc độ tăng trưởng tín dụng để tránh làm gia tăng nợ xấu. Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% trong năm nay, nhưng nhiều lần cho biết mục tiêu này có thể được điều chỉnh tùy theo điều kiện kinh tế.

Áp lực lạm phát cũng đang gia tăng. Giá tiêu dùng tháng 7 tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước, khi chi phí vận tải, dịch vụ và xây dựng vẫn ở mức cao sau xung đột Iran. Điều này khiến Ngân hàng Nhà nước có ít dư địa để kiểm soát lạm phát trong phạm vi mục tiêu, theo báo cáo.

“Để giữ lạm phát bình quân năm 2026 ở khoảng 4,5%, CPI hàng tháng trong những tháng còn lại của năm chỉ có thể tăng bình quân khoảng 0,34%.”

Với sự hỗ trợ của Cecilia Yap