Tehran và Washington đang xem xét các đề xuất mới từ bên trung gian nhằm giải quyết bất đồng và tránh tái diễn chiến tranh toàn diện sau các đợt không kích hạn chế của Mỹ đêm qua, theo một nhà ngoại giao được thông tin về vấn đề này.

Các nhà trung gian Qatar đã bay tới Tehran hôm thứ Hai để tiếp tục đàm phán với giới chức Iran, nhà ngoại giao này cho biết và đề nghị giấu tên vì đang thảo luận về vấn đề nhạy cảm.

Các cuộc đàm phán tại thủ đô Iran diễn ra tích cực, nhà ngoại giao cho biết, đồng thời nói thêm rằng Qatar dự kiến nhận được phản hồi từ hai bên trong vòng hai ngày. Người phát ngôn bộ Ngoại giao Qatar sau đó xác nhận hai bên vẫn đang thảo luận, theo Al Jazeera.

Các động thái ngoại giao diễn ra trong bối cảnh tổng thống Donald Trump nói với Fox News hôm thứ Ba rằng lực lượng Mỹ đã tấn công một số mục tiêu của Iran đêm qua, khẳng định “đó chỉ là một cuộc tấn công nhỏ, không phải chiến tranh.”

Mohammad Bagher Ghalibaf, chủ tịch Quốc hội Iran và là nhà đàm phán cấp cao với Mỹ, cho biết nước này đã “đưa ra phản hồi mạnh mẽ và hợp lý với phía Mỹ,” theo hãng thông tấn Fars của Iran. “Giờ đây, việc ngăn chặn chiến tranh tùy thuộc vào phía Mỹ,” ông nói thêm, đồng thời nhắc lại rằng Iran sẵn sàng đáp trả quyết liệt bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ và Israel.

Quan chức phụ trách an ninh quốc gia Iran Mohsen Rezaee viết trên X rằng phản hồi của Mỹ đối với các yêu cầu của Iran đến nay vẫn “chưa thỏa đáng.”

Những nỗ lực ngoại giao mới nhất diễn ra sau nhiều tuần căng thẳng leo thang, khi Iran gia tăng tấn công tàu thuyền quanh eo biển Hormuz và ông Trump phát tín hiệu có thể ra lệnh mở chiến dịch ném bom mới nhằm vào nước cộng hòa Hồi giáo sau cuộc bầu cử giữa kỳ hôm thứ Ba. Trong cuộc bầu cử này, đảng Cộng hòa của ông được dự báo sẽ mất nhiều ghế tại Quốc hội vào tay đảng Dân chủ.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong những tuần gần đây liên tục nhấn mạnh sự cần thiết phải thay đổi chế độ tại Iran. Axios hôm Chủ nhật đưa tin ông đang gây sức ép để Trump tấn công Iran sau cuộc bầu cử tại Mỹ.

Các đợt không kích của Mỹ đêm qua đánh trúng những mục tiêu trên đảo Qeshm của Iran trong eo biển Hormuz, theo một số cơ quan truyền thông Mỹ.

Đây là những hoạt động quân sự hạn chế, nhằm giúp tàu thuyền đi lại an toàn qua tuyến hàng hải này. Ít nhất một cuộc tấn công nhằm đáp trả việc lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nổ súng vào một máy bay phản lực Mỹ, theo Wall Street Journal, dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết.

Trong cuộc trao đổi với Fox News, tổng thống Trump nói Mỹ đã đánh trúng một cơ sở phòng không Iran “rất chính xác,” nhưng không nêu rõ cơ sở này có nằm trên đảo Qeshm hay không. Khi được hỏi về kế hoạch đối với cuộc chiến sau bầu cử giữa kỳ, ông nói Mỹ không muốn “giết nhiều người,” nhưng “nếu buộc phải làm, chúng tôi sẽ làm.”

Giá dầu tăng vọt trong tháng qua do căng thẳng leo thang, gây thêm bất lợi cho vị thế chính trị của ông Trump trong công chúng Mỹ. Tuy nhiên, giá đã đảo chiều giảm mạnh trong tuần này trước những dấu hiệu cho thấy Nhà Trắng sẵn sàng dành thêm thời gian cho một giải pháp ngoại giao.

Giá dầu Brent giảm 2,5% trong phiên thứ Ba, xuống hơn 102 USD/thùng, so với mức đóng cửa gần 118 USD/thùng cuối tuần trước.

“Họ muốn đạt thỏa thuận, và điều đó có thể xảy ra,” ông Trump nói với các phóng viên tại Washington trong phát biểu cuối cùng trước bầu cử giữa kỳ hôm thứ Hai. Ông nói thêm rằng giá dầu giảm vì “có vẻ như thỏa thuận đang tiến triển rất thuận lợi.”

Khi một phóng viên hỏi lớn liệu ông có nối lại các cuộc tấn công quân sự sau bầu cử hay không, Trump mấp máy môi đáp: “Không.”

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết chính phủ của ông đã được lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei trao thêm thẩm quyền để theo đuổi đàm phán hòa bình. Theo một bài đăng trên Telegram, phạm vi đàm phán có thể bao gồm cả những vấn đề mà trước đây ông từng coi là “không thể thương lượng.”

Ông Trump nhiều lần tuyên bố sẽ sớm giải quyết xung đột với Iran, bằng một thỏa thuận hoặc nối lại các cuộc không kích trên diện rộng. Cuộc chiến bắt đầu vào cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel tiến hành ném bom các mục tiêu Iran và ám sát những quan chức cấp cao trong các đợt tấn công, trong đó có cựu lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.

Giới chức Mỹ ban đầu nói cuộc chiến sẽ kéo dài không quá bốn đến sáu tuần, nhưng Trump ngày càng mất kiên nhẫn trước khả năng chống chịu của Iran. Tehran gây hỗn loạn khắp vùng vịnh bằng các cuộc phản công nhằm vào những đồng minh của Mỹ như các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Saudi Arabia và Qatar. Nước này cũng khiến eo biển Hormuz trên thực tế bị đóng cửa trong một thời gian bằng cách tấn công tàu thuyền, đẩy giá dầu và khí tự nhiên hóa lỏng lên cao.

Chi phí nhiên liệu tăng, với giá dầu diesel tại Mỹ lập kỷ lục và giá xăng trung bình vượt 4 USD/gallon, góp phần khiến người dân Mỹ quay sang phản đối cuộc xung đột.

Sau thỏa thuận ngừng bắn đầu tháng 4, hai bên thường xuyên giao tranh nhỏ lẻ, nhưng với cường độ thấp hơn nhiều so với giai đoạn đầu cuộc chiến. Hai bên đạt được một văn kiện được gọi là biên bản ghi nhớ vào tháng 6, nhằm tiến tới thỏa thuận hòa bình chính thức, nhưng văn kiện này đổ vỡ chỉ sau khoảng hai tuần.

Phó tổng thống Mỹ JD Vance hôm thứ Hai cho biết đã có “một số cuộc trao đổi tích cực với phía Iran.”

“Tổng thống và tôi đều khá lạc quan về khả năng đạt được một giải pháp thông qua đàm phán,” ông nói với các phóng viên.

Hai bên dường như vẫn còn những bất đồng lớn. Tehran muốn Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, đồng thời cam kết nới lỏng trừng phạt và giải phóng tài sản bị đóng băng.

Washington yêu cầu Iran nhượng bộ về chương trình hạt nhân.

“Các cuộc tham vấn và thảo luận đang diễn ra với cường độ rất cao,” Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói trong chuyến thăm Turkmenistan. “Chúng tôi đã đưa ra các điều kiện và kế hoạch của mình, mọi việc phụ thuộc vào sự tỉnh táo về chính trị của Washington. Nếu họ định lừa dối và tiến hành các hoạt động quân sự, họ sẽ phải đối mặt với phản ứng quyết liệt và mạnh mẽ hơn trước.”

Trọng tâm trong chiến lược của Iran là đạt được một thỏa thuận bảo đảm Mỹ hoặc Israel không tấn công trong tương lai, theo Ali Vaez, giám đốc dự án Iran tại nhóm Khủng hoảng Quốc tế.

“Tehran sẵn sàng đàm phán chấm dứt chiến tranh, nhưng họ muốn nhiều hơn một khoảng tạm ngừng trước đợt giao tranh tiếp theo,” ông nói. “Họ tìm kiếm một nền hòa bình bền vững, giúp khôi phục năng lực răn đe.”

Khamenei đã ra lệnh cho các chỉ huy quân sự cấp cao chuẩn bị cho một cuộc đối đầu mới với Mỹ và Israel, đồng thời mở rộng các phương án đáp trả của Tehran.

Điều này làm gia tăng lo ngại trong các quốc gia Arab vùng Vịnh rằng một Iran được chuẩn bị tốt hơn có thể mở màn một cuộc chiến có sức tàn phá lớn hơn nữa trên khắp khu vực, khiến họ phải gánh hậu quả.

Với sự đóng góp của Iain Marlow