Chỉ số PMI Việt Nam từ mức 54,3 giảm còn 51,2 điểm trong tháng 3, phản ánh áp lực chi phí tăng lan rộng, ảnh hưởng tới nhu cầu và hoạt động sản xuất, theo thông cáo phát đi sáng 1.4 từ S&P Global. 

Chi phí đầu vào lẫn đầu ra tăng mạnh nhất nhiều tháng

Động lực chính đứng sau sự suy yếu này là cú sốc chi phí đầu vào, chủ yếu đến từ giá năng lượng tăng do xung đột tại Trung Đông. Chi phí đầu vào trong ngành sản xuất, theo báo cáo, đã tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4.2022, khi gần một nửa số doanh nghiệp ghi nhận chi phí tăng trong tháng.

Giá dầu tăng kéo theo chi phí logistics, vận tải, nhiên liệu leo thang, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh giá bán khiến giá đầu ra tăng với tốc độ nhanh nhất trong gần 15 năm. Đây là một mức tăng hiếm thấy kể từ khi khảo sát PMI bắt đầu vào năm 2011. 

“Tốc độ tăng chi phí đầu vào và giá bán nhanh nhất trong gần 15 năm cho thấy tác động tức thì và rõ rệt mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt,” ông Andrew Harker, kinh tế trưởng tại S&P Global Market Intelligence nhận xét. 

Hiệu ứng lan toả khiến hoạt động kinh doanh kém tích cực

Tuy nhiên, việc chuyển phần chi phí sang khách hàng đã gây tác động ngược lại đến cầu thị trường. Nhu cầu suy yếu thể hiện khi tốc độ tăng đơn hàng mới chậm lại đáng kể, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 9.2025.

Các yếu tố bên ngoài, như tăng chi phí và bất ổn chuỗi cung ứng đang bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của kinh tế Việt Nam. 

Sản lượng sản xuất tăng trong tháng 3, nhưng với tốc độ chậm lại và là mức yếu nhất trong một năm qua. Một phần của mức tăng trưởng đến từ từ việc khách hàng đặt hàng sớm nhằm tránh giá tăng hơn là phản ánh nhu cầu tăng bền vững. 

Áp lực chi phí và nhu cầu yếu cũng khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong hoạt động mở rộng. Hoạt động mua hàng giảm lần đầu tiên sau tám tháng tăng trưởng dù tồn kho nguyên vật liệu và thành phẩm đều giảm. 

Thị trường lao động trong ngành sản xuất cũng bắt đầu chịu ảnh hưởng. Số lượng việc làm giảm lần đầu tiên sau sáu tháng. Điều này phản ánh sự thận trọng ngày càng tăng của doanh nghiệp trước triển vọng không chắc chắn.

Niềm tin kinh doanh cũng suy giảm, xuống mức thấp nhất trong sáu tháng, khi các doanh nghiệp lo ngại về tác động kéo dài của chi phí cao, gián đoạn nguồn cung và nhu cầu quốc tế yếu. Dù vậy, kỳ vọng về tăng trưởng trong 12 tháng tới vẫn được duy trì, dựa trên giả định rằng nhu cầu nền tảng sẽ tiếp tục hỗ trợ sản xuất.

Triển vọng ngắn hạn, theo kinh tế trưởng từ S&P Global “có vẻ ảm đạm, trừ khi xung đột được giải quyết nhanh chóng.”