ABB cho biết trong một tuyên bố gửi qua email rằng một cơ quan chính phủ Trung Quốc đã ngăn cản thương vụ trị giá 5,4 tỉ USD. Theo tuyên bố của SoftBank, một cơ quan trực thuộc Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc đã cấm việc thâu tóm hoạt động robot của ABB tại nước này. Công ty Nhật Bản cho biết hai bên đang thảo luận và tìm kiếm hướng giải quyết để tiếp tục giao dịch.

Trung Quốc là thị trường đơn lẻ lớn nhất của ABB Robotics, đồng thời là nơi đặt cơ sở sản xuất và phát triển robot quy mô lớn của công ty tại Thượng Hải. Đơn vị này cũng nhận được sự hỗ trợ từ nhà nước và chính quyền địa phương, trong đó có hoạt động hợp tác trực tiếp với chính quyền Thượng Hải để xây dựng cơ sở sản xuất tiên tiến.

Theo Bloomberg Intelligence, thương vụ thâu tóm được kỳ vọng sẽ giúp SoftBank tăng doanh thu và lợi nhuận trong thời gian tập đoàn chờ đợi cú hích từ đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của OpenAI. Cổ phiếu SoftBank có lúc giảm 7,9% tại Tokyo trong phiên thứ Năm. Cổ phiếu ABB giảm 4,2% tại Zurich.

ABB từ lâu dự kiến sử dụng số tiền thu được từ thương vụ bán mảng robot để thực hiện các thương vụ khác. Theo nhà phân tích Martin Wilkie của Citigroup, thông tin mới khiến năng lực tài chính dành cho hoạt động mua bán và sáp nhập của ABB giảm một nửa, xuống còn khoảng 5 tỉ USD.

Nhà sáng lập Masayoshi Son từng xem thương vụ này là một phần quan trọng trong tham vọng mở rộng vai trò của SoftBank trong quá trình xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Tập đoàn có trụ sở tại Tokyo dự định thâu tóm một doanh nghiệp thuộc tập đoàn công nghiệp Thụy Sĩ và Thụy Điển ABB, đơn vị có hơn 7.000 nhân viên. Công ty này cung cấp cánh tay robot và máy móc công nghiệp cho các nhà sản xuất như BMW AG, đồng thời có sự hiện diện lớn tại Trung Quốc.

Các nhà đầu tư lo ngại về những cam kết đầu tư vào AI của Son, từ khoản đặt cược gần 65 tỉ USD vào OpenAI đến các cam kết rót hàng trăm tỉ USD vào những dự án trung tâm dữ liệu. Một số nhà đầu tư kỳ vọng khoản đóng góp lợi nhuận từ ABB theo kế hoạch sẽ giúp họ yên tâm hơn rằng SoftBank không mở rộng đầu tư quá mức.

“ABB Robotics thiếu những đổi mới công nghệ tiên tiến như danh mục các startup AI vật lý của SoftBank. Tuy nhiên, chuyên môn trong lĩnh vực robot và bí quyết sản xuất của công ty được kỳ vọng sẽ giúp biến các ý tưởng robot thành hoạt động kinh doanh thực tế”, Kirk Boodry, nhà phân tích của Bloomberg Intelligence, nhận định.

Động thái của Bắc Kinh đối với thương vụ ABB làm gia tăng bất định quanh tham vọng của SoftBank, đồng thời phản ánh việc chính phủ Trung Quốc tái nhấn mạnh ưu tiên bảo vệ dữ liệu và công nghệ trong kỷ nguyên AI.

Tháng 4, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc, cơ quan quyền lực của nước này, đã chặn thương vụ Meta Platforms Inc. mua lại startup AI tác nhân Manus với giá 2 tỉ USD. Cơ quan này đưa ra một thông báo chỉ dài một dòng, cho biết đã quyết định cấm đầu tư nước ngoài vào startup theo quy định pháp luật. Tờ Financial Times trước đó đã đưa tin cơ quan hoạch định kinh tế Trung Quốc tiến hành rà soát thương vụ SoftBank mua ABB Robotics.

Nhận thức được dữ liệu là nền tảng của trí tuệ nhân tạo, Bắc Kinh đã siết chặt việc chuyển các thông tin quan trọng ra nước ngoài trong năm nay. Quy định này cũng tác động đến lĩnh vực robot, nơi dữ liệu đóng vai trò nền tảng để robot có thể vận hành trong tương lai.

Nhật Bản là nơi đặt trụ sở của nhiều nhà sản xuất robot công nghiệp lớn nhất thế giới, trong đó có Fanuc Corp., Yaskawa Electric Corp. và Kawasaki Heavy Industries Ltd. Hầu hết các công ty này đã hợp tác với Nvidia Corp. để nghiên cứu cách ứng dụng AI trong nhà máy, bệnh viện và mạng lưới logistics, qua đó duy trì lợi thế trước sự cạnh tranh ngày càng tăng từ Trung Quốc.

Với sự hỗ trợ của Mayumi Negishi.