Richard Benoit bay tới Alaska cách đây hơn một năm để lái thử loạt xe điện mới nhất của Trung Quốc, được đưa sang Mỹ nhằm gây ấn tượng với các nhà sáng tạo nội dung về ô tô như anh.

Ngồi sau vô lăng chiếc Chery iCar 03 màu xanh da trời, Benoit trầm trồ trước không gian rộng rãi, và màn hình kỹ thuật số cỡ lớn tích hợp karaoke. Còn mức giá thì khiến anh không khỏi choáng váng, khi giá chiếc xe chỉ 24.000 USD. Trong video đăng trên YouTube, anh nói: “Giờ thì tôi hiểu vì sao họ không muốn những chiếc xe này vào Mỹ. Thật điên rồ.”

Video có tiêu đề “Tôi đã lái những chiếc xe Trung Quốc giá rẻ bị cấm tại Mỹ, và giờ tôi đã hiểu vì sao” đã thu hút gần 2 triệu lượt xem. Benoit cho biết người theo dõi tại Mỹ đặc biệt quan tâm đến những mẫu xe vừa đẹp vừa rẻ từ những thương hiệu như BYD, Xiaomi và Zeekr, vốn xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội nhưng lại không bán tại Mỹ. Anh nói qua điện thoại từ nhà riêng ở Massachusetts: “Chỉ cần nhắc đến xe Trung Quốc là lượt xem tăng vọt. Người Mỹ thực sự muốn những chiếc xe này.”

Dù các hãng xe Trung Quốc đã nhanh chóng mở rộng hiện diện ở nhiều thị trường toàn cầu, họ gần như vắng bóng trên đường phố Mỹ do hàng rào thuế quan, quy định an ninh quốc gia và tiêu chuẩn ngành ô tô. Tuy vậy, họ vẫn tạo được sức hút trên mạng, khi thuật toán liên tục đề xuất các video về xe điện và hybrid giá phải chăng, tích hợp công nghệ hiện đại và tiện nghi cao cấp trên TikTok cùng nhiều nền tảng khác.

Theo Benoit, các hãng xe Trung Quốc đang theo đuổi chiến lược dài hạn. Những chiếc xe này thực tế đã ở rất gần Mỹ: Mexico là một trong những nước nhập khẩu xe Trung Quốc lớn, còn Canada cũng vừa đạt thỏa thuận cho phép nhập khẩu xe điện từ Trung Quốc với số lượng hạn chế.

Tập đoàn Zhejiang Geely Holding, công ty mẹ của Zeekr, cho biết tại triển lãm CES ở Las Vegas hồi tháng 1 rằng họ đang đánh giá thị trường Mỹ và có thể đưa ra quyết định trong vòng 24 đến 36 tháng tới. Đây là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy một hãng xe Trung Quốc đang cân nhắc toàn bộ thị trường Bắc Mỹ. Đại diện Geely cho biết hãng luôn theo dõi các thị trường lớn trên toàn cầu nhưng chưa có kế hoạch cụ thể cho mảng xe du lịch tại Mỹ.

Dù cuộc gặp giữa Donald Trump và Tập Cận Bình có kết quả ra sao, các thương hiệu Trung Quốc đã bắt đầu ảnh hưởng tới người tiêu dùng Mỹ. Trong khảo sát thường niên năm nay với người mua xe mới tại Mỹ, một phần ba cho biết họ sẵn sàng cân nhắc xe sản xuất tại Trung Quốc. Tỉ lệ này tăng mạnh so với mức 18% vào năm 2021, theo chủ tịch công ty nghiên cứu Strategic Vision Alexander Edwards.

Khi Marques Brownlee, nhà sáng tạo nội dung công nghệ tại New Jersey với hơn 20 triệu người đăng ký YouTube, đăng video đánh giá mẫu Xiaomi SU7 vào tháng 12, video này đạt khoảng 10 triệu lượt xem. Theo công ty phân tích Sprout Social, nội dung này mang lại khoảng 1,2 triệu USD giá trị quảng bá cho Xiaomi.

Nhờ những nội dung như vậy, lượng người theo dõi Xiaomi trên TikTok tăng 20% trong một năm và đạt 7,8 triệu, trong đó một nửa đến từ Mỹ. Sau video của Brownlee, nền tảng thương mại điện tử China EV Marketplace ghi nhận hơn 1.000 yêu cầu báo giá từ Mỹ, dù không thể phục vụ người tiêu dùng cá nhân. BYD cho biết không có kế hoạch tham gia thị trường xe du lịch Mỹ, còn Xiaomi cũng đưa ra thông điệp tương tự.

Năm 2024, Tổng thống Joe Biden áp thuế 100% đối với xe điện Trung Quốc, đồng thời cấm nhập khẩu các mẫu xe sử dụng phần mềm và phần cứng từ những đối thủ chiến lược như Trung Quốc. Động thái này xuất phát từ lo ngại nguy cơ bị tấn công mạng hoặc thu thập dữ liệu nhạy cảm liên quan đến hạ tầng Mỹ.

Ngoài chi phí vận chuyển có thể lên tới 2.000 USD mỗi xe, rào cản lớn nhất vẫn là quy định. Xe nhập khẩu phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn và khí thải của Mỹ, điều mà phần lớn xe Trung Quốc hiện nay chưa được thiết kế để đáp ứng.

Theo chuyên gia Peter Kmieck tại Kappa Customs Brokers, nhiều người cho rằng có thể nhập xe giá 17.000 USD từ Trung Quốc về Mỹ. Tuy nhiên, chi phí để điều chỉnh xe theo tiêu chuẩn Mỹ thực tế cao hơn rất nhiều. Quy định tại Mỹ được đánh giá là rất nghiêm ngặt. Dù có một số ngoại lệ như người có hai quốc tịch có thể mang xe vào Mỹ sử dụng trong thời gian giới hạn, việc đăng ký và mua bảo hiểm cho xe không đạt chuẩn của Cơ quan Bảo vệ Môi trường và Bộ Giao thông Mỹ là điều không thể.

Điều này khiến không ít người bức xúc khi giá xe mới tại Mỹ đã tăng 26% kể từ năm 2020, lên mức trung bình 49.353 USD vào tháng 2, theo Kelley Blue Book, trong bối cảnh lãi suất cao cùng chi phí bảo hiểm và bảo dưỡng đều tăng. Giá xe cũ cũng đi lên.

Điều này gây bức xúc trong bối cảnh giá xe mới trung bình tại Mỹ đã tăng 26% kể từ năm 2020, lên 49.353 USD vào tháng Hai, theo Kelley Blue Book, trong khi lãi suất, chi phí bảo hiểm và bảo dưỡng đều tăng. Giá xe đã qua sử dụng cũng leo thang.

Alexandra Kozak tình cờ thấy trên mạng xã hội một chiếc BYD Seagull đời 2023 màu trắng hồng. Với giá niêm yết 13.000 USD, xe có màn hình xoay 10 inch, sạc không dây và tích hợp Amazon Music. Nữ chuyên viên marketing công nghệ tại Charlotte bắt đầu tìm cách mua xe, rồi chia sẻ sự thất vọng khi biết cô không thể làm được việc đó. Cô hiện đang lái một chiếc Toyota Camry cũ mua với giá 26.000 USD trong thời kỳ Covid-19, nói: “Điều khiến tôi khó chịu nhất chính là mức giá. Tôi thấy điều này không công bằng.”

Nhiều video về xe điện Trung Quốc của các nhà sáng tạo nội dung Mỹ có sự hỗ trợ từ Beijing Dongchedi Technology, hay còn gọi là DCar. Nền tảng nội dung ô tô này tách ra từ ByteDance năm 2023 và đang mời các influencer Mỹ tạo nội dung cho ứng dụng của mình, đồng thời quảng bá công nghệ Trung Quốc.

Chuyến đi Alaska của Benoit được DCar tài trợ, bao gồm việc vận chuyển xe, chi phí đi lại và một khoản thù lao tương đương giá một chiếc xe điện giá rẻ của Trung Quốc. Đổi lại, DCar nhận được loạt video quảng bá tiếp cận lượng khán giả toàn cầu. Công ty cho biết họ tự mua hoặc thuê xe để đảm bảo tính khách quan.

Sau chuyến đi, Benoit tiếp tục được Zeekr mời lái thử tại California. Trong video, anh đánh giá cao nội thất, khả năng vận hành và hiệu suất của mẫu sedan điện cao cấp 001 FR, đối thủ của Tesla Model S Plaid. Anh nhận xét các nhà sản xuất Trung Quốc đang rất nghiêm túc trong việc phát triển xe thể thao. Geely cho biết họ coi trọng hợp tác với các nhà sáng tạo Mỹ nhờ khả năng tiếp cận toàn cầu, nhưng nhấn mạnh điều này không đồng nghĩa với kế hoạch ra mắt tại Mỹ trong thời gian gần.

Forrest Jones, một influencer ô tô lớn tại Mỹ với 8,9 triệu người theo dõi trên TikTok, cũng từng hợp tác với DCar nhưng cho biết anh thích làm việc trực tiếp với nhà sản xuất Trung Quốc để có thời gian trải nghiệm xe lâu hơn. Anh nói việc hãng xe chi trả chi phí đi lại và lưu trú là thông lệ phổ biến, nhưng anh không nhận thêm khoản nào khác.

Theo Jones, các nội dung về xe Trung Quốc mang lại mức độ tương tác rất cao và là “mỏ vàng” về đổi mới công nghệ ô tô. Anh hiểu việc giới thiệu những mẫu xe này tại Mỹ gây tranh cãi, nhưng cho rằng cạnh tranh luôn có lợi cho ngành. Anh nói: “Ngay cả khi chúng ta chưa thể có những chiếc xe đó, người tiêu dùng vẫn nên biết thị trường đang có gì để từ đó đòi hỏi nhiều hơn từ những thương hiệu hiện có.”

— Với sự hỗ trợ của Gabrielle Coppola và Linda Lew