Đề xuất trên được nhà lãnh đạo Trung Quốc đưa ra lúc tiếp đón quốc vương Oman trong chuyến thăm chưa từng có của người đứng đầu nhà nước quốc gia vùng Vịnh này giữa trong bối cảnh cả hai nước đều đang đối mặt với hệ lụy từ cuộc chiến của Mỹ với Iran.

"Khu vực Vùng Vịnh thuộc Trung Đông không nên trở thành đấu trường cạnh tranh giữa các cường quốc hay đối đầu địa chính trị," ông Tập phát biểu trong cuộc gặp với Quốc vương Oman Haitham bin Tariq tại Đại Lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh vào hôm thứ Hai, theo Tân Hoa Xã. Ông Tập nói thêm rằng Trung Quốc sẵn sàng đưa ra các ý tưởng và giải pháp để vượt qua các mối quan ngại an ninh trong khu vực.

Hai nước tuyên bố trong một tuyên bố chung rằng "hoạt động hàng hải bình thường và an toàn qua Eo biển Hormuz nên được khôi phục," theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc. Quốc vương Oman cũng đã mời ông Tập tới thăm Oman.

Chuyến thăm đầu tiên của người đứng đầu nhà nước Oman kể từ khi quốc gia này thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc vào năm 1978 diễn ra vào thời điểm căng thẳng khu vực gia tăng. Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ có thể tiếp tục các cuộc tấn công vào Iran sau cuộc bầu cử giữa kỳ vào thứ Ba.

Sự bùng phát giao tranh trở lại sẽ ảnh hưởng tới Oman — nước đang nỗ lực đạt được thỏa thuận với quốc gia láng giềng về hoạt động hàng hải ở Eo biển Hormuz —, và Trung Quốc — nước đã mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran trước chiến tranh.

Xuất khẩu năng lượng từ Vùng Vịnh có thể đã phục hồi trong những tháng gần đây, nhưng dầu thô Iran — vốn được một số nhà lọc dầu tư nhân Trung Quốc ưa chuộng — đã bị gián đoạn do lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nhằm ép buộc Tehran quay lại bàn đàm phán.

Các quốc gia Ả Rập Vùng Vịnh như Oman lo ngại một cuộc tấn công khác của Mỹ và Israel vào một Iran đã có sự chuẩn bị tốt hơn có thể khơi mào một cuộc chiến mang tính phá hủy khủng khiếp hơn trên toàn khu vực, đẩy họ vào thế phải gánh chịu hậu quả.

Trong cuộc gặp hôm thứ Hai, ông Tập kêu gọi hợp tác sâu rộng hơn về năng lượng và thắt chặt quan hệ trong thương mại, đầu tư và trí tuệ nhân tạo (AI).

Ja Ian Chong, Phó Giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Quốc gia Singapore, nhận định những lo ngại về an ninh khu vực và các cam kết của Mỹ đã tạo động lực cho các quốc gia Vùng Vịnh tìm kiếm quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc.

"Bắc Kinh đã nỗ lực cải thiện quan hệ trên khắp khu vực Vùng Vịnh trong một thời gian. Việc cố gắng đảm bảo khả năng tiếp cận nguồn năng lượng trong bối cảnh tình trạng mất ổn định quanh Eo biển Hormuz tiếp diễn đã tạo thêm động lực để Bắc Kinh củng cố quan hệ trong khu vực," ông Chong nói.

Trung Quốc coi cuộc chiến Iran là nhân tố làm suy giảm niềm tin vào trật tự do Mỹ dẫn dắt, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực phát triển các thỏa thuận an ninh ít phụ thuộc hơn vào Washington. Trong chuyến thăm Ai Cập của ông Tập vào đầu tháng 9, ông đã kêu gọi các nước Trung Đông cân nhắc xây dựng một trật tự an ninh mới "không có sự can thiệp từ bên ngoài", đồng thời nói thêm rằng Bắc Kinh sẽ hỗ trợ các nỗ lực của khu vực nhằm "tái định hình" cấu trúc an ninh.

Trong một phát biểu tuần trước tại Anh, Bộ trưởng Ngoại giao Oman Badr Albusaidi cho rằng mục tiêu của các quốc gia Vùng Vịnh nên là đạt được một hiệp ước không xâm lược với Iran, đồng thời nhấn mạnh bất kỳ cấu trúc an ninh khu vực nào không bao gồm Tehran đều tự bản thân nó mất ổn định.

Trung Quốc sẽ cử đặc phái viên về các vấn đề Trung Đông tới Iran, Oman và Ả Rập Xê Út vào đầu tháng 11, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mao Ninh phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ hôm thứ Hai.