Lo ngại định giá cổ phiếu công nghệ quá cao, cùng khả năng các dự án trung tâm dữ liệu tại Mỹ bị trì hoãn sau chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, khiến nhà đầu tư nhanh chóng giảm mức độ tiếp xúc với tài sản rủi ro. Đợt bán tháo tập trung vào các doanh nghiệp bán dẫn, trung tâm dữ liệu và những tập đoàn công nghệ có mức đầu tư lớn vào AI.

Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei 225 giảm hơn 6% trong phiên sáng, có thời điểm mất hơn 4.100 điểm và xuyên thủng ngưỡng 60.000 điểm lần đầu tiên kể từ giữa tháng 5. So với mức đỉnh thiết lập hồi tháng 6, chỉ số đã giảm khoảng 20%, tiến sát ngưỡng xác định thị trường giá xuống. Đây cũng là mức giảm mạnh nhất trong giờ giao dịch kể từ đầu tháng 3, thời điểm giá dầu tăng vọt sau khi chiến tranh Iran bùng phát. Chỉ số Topix, đại diện rộng hơn cho thị trường chứng khoán Tokyo, mất hơn 5%.

Áp lực bán tập trung vào những doanh nghiệp hưởng lợi lớn từ làn sóng đầu tư AI. Kioxia Holdings, SoftBank Group và Advantest nằm trong nhóm cổ phiếu giảm mạnh nhất. Riêng SoftBank có thời điểm mất tới 16%, phản ánh mức độ nhạy cảm của các doanh nghiệp có danh mục đầu tư lớn vào công nghệ trước sự thay đổi trong kỳ vọng tăng trưởng của ngành AI.

Tại Hàn Quốc, Kospi có lúc giảm 8,7%, khi SK Hynix mất 13,8% và Samsung Electronics giảm 11%. Đây là hai doanh nghiệp có tỷ trọng lớn trong chỉ số và giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng bộ nhớ bán dẫn toàn cầu. Đà giảm mạnh khiến Sở Giao dịch Hàn Quốc phải kích hoạt cơ chế ngắt mạch, tạm dừng giao dịch trong 20 phút nhằm hạn chế áp lực bán tháo. Sau khi giao dịch trở lại, Kospi thu hẹp mức giảm xuống khoảng 3,4% khi hợp đồng tương lai Nasdaq của Mỹ phục hồi.

Đài Loan cũng chịu tác động đáng kể do thị trường phụ thuộc lớn vào nhóm cổ phiếu bán dẫn. Chỉ số Taiex có thời điểm giảm khoảng 9%, trong khi cổ phiếu Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) mất gần 10%. TSMC là doanh nghiệp sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới, đồng thời giữ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng phần cứng phục vụ các hệ thống AI. Diễn biến của cổ phiếu này có ảnh hưởng lớn đến chỉ số chứng khoán Đài Loan.

Đợt bán tháo tại châu Á bắt nguồn từ phiên giao dịch đầy biến động trên Phố Wall. Chứng khoán Mỹ giảm mạnh nhất kể từ năm 2020 trong ngày 5.11, với Nasdaq xuống mức thấp nhất trong sáu tháng. Dow Jones Industrial Average và S&P 500 cũng đóng cửa giảm điểm. Nhóm cổ phiếu bán dẫn chịu áp lực đặc biệt lớn, khi Nvidia và Micron Technology đồng loạt đi xuống. Chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) có thời điểm mất tới 12%. CoreWeave cùng nhiều doanh nghiệp liên quan đến hạ tầng trung tâm dữ liệu cũng bị bán tháo.

Tâm lý thận trọng của nhà đầu tư xuất hiện sau kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, khi đảng Dân chủ giành đa số ở cả Thượng viện và Hạ viện. Đáng chú ý, nhiều ứng viên phản đối việc mở rộng các dự án trung tâm dữ liệu nằm trong số những người giành chiến thắng. Đảng Dân chủ cũng thắng tại một số bang có quy mô đầu tư trung tâm dữ liệu lớn như Texas và Georgia. Điều này làm dấy lên lo ngại chính quyền và các cơ quan quản lý địa phương có thể siết chặt quy định về xây dựng, cấp phép và vận hành những cơ sở tiêu thụ lượng điện và nước lớn.

Một số nhân vật thuộc cánh tả của đảng Dân chủ, trong đó có Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez, đã kêu gọi áp dụng lệnh tạm hoãn trên toàn quốc đối với các dự án trung tâm dữ liệu. Ông Sanders cho rằng các tập đoàn công nghệ lớn đang gây sức ép lên môi trường, việc làm và tương lai của xã hội. Lời kêu gọi này làm gia tăng lo ngại về khả năng các quy định mới ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng hạ tầng AI tại Mỹ.

Đối với thị trường, rủi ro nằm ở quy mô vốn đầu tư đã được các tập đoàn công nghệ cam kết trong những năm gần đây. Các doanh nghiệp vận hành nền tảng điện toán đám mây và phát triển mô hình AI đang cạnh tranh bằng cách mở rộng trung tâm dữ liệu, mua chip và xây dựng hạ tầng tính toán. Chi phí đầu tư ngày càng lớn khiến nhà đầu tư quan tâm hơn đến khả năng chuyển hóa nguồn vốn thành doanh thu và lợi nhuận. Khi xuất hiện nguy cơ dự án bị trì hoãn hoặc chi phí triển khai tăng, kỳ vọng tăng trưởng của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng có thể bị điều chỉnh.

David Allen thuộc Plato Investment Management nhận định đợt bán tháo cổ phiếu AI không phải diễn biến bất ngờ. Theo ông, nhà đầu tư đang có xu hướng đánh đồng tiềm năng chuyển đổi của công nghệ AI với triển vọng sinh lời của những doanh nghiệp tham gia lĩnh vực này. Hai yếu tố có thể diễn biến khác nhau, đặc biệt khi các tập đoàn công nghệ phải liên tục tăng chi tiêu để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Plato Investment Management đã duy trì vị thế bán khống đối với NextDC, doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu tại Australia, trong 5 năm. Chiến lược này mang lại hiệu quả khi cổ phiếu NextDC giảm 45%. Allen cho rằng các tập đoàn công nghệ quy mô lớn đang bị cuốn vào cuộc cạnh tranh mang tính sống còn, khi mỗi bên đều tin rằng cần chi tiêu nhiều hơn đối thủ để tồn tại. Tuy nhiên, thị trường hiện bắt đầu kiểm nghiệm giới hạn của chiến lược đầu tư này. Theo ông, kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đã tạo thêm chất xúc tác cho đợt điều chỉnh mạnh.

Ở chiều ngược lại, một số nhà quản lý đầu tư cho rằng đợt giảm hiện tại chủ yếu phản ánh hoạt động điều chỉnh vị thế, thay vì sự suy yếu của nền tảng kinh doanh. John Woods thuộc Lombard Odier nhận định những đợt điều chỉnh từ 10% đến 15% thường xuất hiện trong các chu kỳ tăng trưởng kéo dài. Theo ông, diễn biến lần này có thể là một đợt điều chỉnh đã được thị trường dự báo từ trước.

Sự phân hóa cũng xuất hiện giữa các thị trường châu Á. Chứng khoán Trung Quốc, Hong Kong và Singapore giảm nhưng ít chịu thiệt hại hơn Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan. Một số nhóm ngành, trong đó có bất động sản, vẫn giữ được sức chống chịu. Tuy nhiên, nhà đầu tư Trung Quốc cũng đối mặt với rủi ro từ khả năng nhu cầu công nghệ tại Mỹ suy yếu.

Theo Bloomberg Economics, xuất khẩu ròng đóng góp gần 40% tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong quý III, tỷ trọng cao nhất kể từ đầu năm 2025. Chip và máy tính chiếm 40% mức tăng xuất khẩu hàng hóa của nước này trong chín tháng đầu năm. Phần lớn đà tăng đến từ các sản phẩm công nghệ cao và linh kiện phục vụ xây dựng trung tâm dữ liệu. Nếu giá chip và phần cứng AI đảo chiều, biên lợi nhuận của các nhà xuất khẩu Trung Quốc trên toàn chuỗi cung ứng có thể chịu sức ép. Dù vậy, Bloomberg Economics cũng lưu ý tốc độ phát triển AI tại Mỹ chậm lại có thể thu hẹp lợi thế dẫn đầu của nước này về năng lực mô hình AI.

Trên các thị trường tài chính khác, tâm lý né tránh rủi ro khiến yen tăng 0,3%, lên khoảng 157,60 yen đổi một USD trong phiên sáng. Trái phiếu chính phủ Nhật Bản được mua vào, kéo lợi suất kỳ hạn 10 năm có thời điểm xuống 2,665%, mức thấp nhất kể từ cuối tháng 6. Giá vàng ban đầu tăng nhưng sau đó đảo chiều giảm nhẹ, trong khi giá đồng suy yếu theo xu hướng rút vốn khỏi các tài sản rủi ro. Giá dầu diễn biến tương đối độc lập, tăng trở lại để thu hẹp mức giảm trong tuần khi nhà đầu tư theo dõi tình hình xung đột Mỹ và Iran.

Đến giữa phiên sáng, hợp đồng tương lai Nasdaq tăng trở lại, giúp chứng khoán Hàn Quốc và Đài Loan thu hẹp đáng kể mức giảm. Kospi từ mức mất gần 9% giảm còn khoảng 3,4%, trong khi chỉ số chuẩn Đài Loan chỉ còn giảm dưới 3% sau khi có thời điểm mất 9%. Tuy nhiên, diễn biến phục hồi trong phiên chưa đủ để xóa bỏ những lo ngại về định giá cổ phiếu công nghệ và hiệu quả đầu tư vào AI.

Đợt bán tháo lần này đặt ra vấn đề lớn hơn đối với thị trường chứng khoán châu Á. Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đều có mức độ phụ thuộc đáng kể vào chu kỳ đầu tư bán dẫn và trung tâm dữ liệu toàn cầu. Khi kỳ vọng tăng trưởng AI thay đổi, tác động nhanh chóng truyền đến các doanh nghiệp sản xuất chip, thiết bị kiểm thử, bộ nhớ và hạ tầng công nghệ. Khả năng duy trì đà tăng của nhóm cổ phiếu này trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều vào tiến độ đầu tư của các tập đoàn công nghệ Mỹ, cũng như mức độ sinh lời thực tế từ những khoản chi tiêu hàng trăm tỉ USD cho AI.