Kết quả mở ra khả năng Quốc hội Mỹ bị chia rẽ trong hai năm cuối nhiệm kỳ Tổng thống Donald Trump, làm gia tăng sức ép đối với chương trình kinh tế, thương mại và chính sách của Nhà Trắng.

Theo dự báo của Decision Desk HQ và các hãng truyền thông Mỹ, đảng Dân chủ đã giành đủ lợi thế để kiểm soát Hạ viện. Reuters xác nhận các dự báo này vào ngày 4.11, trong khi kết quả kiểm phiếu tại nhiều khu vực vẫn tiếp tục được cập nhật. Đây là cuộc bầu cử có ý nghĩa quan trọng đối với cán cân quyền lực tại Washington, bởi đảng Cộng hòa bước vào ngày bỏ phiếu với lợi thế đa số rất sít sao tại Hạ viện và nắm quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội.

Các số liệu cập nhật trong đêm bầu cử cho thấy ứng viên Dân chủ đang dẫn trước hoặc được dự báo chiến thắng tại 116 ghế Hạ viện, so với 63 ghế của đảng Cộng hòa. Tại Thượng viện, hai đảng lần lượt có 47 và 36 ghế theo bảng thống kê kết quả sơ bộ. Những con số này chưa phải kết quả phân bổ ghế cuối cùng.

Đảng Dân chủ chiến thắng tại các bang “xanh”

Tại Thượng viện, đảng Dân chủ cũng đạt được những kết quả đáng chú ý, dù quyền kiểm soát cơ quan này chưa được xác định. Cựu Thống đốc Bắc Carolina Roy Cooper đánh bại Michael Whatley, ứng viên được ông Trump hậu thuẫn, để giành lại một ghế Thượng viện từ tay đảng Cộng hòa. Tại South Carolina, bác sĩ nhi khoa Annie Andrews được dự báo đánh bại Darline Graham, tạo ra một bất ngờ tại bang đã không bầu thượng nghị sĩ Dân chủ trong hơn 20 năm.

Thượng nghị sĩ Jon Ossoff cũng tái đắc cử tại Georgia. Những chiến thắng này giúp Dân chủ thu hẹp khoảng cách tại Thượng viện, nơi đảng Cộng hòa bước vào bầu cử với 53 ghế so với 47 ghế của phe Dân chủ và các nghị sĩ độc lập liên kết với đảng này. Tuy nhiên, giành quyền kiểm soát Thượng viện đòi hỏi Dân chủ có thêm bốn ghế ròng, nên kết quả tại các bang cạnh tranh vẫn có ý nghĩa quyết định.

Giới quan sát nhận định quy mô chiến thắng của Dân chủ vượt ra ngoài những bang chiến trường truyền thống. Một số ứng viên Cộng hòa được ông Trump trực tiếp ủng hộ cũng thất bại hoặc gặp khó khăn tại những khu vực mà đảng này từng kỳ vọng duy trì lợi thế. Diễn biến cho thấy ảnh hưởng của sự ủng hộ từ Nhà Trắng đối với các cuộc đua địa phương không còn đồng nhất.

Kết quả tại Hạ viện cũng mở đường để Hakeem Jeffries, lãnh đạo phe Dân chủ tại cơ quan này, có cơ hội trở thành Chủ tịch Hạ viện. Đảng Dân chủ sẽ nắm quyền kiểm soát các ủy ban, chương trình nghị sự và hoạt động giám sát chính quyền liên bang khi Quốc hội khóa mới bắt đầu làm việc vào tháng 1.2027.

Việc mất Hạ viện sẽ khiến ông Trump gặp thêm trở ngại trong hai năm cuối nhiệm kỳ. Đảng Dân chủ có thể tổ chức các phiên điều trần, yêu cầu cung cấp tài liệu và triệu tập quan chức chính quyền để giải trình về các quyết định liên quan đến thương mại, ngân sách, nhập cư và hoạt động của các cơ quan liên bang.

Một trong những lĩnh vực có thể chịu sự giám sát chặt chẽ hơn là công nghệ. CNBC cho biết giới đầu tư đang theo dõi khả năng Quốc hội do Dân chủ kiểm soát thúc đẩy các biện pháp quản lý hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu, tiêu thụ điện năng và ưu đãi thuế dành cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Những quy định chặt chẽ hơn có thể ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư của các tập đoàn công nghệ và doanh nghiệp cung cấp thiết bị, hạ tầng điện toán.

Tuy nhiên, chiến thắng tại Hạ viện không đồng nghĩa Dân chủ có thể trực tiếp đảo ngược chương trình nghị sự của Tổng thống. Ông Trump vẫn nắm quyền phủ quyết, đồng thời duy trì thẩm quyền hành pháp đáng kể trong các lĩnh vực như thuế quan, nhập cư và chính sách đối ngoại. Nếu Cộng hòa tiếp tục kiểm soát Thượng viện, nhiều đề xuất lập pháp của Dân chủ sẽ khó được thông qua.

Một vấn đề khác là ngân sách liên bang và trần nợ công. Quốc hội chia rẽ có thể khiến các cuộc đàm phán về chi tiêu chính phủ trong năm 2027 trở nên khó khăn, làm gia tăng nguy cơ chính phủ phải đóng cửa nếu hai đảng không đạt được thỏa thuận. Đây cũng là yếu tố mà các nhà đầu tư trái phiếu đang theo dõi trong bối cảnh thâm hụt ngân sách và chi phí trả nợ của Mỹ vẫn ở mức cao.

Kết quả bầu cử bước đầu tạo áp lực lên thị trường tài chính Mỹ. Reuters ghi nhận hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm, đồng USD suy yếu trong khi trái phiếu chính phủ tăng giá khi nhà đầu tư đánh giá khả năng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội. Diễn biến này phản ánh sự điều chỉnh kỳ vọng đối với chính sách tài khóa, quản lý công nghệ và triển vọng chi tiêu liên bang.

Cẩn trọng trước điều chỉnh

Trước đó, giới phân tích nhận định thị trường chưa phản ánh đầy đủ kịch bản Dân chủ giành chiến thắng lớn. JPMorgan ước tính kịch bản này có thể khiến chỉ số S&P 500 giảm khoảng 0,5% trong phiên giao dịch sau bầu cử. Nhóm cổ phiếu liên quan đến trung tâm dữ liệu, thiết bị công nghệ và hạ tầng AI có thể chịu sức ép nếu nhà đầu tư dự báo các ưu đãi và điều kiện triển khai dự án sẽ bị siết chặt.

Dù vậy, phản ứng của thị trường không hoàn toàn phụ thuộc vào kết quả bầu cử. Cổ phiếu công nghệ đã chịu áp lực trước đó do lo ngại về quy mô đầu tư AI và khả năng sinh lời của các dự án hạ tầng. Reuters cũng ghi nhận một bộ phận chuyên gia cho rằng tác động từ Quốc hội chia rẽ có thể được hạn chế bởi quyền hành pháp của tổng thống, trong khi lợi suất trái phiếu giảm có khả năng hỗ trợ định giá cổ phiếu.

Chiến thắng tại Hạ viện lần nữa đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong tương quan quyền lực ở Washington. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng đến chính sách kinh tế Mỹ trong thời gian tới còn phụ thuộc vào kết quả cuối cùng tại Thượng viện và khả năng hai đảng đạt thỏa thuận về ngân sách, thuế quan và các vấn đề lập pháp quan trọng.