Hạn Hán Ở Đảo Nhiệt Đới Có Thể Giống Như Một Lời Cảnh Báo Khiến Đôi Giày Thể Thao Của Bạn Đắt Đỏ Hơn

Điều gì vào năm 2026 có thể khiến cuộc khủng hoảng nguồn cung nhiên liệu hóa thạch xuất phát từ vịnh Ba Tư trở nên tồi tệ hơn một chút? Làm thế nào về một cuộc khủng hoảng nguồn cung nhiên liệu hóa thạch hoàn toàn tách biệt ở phía bên kia thế giới? Đó là những gì mà thời tiết khô hạn do hiện tượng siêu El Nino mang lại đang ấp ủ.

Nếu có một "Saudi Arabia của than đá," đó gần như chắc chắn là Indonesia. Khoảng 2/3 tổng lượng than vận chuyển quốc tế phục vụ nhiệt điện có nguồn gốc từ đây. Khoảng 80% số than đó được khai thác chỉ ở hai tỉnh trên đảo Borneo. Việc đưa toàn bộ lượng carbon đó đến cảng, đến lượt nó, lại phụ thuộc vào việc vận chuyển sà lan ở một vài con sông. Sự gián đoạn tại các điểm nghẽn đó có thể lan rộng khắp các lưới điện trên khắp châu Á, đe dọa cắt điện các nhà máy cung cấp cho thế giới mọi thứ từ điện thoại thông minh đến giày thể thao.

Giống như một chuỗi mùa hè khô hạn đã đe dọa vai trò của sông Rhine như một đường cao tốc hậu cần xuyên qua trái tim châu Âu trong những năm gần đây, các con sông của Indonesia rất dễ bị tổn thương do khí hậu ấm lên mà việc xuất khẩu than của chính nó đang thúc đẩy. Khi lượng mưa giảm, mực nước giảm và các luồng tàu chạy hẹp lại, đôi khi trở nên không thể đi qua. Hình ảnh vệ tinh nổi bật về sông Barito cho thấy các bãi cát đang nuốt chửng ngày càng nhiều đoạn đường uốn lượn của nó.

Điều đó đã đang tạo ra những tác động. Các sà lan buộc phải giảm tải trọng để tránh mắc cạn ở vùng nước nông, làm tăng chi phí và tốc độ vận chuyển chậm lại. Một số thợ khai thác đã tuyên bố bất khả kháng, thuật ngữ pháp lý có nghĩa là họ phải hủy các chuyến hàng do các lực lượng vượt quá tầm kiểm soát của họ. Khối lượng xuất khẩu trong tháng 8 đã là mức thấp nhất trong năm năm và một nhóm chủ sử dụng lao động địa phương ước tính sự gián đoạn có thể ảnh hưởng đến khoảng 3,9 triệu tấn sản lượng mỗi tháng.

Mực nước các con sông ở Borneo lên xuống theo gió mùa Ấn Độ Dương, vì vậy không có gì bất thường khi chúng trải qua các thời kỳ nước thấp khi mùa khô đi đến hồi kết. Tuy nhiên, hiện tại đang là ngoại lệ, với dự báo về lượng mưa cho đến tháng 11 thấp hơn tới 80% so với mức bình thường trên khắp quần đảo Indonesia. Mùa mưa, thường bắt đầu vào tháng 10, sẽ không bắt đầu cho đến tháng 11 và sẽ rút ngắn hơn bình thường, theo công bố tuần trước của chính phủ nước này. Trong kịch bản tồi tệ nhất, lượng mưa có thể không đủ nước cung cấp cho các con sông đã cạn kiệt, khiến cho các đợt gián đoạn thương mại kéo dài sang năm sau: Trên sông Mahakam, động mạch xuất khẩu than quan trọng nhất của Borneo, hạn hán có thể kéo dài trong 13 tháng.

Những nhóm dân cư chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ sự bất định này đã bị lừa. Trong nhiều năm, ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch đã quảng bá LNG và than đá như một giải pháp cho các quốc gia ở Nam và Đông Nam Á đang đối mặt với nhu cầu điện gia tăng. Các chính phủ nước ngoài đôi khi đã thúc đẩy tầm nhìn này. Sáng kiến chuyển dịch năng lượng khu vực hàng đầu của bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản đã tài trợ cho các nghiên cứu về việc kéo dài tuổi thọ của các máy phát điện chạy bằng than và khí đốt bằng cách bơm amoniac, hydro hoặc sinh khối vào lò đốt của họ.

Các sự kiện của năm 2026 đang đập tan từng giả định bên dưới chiến lược đó: Rằng nhiên liệu hóa thạch có nhiều khả năng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hơn, mặc dù chúng đắt hơn chỉ tính riêng về mặt tiền mặt, ngay cả trước khi xem xét các gánh nặng bổ sung đối với sức khỏe, sự an lạc và bản thân sự biến đổi khí hậu; Rằng chúng đáng tin cậy hơn và an toàn hơn, một lập luận chỉ hoạt động nếu bạn lờ đi mức độ chúng phụ thuộc vào một vài điểm nghẽn ở Hormuz, hoặc biển Đỏ, hoặc các con sông của Borneo; Rằng chúng nhanh chóng được triển khai, mặc dù các máy phát điện chạy bằng than mất bảy năm để xây dựng và danh sách chờ để mua chỉ riêng một turbine khí kéo dài tới 5 năm trong những ngày này.

Điều này có ý nghĩa vượt xa khỏi khu vực. Trọng tâm của các chuỗi cung ứng trên thế giới đang dịch chuyển khỏi Trung Quốc và hướng về Nam và Đông Nam Á, với đầu tư trực tiếp nước ngoài vào sản xuất chế tạo ở các thành viên của hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á tăng 147% chỉ riêng trong năm 2024. Các quốc gia từ Bangladesh đến Việt Nam đang nhận ra việc quy hoạch năng lượng yếu kém có thể ép chi phí tăng lên và cắt giảm doanh số của các hàng hóa xuất khẩu mà họ đang trông chờ cho tăng trưởng kinh tế như thế nào. Để vận hành liền mạch, các trung tâm công nghiệp mới nổi này phụ thuộc vào nguồn cung cấp điện không bị gián đoạn, không bị cú sốc giá vì một cuộc chiến ở phía bên kia thế giới hay một bãi cát nổi lên ở giữa một con sông trong rừng rậm.

Năng lượng mặt trời có thể cung cấp nguồn điện đáng tin cậy như sự mọc và lặn của mặt trời, với mức chi phí mà thế giới chưa từng thấy trước đây. Được kết hợp với pin lưu trữ, nó có thể tiếp tục chạy tốt vào ban đêm và vẫn đánh bại nguồn điện đốt bằng nhiên liệu hóa thạch rẻ nhất. Một cuộc đấu giá điện ở Ấn Độ vào tháng trước nhằm mô phỏng sản lượng theo từng giờ của một máy phát điện chạy bằng than là một ví dụ điển hình: 16 nhà phát triển riêng lẻ đã bỏ thầu thấp hơn chi phí của điện than, và đảm bảo họ sẽ giữ giá cố định trong 25 năm, điều mà không một nhà phát triển nhiên liệu hóa thạch nào có thể hứa hẹn.

Các chính phủ đã bắt đầu chú ý. Thái Lan đã công bố các kế hoạch trong tháng này nhằm tăng tỉ trọng năng lượng tái tạo lên tới 89%, từ mức 15% hiện tại. Đó không chỉ là một hệ thống năng lượng sạch hơn. Đó là một hệ thống an toàn hơn.

David Fickling là cây bút bình luận của Bloomberg Opinion chuyên về biến đổi khí hậu và năng lượng. Trước đây, ông từng làm việc tại Bloomberg News, Wall Street Journal và Financial Times.