Xu hướng này nhanh chóng lan sang lãi suất cho vay, tạo áp lực lớn lên chi phí tài chính của doanh nghiệp và người dân trong năm 2026.

Thị trường tiền tệ tuần qua chứng kiến làn sóng tăng lãi suất trên diện rộng, đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong chiến lược huy động vốn của các ngân hàng. Tâm điểm là việc nhóm ngân hàng quốc doanh bắt đầu nhập cuộc, phá vỡ trạng thái ổn định kéo dài trước đó.

Đáng chú ý, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam đã điều chỉnh mạnh biểu lãi suất huy động. Lãi suất tiền gửi trực tuyến kỳ hạn ngắn từ 1 đến 5 tháng được nâng lên mức trần 4,75% một năm. Ở các kỳ hạn trung và dài hạn, mức tăng còn rõ rệt hơn khi lãi suất kỳ hạn 6 đến 11 tháng lên tới 6,6% một năm, trong khi kỳ hạn từ 12 đến 36 tháng đạt 6,8% một năm, tăng tới 1,5 đến 1,6 điểm phần trăm trong thời gian ngắn.

Động thái này diễn ra sau khi Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam tăng lãi suất huy động, cho thấy sự thay đổi đồng bộ trong nhóm ngân hàng quốc doanh gồm Agribank, Vietcombank, BIDV và VietinBank. Trước đó, nhóm này duy trì mặt bằng lãi suất tương đối ổn định, phổ biến quanh 5,2 đến 5,3% một năm ở kỳ hạn dài.

Việc các ngân hàng lớn tham gia cuộc đua đã làm thay đổi cục diện thị trường. Mức lãi suất trên 6,5% một năm, vốn chủ yếu xuất hiện ở các ngân hàng nhỏ hoặc chương trình ưu đãi có điều kiện, nay trở nên phổ biến hơn.

Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần, xu hướng tăng lãi suất còn mạnh hơn. Ngân hàng TMCP Quân đội liên tục đưa ra các mức lãi suất cao, có thời điểm lên tới 7,5% một năm và thậm chí 8,4% một năm cho khách hàng cá nhân. Các sản phẩm linh hoạt, cho phép tất toán trước hạn nhưng vẫn giữ nguyên lãi suất, đang thu hút dòng tiền gửi quay trở lại hệ thống.

Nhiều ngân hàng khác như Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín và Ngân hàng TMCP Sài Gòn Hà Nội cũng đồng loạt tăng lãi suất từ đầu tháng 3 đến nay. Nhóm ngân hàng số và quy mô nhỏ hiện dẫn đầu về mức lãi suất, với các gói huy động phổ biến trong khoảng 8,1 đến 8,4% một năm cho kỳ hạn 6 đến 12 tháng.

Một số chương trình lãi suất đặc biệt thậm chí chạm ngưỡng 9% một năm, dù đi kèm điều kiện về số tiền gửi lớn. Tuy vậy, ngay cả ở phân khúc phổ thông, lãi suất trên 6,5% một năm cho kỳ hạn dài hiện đã trở nên phổ biến mà không yêu cầu số dư tối thiểu.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính của xu hướng này là nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng nhanh, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và đầu tư công. Khi cầu tín dụng gia tăng, các ngân hàng buộc phải nâng lãi suất huy động để đảm bảo nguồn vốn.

Bên cạnh đó, nhu cầu vốn trung và dài hạn cũng gia tăng đáng kể, trong khi cơ cấu vốn của hệ thống vẫn phụ thuộc nhiều vào tiền gửi ngắn hạn. Điều này tạo thêm áp lực lên lãi suất đầu vào.

Xu hướng tăng lãi suất huy động đã nhanh chóng lan sang thị trường cho vay. Nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng lãi suất cho vay từ 1 đến 2 điểm phần trăm trong thời gian gần đây.

Ở phân khúc cho vay mua nhà, lãi suất ưu đãi phổ biến trong khoảng 8,5 đến 9,5% một năm trong giai đoạn đầu. Sau thời gian ưu đãi, lãi suất thả nổi có thể lên tới 11 đến 15% một năm. Một số trường hợp cá biệt ghi nhận mức lãi suất lên tới 18,8% một năm do các điều khoản điều chỉnh đặc thù.

Đáng chú ý, khoảng cách lãi suất giữa nhóm ngân hàng quốc doanh và tư nhân đang thu hẹp. Mặt bằng lãi suất cho vay tại các ngân hàng quốc doanh hiện cũng tiệm cận mức 10% một năm trong giai đoạn ưu đãi, phản ánh áp lực chi phí vốn ngày càng lớn.

Dữ liệu gần nhất cho thấy trong tháng 2.2026, nhiều ngân hàng đã tăng lãi suất cho vay bình quân. Một số tổ chức ghi nhận mức tăng mạnh, trong khi phần lớn tăng nhẹ từ 0,1 đến 0,7 điểm phần trăm. Dù vẫn có trường hợp điều chỉnh giảm, xu hướng chung vẫn là đi lên.

Việc lãi suất tăng đang tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người vay mua nhà, khi chi phí tài chính gia tăng có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và tiêu dùng. Tuy nhiên, để hỗ trợ khách hàng, các ngân hàng cũng triển khai nhiều chính sách linh hoạt hơn như kéo dài thời hạn vay lên 25 đến 30 năm, nâng tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản và kéo dài thời gian ưu đãi lãi suất.

Trong bối cảnh này, dòng tiền trên thị trường cũng có dấu hiệu dịch chuyển. Sau một thời gian chảy mạnh vào chứng khoán, bất động sản và vàng, dòng tiền nhàn rỗi đang quay trở lại hệ thống ngân hàng nhờ mức lãi suất hấp dẫn hơn và mức độ rủi ro thấp.

Theo dự báo của các tổ chức nghiên cứu, mặt bằng lãi suất trong năm 2026 sẽ tiếp tục chịu áp lực tăng, dù được điều hành linh hoạt nhằm cân bằng giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.