Các nhà trung gian Qatar đã bay đến Tehran hôm thứ Hai để tiếp tục đàm phán với quan chức Iran và trở về vào cuối ngày, nhà ngoại giao trên cho biết. Người này đề nghị giấu tên do tính nhạy cảm của vấn đề. Theo ông, các cuộc thảo luận tại thủ đô Iran diễn ra tích cực.

Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran và là một nhà đàm phán cấp cao với Mỹ, cho biết nước này đã “đưa ra phản hồi mạnh mẽ và hợp lý đối với phía Mỹ”, theo hãng thông tấn Fars của Iran. “Giờ đây, quả bóng đang nằm trong sân của Mỹ để ngăn chặn chiến tranh”, ông nói thêm, đồng thời nhắc lại Iran sẵn sàng đáp trả quyết liệt mọi cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Những nỗ lực ngoại giao mới nhất diễn ra sau nhiều tuần căng thẳng leo thang. Iran gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền quanh eo biển Hormuz, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu có thể ra lệnh mở một chiến dịch không kích mới nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hôm thứ Ba. Đảng Cộng hòa của ông được dự báo có thể mất nhiều ghế tại Quốc hội vào tay đảng Dân chủ.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong những tuần gần đây liên tục nhấn mạnh sự cần thiết phải thay đổi chế độ tại Iran. Axios đưa tin hôm Chủ nhật rằng ông đang thúc giục Trump tấn công Iran ngay sau cuộc bầu cử.

Mỹ đã tấn công các mục tiêu trên đảo Qeshm của Iran, nằm trong eo biển Hormuz, trong đêm, theo thông tin từ một số hãng truyền thông Mỹ.

Theo Wall Street Journal, dẫn lời các quan chức Mỹ không nêu danh tính, đây là những hoạt động quân sự có giới hạn, nhằm giúp tàu thuyền đi lại an toàn qua tuyến hàng hải này. Ít nhất một cuộc tấn công được tiến hành nhằm đáp trả việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nổ súng vào một máy bay Mỹ.

Washington chưa chính thức công bố các cuộc tấn công này.

Giá dầu đã tăng mạnh trong tháng qua do căng thẳng xấu đi, gây thêm áp lực lên vị thế chính trị của Trump trong mắt cử tri Mỹ. Tuy nhiên, giá dầu giảm khoảng 10% hôm thứ Hai khi xuất hiện những dấu hiệu cho thấy Nhà Trắng sẵn sàng dành thêm thời gian cho một giải pháp ngoại giao.

Dầu Brent tăng 1,7%, lên 106,50 USD/thùng trong phiên giao dịch đầu ngày thứ Ba, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức đóng cửa gần 118 USD/thùng của tuần trước.

“Chúng tôi muốn đạt được một thỏa thuận và điều đó có thể xảy ra”, Trump nói với các phóng viên tại Washington trong thông điệp cuối cùng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông cho biết giá dầu giảm vì “mọi thứ có vẻ đang tiến triển rất tốt”.

Khi một phóng viên hét lên câu hỏi liệu ông có nối lại các cuộc tấn công quân sự sau bầu cử hay không, Trump mấp máy môi trả lời: “Không”.

Trước đó, hôm thứ Hai, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết chính phủ của ông đã được Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei trao thêm thẩm quyền để thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình.

“Chúng tôi đang nỗ lực giải quyết vấn đề thông qua đối thoại. Về vấn đề này, lãnh tụ tối cao cũng đã trao một số quyền hạn nhất định cho chính phủ”, hãng thông tấn Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRNA) dẫn lời ông Pezeshkian.

Tổng thống Iran không nói rõ phạm vi quyền hạn mới được Khamenei trao cho chính phủ, cũng như liệu động thái này có phản ánh một sự thay đổi rộng hơn trong lập trường của Cộng hòa Hồi giáo hay không.

Trump nhiều lần tuyên bố sẽ sớm giải quyết xung đột với Iran, thông qua một thỏa thuận hoặc nối lại các cuộc tấn công quy mô lớn. Cuộc chiến bắt đầu vào cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel mở các đợt không kích nhằm vào những mục tiêu của Iran, đồng thời ám sát nhiều quan chức cấp cao, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei khi đó.

Các quan chức Mỹ ban đầu dự kiến cuộc chiến chỉ kéo dài tối đa từ 4 đến 6 tuần. Tuy nhiên, Trump ngày càng thất vọng trước khả năng chống chịu của Iran. Xung đột gây hỗn loạn trên khắp khu vực Vịnh Ba Tư khi Tehran tiến hành các cuộc phản công nhằm vào những đồng minh của Mỹ như Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Saudi Arabia và Qatar. Iran cũng từng khiến eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa trong một thời gian bằng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền, đẩy giá dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tăng cao.

Chi phí nhiên liệu tăng, trong đó giá dầu diesel tại Mỹ lập kỷ lục và giá xăng trung bình vượt 4 USD/gallon, góp phần khiến người dân Mỹ quay lưng với cuộc chiến.

Sau lệnh ngừng bắn hồi đầu tháng 4, hai bên thường xuyên xảy ra các cuộc đụng độ, dù cường độ thấp hơn nhiều so với giai đoạn đầu của cuộc chiến. Tháng 6, hai bên đạt được một bản ghi nhớ được kỳ vọng sẽ mở đường cho thỏa thuận hòa bình chính thức. Tuy nhiên, thỏa thuận này đổ vỡ chỉ sau khoảng hai tuần.

Sau những phát biểu hôm thứ Hai, Trump viết trên mạng xã hội rằng: “Giá dầu đang GIẢM MẠNH, giảm gần 10 USD/thùng, một MỨC KỶ LỤC, vì mọi người cảm thấy sẽ không có chiến tranh với Iran”.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng đưa ra những phát biểu có xu hướng giảm căng thẳng hôm thứ Hai.

“Chúng tôi đã có một số cuộc trao đổi tích cực với phía Iran”, ông nói với các phóng viên. “Cả tổng thống và tôi đều cảm thấy khá lạc quan về triển vọng đạt được một thỏa thuận thông qua đàm phán. Dĩ nhiên, phía Iran đôi khi vẫn có những động thái khó lường”.

Tuy nhiên, hai bên dường như vẫn còn những bất đồng lớn. Tehran muốn Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, cam kết nới lỏng trừng phạt và giải phóng các tài sản bị đóng băng.

Washington yêu cầu Iran đưa ra những nhượng bộ liên quan đến chương trình hạt nhân.

“Các cuộc tham vấn và thảo luận đang diễn ra với cường độ rất cao”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phát biểu trong chuyến thăm Turkmenistan. “Chúng tôi đã trình bày các điều kiện và kế hoạch của mình. Mọi việc phụ thuộc vào sự sáng suốt trong quyết định chính trị của Washington. Nếu họ có ý định lừa dối và tiến hành các hoạt động quân sự, họ sẽ phải đối mặt với phản ứng khắc nghiệt và mạnh mẽ hơn trước”.

Theo Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran tại International Crisis Group, trọng tâm trong chiến lược của Tehran là đạt được một thỏa thuận bảo đảm Mỹ và Israel sẽ không tiến hành các cuộc tấn công trong tương lai.

“Tehran sẵn sàng đàm phán để chấm dứt chiến tranh, nhưng nước này muốn nhiều hơn một khoảng thời gian tạm dừng trước khi các hành động thù địch tiếp tục”, ông nói. “Iran tìm kiếm một nền hòa bình lâu dài có thể khôi phục khả năng răn đe của mình”.

Khamenei đã yêu cầu các chỉ huy quân sự cấp cao chuẩn bị cho khả năng đối đầu trở lại với Mỹ và Israel, đồng thời mở rộng các phương án đáp trả của Tehran.

Động thái này làm gia tăng lo ngại tại các quốc gia Arab vùng Vịnh. Họ e ngại một Iran có sự chuẩn bị tốt hơn có thể châm ngòi cho cuộc chiến tàn khốc hơn trên toàn khu vực, để lại những hậu quả mà các nước láng giềng sẽ phải gánh chịu.