Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ bắt đầu hỗ trợ dẫn đường cho một số tàu trung lập đang mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư rời đi qua Eo biển Hormuz từ ngày thứ Hai.

“Việc di chuyển tàu chỉ nhằm giúp giải tỏa cho người dân, doanh nghiệp và các quốc gia hoàn toàn vô can. Họ là nạn nhân của hoàn cảnh,” ông Trump viết trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm Chủ Nhật. “Nếu quá trình mang tính nhân đạo này bị cản trở dưới bất kỳ hình thức nào, thì sự can thiệp đó, đáng tiếc, sẽ phải được xử lý bằng biện pháp mạnh.”

Ông Trump không nêu rõ Mỹ sẽ thực hiện những bước cụ thể nào để hỗ trợ tàu thuyền rời eo biển. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết hôm Chủ Nhật rằng họ sẽ cung cấp hỗ trợ quân sự nhằm khôi phục hoạt động vận tải thương mại qua Hormuz, bao gồm việc sử dụng tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, máy bay và máy bay không người lái.

Theo The Wall Street Journal dẫn lời một quan chức giấu tên, kế hoạch này hiện chưa bao gồm việc hải quân Mỹ hộ tống trực tiếp mà chủ yếu là cơ chế điều phối giữa các quốc gia, công ty bảo hiểm và tổ chức vận tải biển.

“Việc chúng tôi hỗ trợ cho nhiệm vụ phòng vệ này là thiết yếu đối với an ninh khu vực và nền kinh tế toàn cầu, trong khi vẫn duy trì phong tỏa trên biển,” Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm, cho biết trong một thông cáo.

Kênh Al Mayadeen dẫn lời người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran cảnh báo rằng bất kỳ sự can thiệp nào của Mỹ tại Eo biển Hormuz đều sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn.

“Việc quản lý eo biển và vùng vịnh sẽ không bị chi phối bởi những bài đăng hoang tưởng của ông Trump,” kênh này dẫn lời Ebrahim Azizi.

Giá dầu giữ ổn định khi giới giao dịch nghi ngờ hiệu quả kế hoạch của ông Trump tại Hormuz, trong bối cảnh có tin một tàu chở dầu bị tấn công ngay trên tuyến hàng hải này. Dầu Brent gần như đi ngang quanh mức 108 USD mỗi thùng sau khi có lúc giảm tới 2,4% đầu phiên, còn dầu WTE ở dưới mốc 102 USD.

Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UK Maritime Trade Operations) cho biết một tàu chở dầu báo cáo bị trúng đạn ở vị trí cách Fujairah, AUE, khoảng 78 hải lý về phía Bắc. Danh tính con tàu chưa được công bố, song thủy thủ đoàn được xác nhận là an toàn.

Ông Trump nói rằng các đại diện Mỹ đang có những “cuộc thảo luận rất tích cực” với Iran, có thể dẫn tới một kết quả “rất tích cực cho tất cả các bên”, nhưng không đưa ra thêm chi tiết.

Trước đó, ông từng ám chỉ đề xuất hòa bình mới nhất của Iran có thể chưa đủ để đáp ứng yêu cầu của mình, trong khi các nỗ lực chấm dứt xung đột vẫn chưa đạt tiến triển rõ rệt.

Truyền hình Iran đưa tin nước này đang xem xét phản hồi của Mỹ đối với kế hoạch 14 điểm gần đây, dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao.

Khi công bố động thái mới liên quan đến Hormuz, ông Trump cho biết các con tàu trong chương trình này, được ông đặt tên là “Project Freedom”, có thủy thủ đoàn đông và đang dần cạn kiệt lương thực cùng nhu yếu phẩm trong lúc chờ hành lang an toàn để đi qua eo biển. Ông nói nhiều quốc gia đã đề nghị Mỹ hỗ trợ giải cứu tàu của họ.

“Trong mọi trường hợp, họ đều nói sẽ không quay lại cho đến khi khu vực trở nên an toàn cho việc lưu thông hàng hải và các hoạt động khác,” ông Trump viết.

Hàng trăm tàu chở dầu, tàu hàng rời và tàu vận tải vẫn đang mắc kẹt trong vịnh. Các quốc gia trong khu vực cũng đã phải đóng cửa một phần đáng kể sản lượng dầu do không còn chỗ chứa nguồn cung mới.

Giá năng lượng tăng vọt do Eo biển Hormuz bị phong tỏa,. Đây là tuyến đường thủy nằm phía Nam Iran, nơi bình thường có khoảng một phần năm lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua. Điều này làm dấy lên lo ngại tại Nhà Trắng rằng đảng Cộng hòa có thể chịu thất bại lớn trong cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, khi người dân Mỹ phải đối mặt với giá xăng cao.

Eo biển Hormuz vẫn là tâm điểm của thế bế tắc. Sau khi Iran gần như đóng cửa tuyến hàng hải này, Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran nhằm gây sức ép lên nền kinh tế và bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu dầu.

— Với sự hỗ trợ của Iain Boekhoff và Michael Heath