Đề xuất vừa vượt qua một bước thủ tục tại Thượng viện Mỹ có thể đẩy nhanh các dự án năng lượng tái tạo, nhưng một số nghị sĩ Dân chủ phản đối vì dự luật cũng tạo thuận lợi cho nhà máy điện khí và trung tâm dữ liệu.

Theo các chuyên gia, phiên bản mới nhất của dự luật cải cách cấp phép được cả hai đảng bảo trợ, vừa vượt qua một bước thủ tục tại Thượng viện Mỹ, có thể mở đường cho làn sóng dự án điện mặt trời, điện gió và công nghệ sạch mới.

Sau khi được sửa đổi vào cuối tuần, đề xuất vượt qua cuộc bỏ phiếu thủ tục tại Thượng viện tối thứ Hai với 73 phiếu thuận và 25 phiếu chống. Kết quả giúp dự luật tiếp tục tiến trình xem xét, giữa lúc cuộc bầu cử giữa kỳ làm dấy lên câu hỏi liệu đảng Dân chủ, vừa củng cố vị thế, có tiếp tục ủng hộ hay không.

Dự luật mang tên đạo luật lưỡng đảng về Giảm gánh nặng chi phí và Việc làm tại Mỹ, viết tắt là BAAJA, vẫn chưa chắc được thông qua. Một số thượng nghị sĩ của cả hai đảng bỏ phiếu thuận hôm thứ Hai cho biết sẽ tiếp tục yêu cầu sửa đổi. Dự luật cũng cần vượt qua các cuộc bỏ phiếu thông qua cuối cùng tại cả Thượng viện và Hạ viện.

Quốc hội chỉ còn thời gian đến cuối năm, trước khi nhiệm kỳ hiện tại kết thúc. Trong khi đó, tổng thống Donald Trump vẫn là nhân tố khó đoán. Sau khi tuyên bố ủng hộ dự luật hôm Chủ nhật, ông nói hôm thứ Hai rằng sẽ tiếp tục ngăn chặn các dự án điện gió ngay cả khi dự luật được thông qua.

Theo nội dung hiện tại, dự luật sẽ ngăn chính quyền Trump ký thêm các thỏa thuận trả tiền cho doanh nghiệp phát triển điện gió ngoài khơi để họ từ bỏ dự án. Dự luật cũng yêu cầu trung tâm dữ liệu chi trả chi phí đấu nối lưới điện, biện pháp có thể giúp giảm chi phí năng lượng cho người tiêu dùng.

Một số sửa đổi trong phiên bản mới nhất nhằm đẩy nhanh xây dựng hệ thống truyền tải điện đã giành được sự ủng hộ quan trọng từ các công ty điện lực.

Tuy nhiên, những điều chỉnh khác vẫn chưa đủ thuyết phục một số bên phản đối. Họ cho rằng dự luật làm suy yếu các biện pháp bảo vệ môi trường quan trọng, hạn chế sự tham gia góp ý của cộng đồng và tạo điều kiện mở rộng các dự án nhiên liệu hóa thạch cùng trung tâm dữ liệu trong lúc biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng.

Những người ủng hộ cho rằng xét tổng thể, đề xuất sẽ mang lại lợi ích cho năng lượng tái tạo.

“Đây sẽ là dự luật khí hậu lớn nhất mà chúng ta đưa vào thực thi,” thượng nghị sĩ Sheldon Whitehouse, thành viên đảng Dân chủ đại diện bang Rhode Island và là một trong những người xây dựng dự luật, phát biểu tại họp báo hôm thứ Hai.

Ông cho biết thêm, nhiều phân tích dự báo dự luật sẽ giúp Mỹ giảm tổng lượng phát thải khí nhà kính từ 1,5 đến 1,8 tỉ tấn trong khoảng một thập niên tới so với kịch bản không thay đổi chính sách.

Dưới đây là bốn lĩnh vực công nghệ sạch mà các chuyên gia cho rằng sẽ được thúc đẩy nếu dự luật được thông qua.

Lưới điện

Dự luật dài hơn 400 trang nhằm tháo gỡ những rào cản pháp lý tồn tại lâu nay, vốn làm chậm quá trình phê duyệt và xây dựng các loại hạ tầng năng lượng. Cải cách hệ thống cấp phép cũng là trọng tâm của nỗ lực hiện đại hóa lưới điện Mỹ.

Theo Rhodium Group, xây dựng đường dây truyền tải điện cao thế liên bang hiện mất trung bình 10 năm. Tổ chức nghiên cứu này dự báo việc tinh giản quy trình cấp phép có thể giúp các chủ đầu tư bổ sung trung bình tới 2,6 terawatt-dặm năng lực truyền tải mỗi năm đến năm 2040, gần gấp ba mức của thập niên qua.

Ben King, giám đốc thuộc bộ phận Năng lượng và Khí hậu của Rhodium, cho biết mở rộng đường dây truyền tải hỗ trợ mọi loại hình phát điện, nhưng đặc biệt quan trọng để khai thác tiềm năng năng lượng sạch.

Khác với nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, nhiều nguồn năng lượng tái tạo nằm xa nơi có nhu cầu tiêu thụ. Các điểm nghẽn truyền tải đe dọa khả năng đưa điện lên lưới của những nhà sản xuất năng lượng sạch. Chẳng hạn, Fervo Energy đang mở rộng công suất nhà máy địa nhiệt công nghệ tiên tiến tại Utah, nhưng gặp trở ngại trong việc đưa lượng điện dự kiến bổ sung vào lưới do đơn vị Vận hành hệ thống điện độc lập California quản lý.

Theo King, dự luật nhằm rút ngắn thời gian chờ đấu nối các dự án phát điện mới, gồm điện gió và điện mặt trời, vào lưới. Dự luật cũng khuyến khích sử dụng phần mềm để tích hợp hiệu quả hơn năng lượng tái tạo và cho phép sạc hai chiều đối với xe điện. Ông cho biết các giải pháp lưới điện thông minh này lâu nay chưa được các công ty điện lực quan tâm đúng mức.

Điện gió và điện mặt trời

Olivia Windorf, chuyên gia nghiên cứu chính sách Mỹ tại trung tâm Giải pháp Khí hậu và Năng lượng, tổ chức phi lợi nhuận không đứng về đảng phái nào, cho biết dự luật giúp khôi phục niềm tin của nhà đầu tư vào các dự án kéo dài nhiều năm, vốn dễ chịu tác động từ thay đổi chính trị. BAAJA hạn chế quyền thu hồi giấy phép đã cấp của các cơ quan chính phủ, đồng thời hạn chế phân biệt đối xử theo loại hình năng lượng.

Theo Windorf, quy định này có ý nghĩa quan trọng khi các dự án năng lượng tái tạo, trong đó có điện gió ngoài khơi, đang chịu sức ép chính trị.

Dù nguyên tắc không phân biệt công nghệ cũng bảo vệ các dự án nhiên liệu hóa thạch, Windorf cho rằng sự ổn định về giấy phép nhìn chung vẫn có lợi cho năng lượng sạch. Bà nói nếu không có thay đổi, nước Mỹ sẽ “mắc kẹt với hiện trạng phụ thuộc chủ yếu vào nhiên liệu hóa thạch”.

Phân tích gần đây của hiệp hội Công nghiệp Năng lượng Mặt trời, tổ chức đại diện ngành, ước tính dự luật có thể giúp nâng tỉ trọng điện mặt trời lên hơn 18% tổng sản lượng điện Mỹ vào năm 2035.

Lưu trữ điện bằng pin

Khi có thêm năng lượng tái tạo được đưa lên lưới, nhu cầu pin lưu trữ lượng điện dư thừa vào những ngày nhiều nắng hoặc nhiều gió sẽ tăng. Tuy nhiên, hiện có rất nhiều dự án lưu trữ chờ đấu nối. Tính đến cuối năm 2025, khoảng 749 gigawatt công suất pin lưu trữ độc lập đang trong hàng chờ. Mọi nỗ lực rút ngắn thời gian này đều là tin tốt với các chủ đầu tư.

Dự luật cũng tạo điều kiện để thêm nhiều chủ sở hữu hệ thống pin lưu trữ cung cấp điện lên lưới.

Windorf cho biết những thay đổi được đề xuất sẽ thúc đẩy đáng kể việc triển khai hệ thống pin lưu trữ song hành với năng lượng tái tạo.

Hơn 300 doanh nghiệp điện mặt trời và lưu trữ năng lượng đã gửi thư tới Quốc hội hôm thứ Hai, kêu gọi các nghị sĩ thông qua dự luật.

Điện địa nhiệt

Robin Millican, giám đốc các chương trình nghiên cứu và quan hệ đối tác chiến lược tại trung tâm Chính sách năng lượng toàn cầu thuộc đại học Columbia, cho biết các dự án địa nhiệt hiện phải trải qua quá trình đánh giá môi trường kéo dài theo luật liên bang.

Dự luật sẽ nới lỏng những yêu cầu này đối với một số hoạt động thăm dò và phát triển địa nhiệt giai đoạn đầu, tương tự các miễn trừ đang áp dụng cho ngành dầu khí. Theo bà, đây là thay đổi đáng kể bởi khoảng 90% tài nguyên địa nhiệt của Mỹ nằm trên đất do chính phủ liên bang quản lý.

Dự luật cũng bổ sung hướng dẫn cho các chủ đầu tư địa nhiệt về cách làm việc với chính phủ liên bang, giúp họ dễ dàng hơn trong việc xử lý hệ thống chính sách phức tạp.

Tuy nhiên, theo Millican, đó không phải rào cản duy nhất. Công nghệ địa nhiệt tiên tiến vẫn ở giai đoạn đầu thương mại hóa và có chi phí cao so với các nguồn điện khác.

“Thông qua dự luật không đồng nghĩa với việc chắc chắn đạt được kết quả,” Millican nói thêm.