Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm cho biết Việt Nam “rất gần” với một thỏa thuận thương mại với Mỹ, đồng thời cam kết mua thêm các mặt hàng công nghệ cao như máy bay để thu hẹp thâm hụt thương mại trước các cuộc đàm phán với quan chức chính quyền Tổng thống Donald Trump tại New York.

“Một trong những vấn đề chúng ta cần thảo luận với các nhà lãnh đạo Mỹ, đặc biệt là tổng thống Mỹ, là làm thế nào để đẩy nhanh các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận về mức thuế đối ứng, cân bằng và công bằng giữa hai nước”, ông Lâm, nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam, nói trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Haslinda Amin của Bloomberg TV bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm thứ Hai.

“Hoạt động xuất khẩu của Việt Nam phù hợp với nhu cầu của Mỹ và không cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm của Mỹ”, ông Lâm, người đồng thời là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, nói. Tổng thống cho biết Việt Nam muốn nhập khẩu thêm hàng hóa Mỹ để hỗ trợ sản xuất công nghiệp, dù một số hạn chế về chính sách vẫn tồn tại ở phía Mỹ.

Lãnh đạo Việt Nam tuyên bố thỏa thuận thương mại với Mỹ sắp đạt được

Việt Nam đã trải qua nhiều tháng đàm phán kéo dài với Mỹ về một thỏa thuận thương mại cuối cùng, trong đó vấn đề chuyển tải hàng hóa và các rào cản phi thuế quan nổi lên như những điểm vướng mắc chính. Việt Nam có một trong những mức thặng dư thương mại song phương lớn nhất với Mỹ, và Washington đã sử dụng lợi thế này để gây sức ép lên Hà Nội nhằm thu hẹp mất cân bằng.

“Chúng tôi hiểu những quan ngại của phía Mỹ về vấn đề này. Nhưng tôi nghĩ có những cơ hội để giải quyết mất cân bằng thương mại”, ông Lâm nói. Đây là cuộc phỏng vấn quốc tế đầu tiên của ông kể từ khi củng cố quyền kiểm soát đối với Đảng và Nhà nước vào tháng 4. Tổng thống cho biết Việt Nam muốn tăng nhập khẩu hàng công nghệ cao của Mỹ, gồm máy bay, điện hạt nhân và hạ tầng đường bộ, đường sắt.

Các quan chức thương mại Mỹ đã yêu cầu Việt Nam tăng cường quy định về xuất xứ, thực thi hải quan và kiểm soát các đầu vào từ Trung Quốc do lo ngại về những cáo buộc rằng hàng hóa Trung Quốc được đóng gói lại và chuyển qua Việt Nam, quốc gia láng giềng có ngành sản xuất phát triển.

Trong những tháng gần đây, các thanh tra hải quan Mỹ đã tiến hành kiểm tra đột xuất tại các nhà máy có liên hệ với Trung Quốc ở quốc gia Đông Nam Á này, làm gia tăng lo ngại Nhà Trắng có thể sớm tìm ra lý do để áp mức thuế cao hơn đối với Việt Nam.

“Chúng tôi không chấp nhận việc chuyển tải hàng hóa”, ông Lâm, 69 tuổi, nói. “Thương mại phải là thương mại thực chất, với các sản phẩm thực sự được sản xuất tại Việt Nam và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế cũng như yêu cầu của chúng tôi, không chỉ phục vụ thị trường Mỹ mà cả các thị trường quốc tế khác mà Việt Nam tham gia.”

Việt Nam là đối tượng của ba cuộc điều tra theo Điều 301 được tiến hành đồng thời và hiện chịu mức thuế 12,5% với tư cách một trong khoảng 60 quốc gia nằm trong cuộc điều tra của Mỹ về hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Việt Nam cũng đang bị xem xét về những cáo buộc liên quan đến năng lực sản xuất dư thừa và vi phạm sở hữu trí tuệ.

Khi được hỏi liệu Việt Nam có tự tin tránh được mức thuế cao hơn hay không, ông Lâm cho biết kết quả sơ bộ của các cuộc điều tra của Mỹ đang tiến triển tốt. Việt Nam nhiều lần bảo vệ các hoạt động thương mại của mình, ban hành luật mới cấm hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, siết chặt quy trình hải quan và tiến hành các chiến dịch trấn áp nạn vi phạm bản quyền trực tuyến cùng các hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ khác.

Dưới thời ông Lâm, Việt Nam theo đuổi chương trình ngoại giao tích cực, với việc tổng thống thực hiện hàng loạt chuyến công du nước ngoài nhằm đa dạng hóa các đối tác thương mại và năng lượng, đồng thời củng cố vị thế của Việt Nam như một cường quốc tầm trung. Trong năm nay, ông đã tới Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Pháp và nhiều nơi trong khu vực, đồng thời có bài phát biểu quan trọng tại Đối thoại Shangri-La hồi tháng 5.

Trong bài phát biểu trước các nhà lãnh đạo tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ông Lâm dự kiến nhấn mạnh rằng hòa bình đang đối mặt với những thách thức ngày càng lớn khi xung đột, cạnh tranh chiến lược, sự suy giảm lòng tin và sự xói mòn của luật pháp quốc tế gia tăng.

Sau chuyến đi New York, ông Lâm sẽ tới thẳng Canada, nơi ông dự kiến gặp Thủ tướng Mark Carney. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa hai quốc gia Bắc Mỹ đang căng thẳng do tranh chấp thuế quan kéo dài.

Chuyến thăm Mỹ của ông Lâm cho thấy những nỗ lực của Việt Nam nhằm cân bằng quan hệ với các đối tác chiến lược lớn, trong lúc nước này điều hướng căng thẳng toàn cầu và bất định thương mại kéo dài trước cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung trong tuần này giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ông Lâm không xác nhận khả năng gặp ông Trump trong chuyến thăm lần này.

Là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất châu Á, Việt Nam đã đặt mục tiêu tăng trưởng 10% làm trọng tâm. Tuy nhiên, mục tiêu này trở nên khó khăn hơn sau khi chiến tranh tại Iran đẩy giá năng lượng tăng và làm gia tăng lo ngại về lạm phát. Dù vậy, ông Lâm tin rằng mọi việc vẫn đang đi đúng hướng.

“Chúng tôi đã tính toán và cân nhắc kỹ các mục tiêu tăng trưởng”, ông Lâm nói khi được hỏi về nguy cơ nền kinh tế tăng trưởng quá nóng. “Chúng tôi đang tiến hành cải cách thể chế và xây dựng một mô hình tăng trưởng mới” và “hoàn toàn tin tưởng có thể đạt được những mục tiêu này”.

— Với sự hỗ trợ của Cao Ban