Các bang bao gồm New York, California và Illinois đã nộp đơn kiện hôm thứ Hai lên tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ tại Manhattan, tạo nên một cuộc đối đầu quen thuộc giữa các liên minh gồm các bang cùng doanh nghiệp nhỏ với chính quyền ông Trump liên quan đến đợt thuế quan thứ ba do tổng thống ban hành.

Các vụ kiện cáo buộc ông Trump và các quan chức Mỹ đã sử dụng bất hợp pháp Mục 301 của đạo luật Thương mại năm 1974 để thay thế cho các mức thuế quan trước đó, đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bãi bỏ hoặc đã hết hiệu lực.

"Sau khi thất bại tại tòa án Tối cao, chính quyền lại một lần nữa tìm cách tăng thuế trái phép lên các gia đình và doanh nghiệp bằng một đợt thuế quan mới," tổng chưởng lý bang New York Letitia James phát biểu trong một tuyên bố. "Dù chính quyền có cố gắng bào chữa thế nào đi nữa, luật pháp và Hiến pháp của chúng ta đã quy định rất rõ ràng rằng tổng thống không có quyền áp đặt thuế quan diện rộng lên bất kỳ quốc gia nào ông muốn."

Theo các quy định thuế quan mới, chính quyền đang thu mức thuế từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ hầu hết các đối tác thương mại lớn. Động thái theo Mục 301 này diễn ra sau một cuộc điều tra của Mỹ đối với khoảng 60 nền kinh tế bị cáo buộc đã không ngăn chặn được tình trạng lao động bị cưỡng bức trong chuỗi cung ứng của họ, gây tổn hại cho người lao động Mỹ.

Các bang cáo buộc chính quyền đã áp dụng sai các điều khoản của luật thương mại và các khoản thuế mới đang hoạt động "như một công cụ thực thi chính sách thuế quan diện rộng của tổng thống, thay vì là một biện pháp được thiết kế riêng biệt theo thẩm quyền của Mục 301."

Người phát ngôn Nhà Trắng hiện chưa phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận.

Ông Trump đang tái thiết lập bức tường thuế quan vốn đã bị bãi bỏ vào tháng 2, khi tòa án Tối cao phán quyết rằng các mức thuế toàn cầu của ông, được ban hành theo đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), là bất hợp pháp.

Tổng thống sau đó đã áp đặt các mức thuế toàn cầu 10% theo Mục 122 của đạo luật Thương mại. Những mức thuế này cũng bị tòa án thương mại phán quyết là bất hợp pháp, nhưng được phép giữ nguyên hiệu lực trong quá trình kháng án. Các mức thuế theo Mục 122 đã hết hiệu lực vào tháng trước.

Mục 301 cho phép Đại diện Thương mại Mỹ, dưới sự chỉ đạo của tổng thống, áp đặt thuế quan để đáp trả các biện pháp thương mại của các quốc gia khác bị coi là phân biệt đối xử với các doanh nghiệp Mỹ hoặc vi phạm quyền lợi của Mỹ theo các hiệp định thương mại quốc tế.

Trong một vụ kiện trước đó do hai doanh nghiệp nhỏ đứng đơn, nhà nhập khẩu gia vị Burlap and Barrel Inc. và nhà bán lẻ đồng hồ Collective Horology LLC, các luật sư của họ cáo buộc các mức thuế mới đã không phản ánh được "sự điều tra riêng biệt đối với từng quốc gia" mà Quốc hội kỳ vọng khi thông qua Mục 301. Họ đã nộp đơn kiện dưới dạng một vụ kiện tập thể đại diện cho tất cả các nhà nhập khẩu chịu trách nhiệm nộp các khoản thuế mới này.

Các doanh nghiệp tranh luận rằng Đại diện Thương mại đã không giải thích được "cách thức mà các hành vi cụ thể của từng nền kinh tế gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại của Mỹ, thay vào đó chỉ dựa vào những khẳng định chung chung về tác động của lao động bị cưỡng bức và các yếu tố đầu vào sử dụng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng toàn cầu."

Đợt kiện tụng mới nhất này diễn ra trong bối cảnh chính quyền tiếp tục phải xử lý những hậu quả từ các mức thuế quan theo đạo luật IEEPA. Trong những tháng kể từ khi tòa án Tối cao tuyên bố các mức thuế đó vô hiệu, cơ quan hải quan đã phải giải quyết các yêu cầu hoàn tiền từ hàng ngàn doanh nghiệp, những đơn vị đã nộp khoảng 166 tỉ USD cho các khoản thuế thu được.