Một sản phẩm của BEACON MEDIA
Chuyên mục
Media
Báo cáo đặc biệt
Một sản phẩm của BEACON MEDIA
Khám phá nhiều hơn với tài khoản
Đăng nhập để lưu trữ và dễ dàng truy cập những bài viết bạn yêu thích trên Bloomberg Businessweek Việt Nam.
BBWV - Trung Quốc đang thúc đẩy không phát thải carbon, thay thế bằng năng lượng tái tạo trong ngành sản xuất, với mục tiêu xây dựng 100 khu vào năm 2030.
Khu công nghiệp hiện đang trở thành một hình mẫu. Hình ảnh: Qilai Shen/Bloomberg
Tác giả: Lili Pike
16 tháng 11, 2026 lúc 8:14 PM
Tóm tắt bài viết bởi
Các quan chức Trung Quốc đang thúc đẩy các nhà máy sản xuất, vốn tạo ra một phần ba lượng phát thải carbon của đất nước, chuyển từ than đá sang năng lượng tái tạo.

Khu công nghiệp không phát thải carbon đầu tiên của Envision Group tại Ordos, Nội Mông, Trung Quốc, hồi tháng 6. Các tấm pin mặt trời cung cấp điện cho nhà máy.
Trong nhiều thập kỷ, thế giới phụ thuộc vào các sản phẩm được sản xuất tại những nhà máy Trung Quốc, từ điện thoại thông minh đến tấm pin mặt trời, trong khi các nhà máy đó lại vận hành bằng than đá. Giờ đây, các quan chức ở Bắc Kinh muốn Trung Quốc không chỉ sản xuất các sản phẩm xanh cho thế giới mà còn làm cho chính hoạt động sản xuất trở nên xanh hơn, mà không làm tổn hại đến một lĩnh vực đóng góp khoảng một phần tư GDP.
Giải pháp được đề xuất là các khu công nghiệp không phát thải carbon. Để kiểm soát ô nhiễm tốt hơn và thúc đẩy sản lượng, từ lâu Trung Quốc đã tập trung các nhà máy vào những khu công nghiệp rộng lớn. Hãy hình dung một thành phố nhỏ được dành hoàn toàn cho việc sản xuất tất. Giờ đây, những khu công nghiệp khổng lồ này đang được cải tổ theo hướng phát thải thấp, thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng điện gió và điện mặt trời.
Những khu đầu tiên xuất hiện tại Trung Quốc khoảng 5 năm trước. Năm ngoái, xu hướng này được triển khai trên toàn quốc, khi chính quyền trung ương phê duyệt 52 dự án thí điểm khu công nghiệp không phát thải carbon chính thức. Khi các nhà lãnh đạo Trung Quốc công bố kế hoạch 5 năm vào tháng 3, kế hoạch này đặt mục tiêu xây dựng 100 khu vào năm 2030. Cùng với các dự án do cấp tỉnh và doanh nghiệp triển khai, hàng trăm mô hình thí điểm khu công nghiệp sẽ được phát triển trên khắp Trung Quốc.
Phong trào này đánh dấu giai đoạn sâu rộng hơn trong nỗ lực giảm phát thải carbon của Trung Quốc. Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã khai thác nhiều giải pháp giảm phát thải dễ thực hiện, khi xe điện và năng lượng tái tạo đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, với ngành công nghiệp tạo ra một phần ba tổng lượng phát thải của đất nước, đây sẽ là mục tiêu tiếp theo. Theo Rocky Mountain Institute, nếu toàn bộ hơn 15.000 khu công nghiệp của Trung Quốc đáp ứng các tiêu chuẩn mới trên toàn quốc, lượng phát thải giảm được mỗi năm sẽ tương đương với lượng phát thải carbon của Ấn Độ.
"Đối với mục tiêu đạt trung hòa carbon trước năm 2060 của Trung Quốc, phép thử thực sự là liệu các khu công nghiệp này có tạo ra mức giảm phát thải được xác minh cùng những giải pháp có chi phí hợp lý và khả năng nhân rộng hay không", Kevin Tu, nghiên cứu viên không thường trú tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho biết.
Trung Quốc không phải quốc gia duy nhất bắt đầu xanh hóa các ngành công nghiệp phát thải cao. Theo Mission Possible Partnership, hàng trăm nhà máy đã giảm phát thải hoặc đang được tài trợ để giảm phát thải trên toàn thế giới. Một mục tiêu quan trọng của hội nghị khí hậu Liên Hợp Quốc đang diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ là thúc đẩy đà tiến này, bằng cách vận động các quốc gia ký cam kết nhanh chóng tăng tỷ lệ điện khí hóa. Tuy nhiên, Trung Quốc nổi bật nhờ nỗ lực xây dựng một chương trình trên toàn quốc, cũng như quy mô khổng lồ của nền sản xuất và lượng phát thải tương ứng.
Nhóm dự án thí điểm đầu tiên của Trung Quốc chỉ còn vài năm để đáp ứng các mục tiêu quốc gia, với thời hạn từ năm 2027 đến năm 2030. Yêu cầu cốt lõi là giảm 90% lượng phát thải carbon so với mức trung bình của các khu công nghiệp trên cả nước. Đây là mức giảm đáng kể, dù chưa hoàn toàn đạt tới "không phát thải carbon" như tên gọi chính thức của chương trình. Một chỉ số quan trọng khác là đạt tỷ lệ tiêu thụ điện xanh 90%, trong đó ít nhất một nửa nguồn điện phải được cung ứng tại địa phương.
Các doanh nghiệp Trung Quốc đi đầu trong việc xây dựng những khu công nghiệp không phát thải carbon, như Envision Group, một trong những công ty công nghệ sạch hàng đầu của Trung Quốc, hiện đang trở thành hình mẫu. Yếu tố then chốt tạo nên thành công về cả kinh tế lẫn môi trường của họ là xây dựng các đường dây điện trực tiếp để khai thác nguồn gió và mặt trời dồi dào tại địa phương, sau đó chuyển hóa thành điện giá rẻ.
"Ngay từ đầu, mô hình này chưa được đón nhận rộng rãi. Vì vậy, Envision đã bỏ rất nhiều tiền của chính mình vào khu đầu tiên", Alex Sun, Giám đốc phát triển bền vững của công ty, cho biết. "Nhưng hiện nay, tôi nghĩ chính phủ thích mô hình này, ngay cả các nhà đầu tư bên ngoài cũng tính toán rằng, 'Ồ, đây là một khoản đầu tư tốt.'"

Tại Chifeng, nằm trên vùng đồng bằng phía đông Nội Mông, một mạng lưới đường ống, tháp và bồn chứa rộng lớn đang sản xuất amoniac, một phân tử được sử dụng trong phân bón, nhiên liệu cho tàu biển và sản xuất hóa chất, bằng một số nguyên tố dồi dào nhất hành tinh thay vì nhiên liệu hóa thạch.
Các tua-bin gió quay trên những ngọn đồi xung quanh, truyền điện qua một đường dây riêng tới các máy điện phân trong khu công nghiệp, hoàn toàn tách khỏi lưới điện chính của đất nước. Những máy điện phân này có kích thước bằng cả một xưởng sản xuất, đảm nhiệm một công việc quan trọng nhưng khá đơn giản tại nhà máy năng lượng sạch. Chúng tách nước, vốn được lọc từ dòng chất thải của các nhà máy lân cận, thành hydro và oxy. Ở phía trên đồi, một tòa tháp có kích thước tương đương silo hút nitơ từ không khí. Sau đó, nitơ được đưa đi kết hợp với hydro để tạo ra sản phẩm amoniac xanh hoàn chỉnh. Như để nhấn mạnh sự cân bằng của nhà máy với tự nhiên, một đàn bò thong thả đi ngang qua khi ngày tháng 8 oi bức kết thúc, dường như không bị ảnh hưởng bởi người hàng xóm công nghiệp.
"Toàn bộ khu công nghiệp không phát thải carbon không có khí thải. Nguyên liệu thô của chúng tôi về cơ bản là không khí và nước, còn sản phẩm là hydro và amoniac. Toàn bộ quy trình sản xuất được khép kín", Wang Shimin, quản lý sản xuất của nhà máy, cho biết từ tòa nhà văn phòng hiện đại trong khu công nghiệp.
Envision mở nhà máy này vào năm ngoái, biến đây thành cơ sở sản xuất amoniac xanh lớn nhất thế giới sau khoản đầu tư ước tính tổng cộng 3,3 tỉ USD. Đây là bước mới nhất trong nỗ lực giảm phát thải tại các cơ sở sản xuất của công ty, nơi sản xuất mọi thứ từ tua-bin gió, pin cho đến nhiên liệu xanh. Envision tham gia vào hơn một chục khu công nghiệp không phát thải carbon. Những tập đoàn công nghệ sạch khác của Trung Quốc, bao gồm Goldwind Science & Technology Co. và nhà sản xuất pin Contemporary Amperex Technology Co. Ltd., cũng đã đầu tư vào các sáng kiến sản xuất xanh của riêng họ.
Trước khi xây dựng nhà máy amoniac xanh tại Chifeng, Envision đã thử nghiệm mô hình này tại khu công nghiệp không phát thải carbon đầu tiên của mình, cách đó khoảng 1.000 km về phía tây, ở Ordos thuộc Nội Mông. Đây vốn là trung tâm của ngành than đá và hóa chất, nhưng những năm gần đây đã chứng kiến năng lượng tái tạo bùng nổ. Công ty đàm phán với lưới điện địa phương để xây dựng đường dây truyền tải riêng, một khái niệm tương đối mới đối với năng lượng xanh tại Trung Quốc, nơi các công ty điện lực nhà nước chi phối thị trường. Envision sử dụng các sản phẩm năng lượng tái tạo của chính mình để cung cấp điện cho cơ sở sản xuất pin mới. Đường dây này hiện đáp ứng khoảng 60% nhu cầu năng lượng của khu công nghiệp và tỷ lệ này đang tăng lên, ngay cả khi các công ty khác, trong đó có những nhà cung cấp vật liệu cực âm và cực dương, cũng đã gia nhập Envision để mở cơ sở tại đây.
Theo Sun của Envision, tập đoàn công nghệ sạch này nhận thấy có thể giảm 20% chi phí điện bằng cách đó. Tại nhà máy amoniac xanh ở Chifeng, cơ sở vận hành hoàn toàn tách khỏi lưới điện, giá điện còn thấp hơn 20% so với mức này, ông cho biết. Đây là nền tảng quan trọng để hydro xanh có thể cạnh tranh với hydro xám được sản xuất từ khí tự nhiên. Kết quả này đạt được ngay cả khi công ty phải đầu tư vào lượng pin đủ để bù đắp những khoảng thời gian thiếu điện. Khi tỷ trọng điện gió và điện mặt trời bị lãng phí tại khu vực tây bắc Trung Quốc ngày càng tăng, các nhà phát triển và chính quyền địa phương cũng muốn thu hút các ngành công nghiệp đến hoạt động tại chỗ để hấp thụ phần năng lượng dư thừa.

Rời những vùng đồng bằng rộng mở của Nội Mông, bài toán kinh tế của việc xây dựng nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ trở nên phức tạp hơn. Ở phía nam Bắc Kinh, các nhà quy hoạch đô thị đang đối mặt với thách thức xây dựng một khu công nghiệp không phát thải carbon tại thành phố nổi tiếng với mật độ dân số cao và giá đất đắt đỏ, nơi nguồn gió và ánh nắng không dồi dào bằng.
Để đạt trạng thái không phát thải carbon vào năm 2021, Goldwind, một trong những công ty chủ chốt của khu công nghiệp, đã cố gắng bố trí hai tua-bin gió ngay cạnh trụ sở tại đây. Hiện công ty đang tham gia nhân rộng mô hình đó ở quy mô lớn hơn, nhằm giúp toàn khu công nghiệp đáp ứng mục tiêu của chương trình thí điểm quốc gia là sử dụng năng lượng sạch tại chỗ.
"Thách thức lớn nhất là nguồn cung điện xanh. Điều này phản ánh những đặc điểm riêng của Bắc Kinh: Bắc Kinh là một trong những trung tâm tiêu thụ năng lượng quan trọng nhất Trung Quốc, nhưng đồng thời cũng là một trong những khu vực có nguồn tài nguyên thiên nhiên hạn chế nhất", một người phát ngôn của công ty cho biết.
Tại Trung Quốc, các doanh nghiệp không thể sản xuất năng lượng xanh tại địa phương có thể mua chứng chỉ điện xanh trên thị trường quốc gia nếu muốn bù đắp lượng phát thải. Tuy nhiên, chương trình thí điểm thúc đẩy các khu công nghiệp sử dụng nguồn năng lượng tại chỗ. Tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn này được đưa ra sau sức ép từ các quy định thương mại dựa trên carbon gần đây của Liên minh châu Âu, vốn yêu cầu khả năng truy xuất rõ ràng về lượng phát thải.
Dù vậy, Bắc Kinh có một lối tắt. Thành phố chỉ cần giảm phát thải tại một phần của toàn bộ khu công nghiệp để đạt trạng thái không phát thải carbon chính thức. Phần lớn các dự án thí điểm trên cả nước đang theo mô hình này, thử nghiệm những phương pháp mới trước tiên tại một khu vực. Đối với khu công nghiệp ở Bắc Kinh, khu vực đó bao gồm các nhà máy do những công ty vốn đã là nhà sản xuất xanh vận hành và vì thế sẵn sàng tham gia hơn, gồm Goldwind, tập đoàn pin CATL, công ty công nghệ chuyển sang sản xuất xe điện Xiaomi và Mercedes-Benz.
Một người tham gia quy hoạch khu vực, phát biểu trong một văn phòng nhỏ nhìn ra quận, cho biết đối với một doanh nghiệp thông thường, việc đáp ứng yêu cầu trung hòa carbon chỉ trong vài năm có thể là điều bất khả thi. Người này cho biết các quan chức đã tìm cách xác định một ngành có điều kiện phù hợp để đáp ứng những mục tiêu nghiêm ngặt, rồi lựa chọn lĩnh vực ô tô vì các doanh nghiệp tỏ ra nhiệt tình và sẵn sàng chủ động triển khai. Người này yêu cầu giấu tên vì không được phép phát biểu với truyền thông.

Các ngành công nghiệp nặng, từ thép, xi măng đến hóa dầu, là những mục tiêu khó hơn. Để đưa các nhà máy khổng lồ này về mức phát thải bằng 0, doanh nghiệp cần đầu tư vào những công nghệ mới, trong đó có lò hồ quang điện và nguyên liệu đầu vào phát thải thấp. Nhà máy amoniac xanh của Envision thuộc nhóm khó hơn này, với chi phí đầu tư ban đầu cao hơn.
"Tất nhiên, nếu chúng ta muốn thay đổi phương thức sản xuất thép truyền thống, hoặc ngành hóa chất hay xi măng, chẳng hạn như nhôm, đây đều là những ngành công nghiệp truyền thống. Nếu muốn làm cho hoạt động sản xuất xanh hơn, chi phí vẫn sẽ khá cao", Li Ting, đại diện trưởng chương trình Trung Quốc của Rocky Mountain Institute, cho biết. Bà nói thêm rằng trong một số trường hợp, mức phí xanh có thể cao hơn tới 80% so với các phương thức truyền thống.
Trong những lĩnh vực như hydro xanh và amoniac xanh, nơi vẫn tồn tại mức phí xanh, các công ty cũng đối mặt với thách thức tìm kiếm khách hàng cho những sản phẩm đắt đỏ hơn.
Theo Li, chính quyền trung ương đang hỗ trợ tài chính cho các dự án thí điểm của Trung Quốc để giúp vượt qua những trở ngại ban đầu, trong đó có khoản hỗ trợ lên tới 20% tổng vốn đầu tư ban đầu, cùng các khoản vay và trái phiếu xanh. Các quy định thương mại quốc tế cũng góp phần tạo ra thị trường. Một số nhà sản xuất pin cho biết quy định về pin của Liên minh châu Âu, theo đó yêu cầu công bố dấu chân carbon của sản phẩm, là động lực thúc đẩy họ xanh hóa hoạt động sản xuất.
Các yếu tố kinh tế và quán tính chắc chắn sẽ khiến phần lớn nhà máy và cơ sở công nghiệp của Trung Quốc chưa thể chuyển sang trạng thái không phát thải carbon trong nhiều năm tới. Tuy nhiên, với làn sóng đầu tiên này, chính phủ Trung Quốc và các doanh nghiệp hàng đầu đang xây dựng các chuỗi cung ứng để bán sản phẩm vào những thị trường nơi carbon có giá. Đây cũng là một phòng thí nghiệm cho các công nghệ của tương lai, những công nghệ có thể trở thành mặt hàng xuất khẩu cốt lõi trong một thế giới ngày càng giảm phát thải.
Các loại nhiên liệu xanh sẽ được hưởng lợi từ trợ cấp trong ngắn hạn. Tuy nhiên, Deng Yunhui, quản lý cơ sở, cho biết nhà máy Chifeng chỉ cần 5 năm để đạt khả năng vận hành thương mại hoàn toàn. Ông phát biểu khi đứng cạnh bồn chứa amoniac xanh khổng lồ của nhà máy, một bể chứa năng lượng dạng lỏng được tạo ra từ ánh nắng và gió dồi dào của Nội Mông, sẵn sàng được sử dụng cho tàu biển và các cánh đồng dưới dạng phân bón.
"Có lẽ nó đang ở vị trí tương tự xe điện cách đây khoảng 10 năm. Mười năm trước, xe điện rất đắt đỏ, đúng không? Khi đó, chúng vẫn là một sản phẩm xa xỉ", ông nói. "Giờ đây, mọi người không còn nghĩ xe điện là đắt nữa."
Theo Bloomberg
Theo phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn
https://phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn/trung-quoc-cai-to-cac-nha-may-de-huong-toi-tuong-lai-phat-thai-thap-61603.html
Tặng bài viết
Đối với thành viên đã trả phí, bạn có 5 bài viết mỗi tháng để gửi tặng. Người nhận quà tặng có thể đọc bài viết đầy đủ miễn phí và không cần đăng ký gói sản phẩm.
Bạn còn 5 bài viết có thể tặng
Liên kết quà tặng có giá trị trong vòng 7 ngày.
BÀI LIÊN QUAN
Mới nhất
Videos mới nhất