Dữ liệu vừa được Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) vừa công bố đã xác nhận một thực tế: Quốc gia này đã đạt mục tiêu tăng trưởng 5% cho năm 2025, nhưng động lực tăng trưởng đang ở trạng thái có nhiều thứ đáng báo động.

Thặng dư thương mại gần 1.200 tỉ USD

Năm 2025 ghi nhận một kỷ lục đáng kinh ngạc: Xuất khẩu ròng hàng hóa và dịch vụ đã đóng góp tới 33% vào mức tăng trưởng GDP. Đây là tỉ trọng cao nhất kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng nội địa suy kiệt, các nhà máy Trung Quốc đã đẩy mạnh hàng hóa ra thế giới để "giải vây". Kết quả là thặng dư thương mại đạt mức kỷ lục 1.200 tỉ USD. Dù chịu áp lực từ các đợt thuế quan khốc liệt của Mỹ dưới thời Donald Trump, Trung Quốc vẫn thành công trong việc chuyển hướng dòng hàng sang châu Âu và Đông Nam Á. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào bên ngoài này đang biến kinh tế Trung Quốc thành một "gã khổng lồ hướng ngoại" với đôi chân nội địa yếu ớt.

Đầu tư lần đầu sụt giảm sau 30 năm

Trái ngược với cảnh tấp nập tại các cảng biển, thị trường nội địa lại chứng kiến một "cú phanh" lịch sử. Lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu thu thập dữ liệu vào gần 30 năm trước, đầu tư tài sản cố định tại Trung Quốc đã chính thức sụt giảm 3,8%.

Nguyên nhân chính đến từ sự đổ vỡ không hồi kết của thị trường bất động sản, với mức đầu tư giảm sâu 17,2%. Niềm tin của các doanh nghiệp và chính quyền địa phương xuống thấp đến mức đầu tư hạ tầng và sản xuất không còn đủ sức gánh vác nền kinh tế như các giai đoạn trước.

Khủng hoảng nhân khẩu học: Tỉ lệ sinh thấp nhất kể từ năm 1949

Về mặt xã hội, Trung Quốc vừa trải qua một năm "đen tối" về nhân khẩu học. Tỉ lệ sinh đã rơi xuống mức 5,6 trẻ trên 1.000 dân – con số thấp nhất kể từ khi thành lập nước (1949).

Bất chấp những chính sách "ép sinh" quyết liệt của Bắc Kinh như thưởng tiền mặt hay áp thuế 13% lên các sản phẩm tránh thai, số trẻ sơ sinh vẫn lần đầu tiên rơi xuống dưới mốc 8 triệu. Tổng dân số Trung Quốc giảm 3,4 triệu người, mức sụt giảm mạnh nhất kể từ nạn đói năm 1960. Một xã hội già đi nhanh chóng đang đặt hệ thống lương hưu và thị trường lao động vào tình trạng báo động đỏ.

Bóng ma giảm phát kéo dài nhất lịch sử hiện đại

Một kỷ lục không mong muốn khác là tình trạng giảm phát đã kéo dài liên tiếp 3 năm. Đây là chuỗi giảm giá dài nhất kể từ khi Trung Quốc chuyển đổi sang kinh tế thị trường vào cuối thập niên 1970.

Khi giá cả không tăng, lợi nhuận doanh nghiệp bị bào mòn và tiền lương của người lao động cũng đình trệ. Tăng trưởng kinh tế danh nghĩa (chưa điều chỉnh theo lạm phát) chỉ đạt 4%, mức thấp nhất kể từ năm 1976 (ngoại trừ năm đại dịch 2020). Tình trạng này đẩy chính quyền vào thế khó khi phải nỗ lực ngăn chặn các cuộc chiến giá cả giữa các doanh nghiệp nội địa – một hiện tượng mà giới quan sát gọi là “nội quyển”