Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) đang tiến hành điều tra xem liệu YouTube, thuộc sở hữu của Alphabet, có vi phạm các quy định pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng khi khóa tài khoản của người dùng hay không, theo các nguồn tin am hiểu về cuộc điều tra.

Cơ quan chống độc quyền và bảo vệ người tiêu dùng này đã bắt đầu điều tra YouTube từ năm ngoái và đang trong những giai đoạn cuối cùng nhằm chuẩn bị cho một vụ kiện tiềm năng, các nguồn tin yêu cầu giấu tên khi thảo luận về cuộc điều tra bảo mật cho biết.

Cuộc điều tra đang xem xét liệu YouTube có vi phạm các chính sách người dùng do chính mình đề ra khi cấm hoặc hạ cấp các nội dung hay không, theo các nguồn tin. Cuộc điều tra tập trung làm rõ liệu người dùng có bị lừa dối bởi các chính sách nội dung của công ty để đăng ký sử dụng dịch vụ vì tin rằng họ được phép đăng tải một số nội dung nhất định, nhưng sau đó lại bị gỡ bỏ bài viết hoặc khóa tài khoản hay không.

Hiện chưa rõ những tài khoản nào nằm trong phạm vi điều tra của cơ quan này. Công ty vẫn chưa bị cáo buộc phạm pháp và các cuộc điều tra có thể kết thúc mà không dẫn đến bất kỳ hành động cưỡng chế pháp lý nào.

YouTube cùng các nền tảng mạng xã hội khác đã cấm tài khoản của ông Donald Trump và nhiều nhân vật chính trị khác sau vụ tấn công vào điện Capitol ngày 6.1.021. Tài khoản của ông Trump đã được khôi phục vào năm 2023. YouTube cũng đã gỡ bỏ các nội dung liên quan đến y tế về vaccine và Covid-19 mà nền tảng này cho là vi phạm các chính sách về thông tin sai lệch.

Nếu một vụ kiện được nộp lên tòa án, công ty có thể chọn cách đạt được một thỏa thuận hòa giải với FTC để giải quyết vụ việc hoặc tự bào chữa trước tòa. Một thỏa thuận hòa giải sẽ cần sự phê chuẩn từ hai ủy viên đảng Cộng hòa của FTC, bao gồm chủ tịch Andrew Ferguson và ủy viên Mark Meador.

YouTube từ chối đưa ra bình luận. Người phát ngôn của FTC, ông Joe Simonson, cũng từ chối bình luận về cuộc điều tra hoặc đơn khiếu nại tiềm năng.

Ông Simonson đại diện FTC tuyên bố rằng “những vụ rò rỉ thông tin sẽ không bao giờ có thể dừng lại hoặc làm chậm bất kỳ cuộc điều tra thực thi pháp luật hay quá trình tố tụng nào tại FTC” và sẽ được chuyển đến các cơ quan chức năng để điều tra.

Trong các bài phát biểu công khai hồi đầu tháng này, ông Ferguson tập trung vào việc buộc các công ty phải chịu trách nhiệm về cách thức họ kiểm duyệt ngôn luận, ông cho biết các quy định pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng của FTC “không có sự khác biệt giữa một công ty bán tiện ích và một công ty bán quyền truy cập vào không gian ngôn luận trực tuyến.”

“Bất kể chính sách của bạn là gì, bạn phải tuân thủ chúng. Bạn không thể đưa ra một chính sách cho người tiêu dùng khi họ quyết định có nên sử dụng nền tảng của bạn hay không, rồi lại áp dụng một chính sách hoàn toàn khác trong thực tế,” ông Ferguson phát biểu tại một sự kiện công khai ở Aspen, Colorado. “Chúng tôi sẽ kiểm tra để đảm bảo rằng các công ty đưa ra các tuyên bố về chính sách ngôn luận trực tuyến đang thực hiện đúng cam kết của họ,” ông nhấn mạnh mà không nêu tên cụ thể công ty nào.

Cuộc điều tra được tiến hành bởi các luật sư thuộc cục Bảo vệ Người tiêu dùng của cơ quan này, các nguồn tin cho hay. Chiến dịch do giám đốc cục, ông Chris Mufarrige dẫn dắt. Một số nhân sự cấp cao trong bộ máy làm việc đã riêng tư bày tỏ sự phản đối đối với việc nộp đơn kiện này, theo các nguồn tin yêu cầu không nêu tên khi thảo luận về tình hình nội bộ.

Ông Ferguson đã thể hiện sự quan tâm đến một vụ kiện về vấn đề này kể từ cuối nhiệm kỳ của chính quyền Biden, khi ông còn là một ủy viên thiểu số thuộc đảng Cộng hòa. Cơ quan này hiện không có ủy viên nào thuộc đảng Dân chủ, sau khi ông Trump gạt hai ủy viên Đảng Dân chủ khỏi cơ quan này vào năm ngoái.

Vào thời điểm đó, ông đã lập luận ủng hộ việc điều tra các nền tảng mạng xã hội vì vi phạm chính sách nội dung của chính họ và có khả năng thông đồng để kiểm duyệt một số ngôn luận chính trị nhất định. Các nền tảng lớn nhất “đã cấm các quan điểm trái chiều về nguồn gốc của COVID-19, quy định bắt buộc đeo khẩu trang, hiệu quả và độ an toàn của vaccine COVID-19, vấn đề chuyển giới và tính toàn vẹn của cuộc bầu cử năm 2020,” ông Ferguson viết vào thời điểm đó. “Mọi nền tảng ngôn luận lớn như Snapchat, Facebook, Twitter, Instagram và YouTube đều đã cấm tổng thống Trump gần như cùng một thời điểm vào đầu năm 2021.”

Chỉ trong vòng vài tháng sau khi ông Ferguson trở thành chủ tịch vào tháng 1.2025, cơ quan này đã lấy ý kiến công chúng và nhận được hơn 3.000 bình luận trong bối cảnh dấy lên những lo ngại rằng các nền tảng mạng xã hội cấm hoặc hủy tính năng kiếm tiền từ các bài đăng dựa trên liên minh người dùng hoặc nội dung.

Yêu cầu lấy ý kiến công chúng vào tháng 2.2025 của FTC cũng gợi ý cơ quan này có thể cáo buộc các nền tảng mạng xã hội vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng thông qua các điều khoản dịch vụ bất công hoặc lừa dối, không thông báo cho người dùng về các quy tắc khóa tài khoản và quyền kháng cáo.

Có rất ít tiền lệ cho việc áp dụng các quy định pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng và chống độc quyền đối với các nền tảng trực tuyến vì hành vi gỡ bỏ một số tài khoản hoặc bài đăng. Các tòa án đã cho các công ty mạng xã hội quyền hạn rộng rãi để gỡ bỏ nội dung người dùng theo cách họ thấy phù hợp, thường so sánh vai trò của nền tảng với vai trò của một tờ báo thực hiện các biên tập chuyên môn. Tòa án Tối cao đã giữ nguyên đạo luật đó, gọi là điều 230 của đạo luật Truyền thông Văn minh, trong một quyết định năm 2023.

Tuy nhiên, phán quyết của tòa án Tối cao đã không làm rõ lá chắn đó kéo dài đến mức nào, và các vụ án gần đây hơn đã từ chối miễn trừ các nền tảng mạng xã hội khỏi các vụ kiện về trách nhiệm sản xuất và cáo buộc cẩu thả. Đầu năm nay, bồi thẩm đoàn ở Los Angeles đã kết luận Meta Platforms và Google cẩu thả trong thiết kế và vận hành các nền tảng của họ khi xây dựng các trang web nhằm thu hút trẻ em. Một liên minh các bang đã đạt được thỏa thuận hòa giải giữa phiên tòa với Meta trong tuần này với số tiền lên tới 18 tỉ USD để giải quyết các cáo buộc công ty cố tình thiết kế các tính năng khuyến khích việc sử dụng liên tục và cưỡng chế các nền tảng của mình bởi giới trẻ.

Vụ kiện về bảo vệ người tiêu dùng này là một trong nhiều vụ việc đang chờ xử lý tại cơ quan này liên quan đến công ty. FTC đã và đang điều tra Google về các phương thức quảng cáo tìm kiếm của mình, theo tin đã đưa của Bloomberg. Năm ngoái, FTC cũng cho biết họ đang điều tra một số công ty trí tuệ nhân tạo, bao gồm cả công ty mẹ của YouTube là Alphabet, về các chatbot AI hướng tới thanh thiếu niên và trẻ em. YouTube trước đó đã hòa giải một vụ việc với FTC vào năm 2019 trước các cáo buộc công ty thu thập thông tin của trẻ em mà không có sự đồng ý của cha mẹ, vi phạm các quy định pháp luật về an toàn cho trẻ em trực tuyến.