Kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh, trong khi nhập khẩu giảm so với tháng trước đưa thâm hụt thương mại Việt Nam về mức khoảng 120 triệu USD, theo thông tin từ cục Thống kê công bố sáng 3.9. Đây là mức thấp nhất kể từ khi cán cân thương mại quay lại trạng thái nhập siêu từ tháng 12.2025.

Bên tăng, bên giảm 

Giá trị xuất khẩu hàng hoá tháng 8 từ Việt Nam đạt 54,79 tỉ USD, tăng 3,2% so với tháng trước, và tăng 26% so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu chính thức của cục Thống kê. Đây là mức cao nhất của xuất khẩu theo tháng mà Việt Nam từng ghi nhận. 

Cả hai khu vực kinh tế trong nước lẫn nước ngoài đều ghi nhận tăng so với tháng trước lẫn cùng kỳ, giúp hoạt động xuất khẩu tháng 8 duy trì tăng 2 con số so với cùng kỳ. 

Nhập khẩu hàng hoá tháng 8 đạt hơn 55 tỉ USD, mức cao nhất của hoạt động nhập khẩu trong 1 tháng từ trước tới nay. Đáng chú ý, đây là tháng đầu tiên nhập khẩu giảm so với tháng trước, trái chiều diễn biến so với xuất khẩu. Tuy nhiên, nhập khẩu hàng hoá vẫn tăng gần 38% so với cùng kỳ năm trước.

Xuất khẩu tăng trong khi nhập khẩu giảm so với tháng trước giúp thu hẹp mạnh mẽ thâm hụt thương mại tháng 8 về mức gần 120 triệu USD. 

Lũy kế tám tháng, Việt Nam xuất khẩu 374 tỉ USD hàng hóa, tăng 22% so với cùng kỳ. Mức đóng góp của khu vực FDI vẫn áp đảo khu vực kinh tế trong nước về cả giá trị lẫn tốc độ tăng trưởng. Dù có hạ nhiệt trong tháng 8, nhập khẩu hàng hóa lũy kế tám tháng đạt 395 tỉ USD, tăng 35% so với cùng kỳ.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tám tháng đạt 770 tỉ USD. Cán cân thương mại ghi nhận nhập siêu 20,46 tỉ USD, tiếp tục chuỗi nhập siêu tháng thứ 9 liên tiếp. 

Khu vực kinh tế trong nước nhập siêu tới 30,6 tỉ USD, trong khi khu vực FDI, kể cả dầu thô, vẫn xuất siêu 10,14 tỉ USD, cho thấy áp lực nhập siêu chủ yếu đến từ khối doanh nghiệp nội địa.

Ngay trước khi số liệu chính thức được công bố, nhóm nghiên cứu từ công ty chứng khoán Myabank từng dự báo cán cân thương mại tháng 8 có thể quay về thặng dư 1,4 tỉ USD. Cơ sở cho dự báo này được nhóm nghiên cứu đưa ra là nhập khẩu sẽ chững lại đáng kể khi lượng hàng tồn kho được doanh nghiệp giải phóng dần, trong khi xuất khẩu tiếp tục hưởng lợi từ nhu cầu sản phẩm công nghệ, nhóm hàng chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Dù chưa đảo chiều sang thặng dư như dự báo của Maybank, thâm hụt thương mại tháng 8 vẫn thu hẹp đáng kể so với các tháng trước đó.

Điện tử và tư liệu sản xuất giúp giảm nhập siêu

Thâm hụt thương mại tháng 8 giảm phần lớn đến từ tăng trưởng xuất khẩu nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Bên cạnh đó là đà giảm nhập khẩu tư liệu sản xuất. 

Trong tháng 8, xuất khẩu nhóm điện tử - máy tính, linh kiện đạt 15,85 tỉ USD, tăng 13,4% so với tháng 7, và là tháng có giá trị xuất khẩu cao nhất từ đầu năm. Mức tăng của nhóm điện tử còn lớn hơn cả mức tăng chung của hoạt động xuất khẩu. 

Ở chiều nhập khẩu, nhóm hàng này vẫn tăng nhẹ 1,1%, lên 25,62 tỉ USD, nhưng nhờ xuất khẩu tăng nhanh hơn nên thâm hụt riêng của nhóm điện tử thu hẹp gần 1,6 tỉ USD, đóng góp khoảng 46% vào mức cải thiện thâm hụt chung của cả nước.

Ngoài đóng góp của riêng nhóm điện tử, nhập khẩu các mặt hàng tư liệu sản xuất cũng giảm gần 2 tỉ USD trong tháng 8 so với tháng trước. Đà giảm ghi nhận chủ yếu ở các mặt hàng phục sản xuất công nghiệp như máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng… 

Nhìn ở góc độ dài hạn, quy mô thâm hụt hiện tại vẫn còn khá nhẹ so với giai đoạn khủng hoảng 2008-2011, khi tỉ lệ thâm hụt thương mại trên kim ngạch xuất khẩu từng vượt 50%, nhóm nghiên cứu từ Maybank đánh giá. 

Về hoạt động ngoại thương, nhóm nghiên cứu dự báo xu hướng tăng trưởng "hình chữ K" sẽ tiếp diễn: Nhóm hàng công nghệ tiếp tục là động lực chính, trong khi các nhóm hàng truyền thống như dệt may, nông sản tăng chậm hơn đáng kể.

Ở chiều nhập khẩu, dòng vốn FDI giải ngân mạnh tiếp tục kéo theo nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu đầu vào, nhưng khoảng cách tăng trưởng giữa nhập khẩu và xuất khẩu được kỳ vọng thu hẹp dần khi lượng hàng tồn kho tích lũy trong nửa đầu năm được giải phóng.

Trả lời người viết qua thư điện tử, ông Vũ Việt Linh, phó phòng Phân tích Khách hàng tổ chức từ chứng khoán Maybank đánh giá, nếu tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến tích cực, giúp chuỗi cung ứng và giá dầu dần trở về mức bình thường, cán cân thương mại Việt Nam "hoàn toàn có thể quay lại thặng dư trong quý IV, qua đó bù đắp một phần mức thâm hụt của bảy tháng đầu năm (khoảng 20 tỉ USD)." 

Với thâm hụt lũy kế 8 tháng vượt 20 tỉ USD, diễn biến cán cân thương mại quý IV sẽ là yếu tố cần theo dõi sát, trong bối cảnh áp lực lên tỉ giá USD/VND vẫn hiện hữu.