Khi tăng trưởng của châu Á được dự báo sẽ chậm lại trước cú sốc năng lượng từ xung đột Trung Đông, Việt Nam được dự báo tăng tốc.

Trong báo cáo Triển vọng kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương công bố hôm nay 14.10, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo GDP Việt Nam tăng 8,4% năm nay và tăng 7,5% trong năm 2027. Kinh tế châu Á nói chung được dự báo tăng 4,8% và nhóm ASEAN 4,9%, tức Việt Nam nhanh hơn 3,6 điểm phần trăm so với trung bình khu vực và 3,5 điểm phần trăm so với ASEAN.

Việt Nam tăng tốc nhờ chuỗi cung công nghệ

So với báo cáo hồi tháng 4, IMF nâng dự báo năm 2026 của Việt Nam thêm 1,3 điểm phần trăm. Dự báo năm 2027 cũng được nâng thêm 0,8 điểm phần trăm, lên 7,5%.

Trong các nền kinh tế IMF theo dõi, chỉ riêng Đài Loan có mức điều chỉnh tăng 1,3 điểm phần trăm cao hơn Việt Nam. Indonesia, Thái Lan và Trung Quốc được giữ nguyên dự báo năm 2027, còn Philippines bị giảm 0,7 điểm phần trăm.

IMF nhận định cơn sốt công nghệ do AI dẫn dắt là yếu tố bù đắp quan trọng với kinh tế Đông và Đông Nam Á. Nhu cầu toàn cầu với bán dẫn, hạ tầng AI và các sản phẩm công nghệ liên quan đã kéo xuất khẩu và đầu tư của những nền kinh tế gắn với chuỗi cung ứng này tăng theo. 

Việc xây dựng trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Indonesia và Malaysia kéo theo nhu cầu gia tăng đối với hàng hóa trung gian từ các nhà cung ứng trong khu vực.

Theo IMF, Hàn Quốc và Đài Loan hưởng lợi nhờ chip logic và bộ nhớ tiên tiến, Malaysia và Singapore tăng xuất khẩu ở vai trò lắp ráp và đóng gói sản phẩm công nghệ, còn Thái Lan và Việt Nam là nhà cung ứng hàng hóa trung gian cho các dự án trung tâm dữ liệu trong khu vực.

Dữ liệu về hiệu ứng lan tỏa từ hàng hoá xuất khẩu Trung Quốc cho thấy rõ hơn vị thế của Việt Nam. IMF ước tính hàng thành phẩm Trung Quốc cạnh tranh với sản xuất nội địa, trong khi linh kiện và đầu vào trung gian lại hỗ trợ sản xuất. 

Trong tám nền kinh tế được phân tích, Việt Nam là nơi duy nhất có tác động ròng lên sản lượng sản xuất đạt số dương. Theo biểu đồ của IMF, phần hưởng lợi từ đầu vào trung gian gần 0,9 điểm phần trăm sản lượng công nghiệp, cạnh tranh hàng thành phẩm làm giảm khoảng 0,4 điểm phần trăm đưa mức tăng ròng khoảng 0,4 điểm phần trăm. IMF cho rằng kết quả này phù hợp với chuyên môn hóa lắp ráp ở khâu hạ nguồn và mức độ hội nhập sâu của Việt Nam vào chuỗi cung ứng điện tử.

Châu Á là khu vực tiêu thụ nhiều năng lượng và phụ thuộc vào dầu nhập khẩu từ Trung Đông. Theo biểu đồ của IMF, tiêu thụ dầu khí của ASEAN chiếm hơn 7% GDP, cao nhất trong các nhóm so sánh.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam nằm trong nhóm các nền kinh tế triển khai gói biện pháp bao trùm nhiều mục tiêu, cùng Ấn Độ, Hàn Quốc, Lào, Sri Lanka và Thái Lan. Việt Nam cũng thuộc nhóm xả dự trữ xăng dầu và đa dạng hóa nguồn mua sắm, bên cạnh Nhật Bản, Timor-Leste và Thái Lan. Theo IMF, hơn 90% nền kinh tế trong khu vực đã áp dụng các biện pháp ứng phó, và việc kiềm chế lạm phát là mục tiêu chính.

Báo cáo không công bố riêng chi phí tài khóa của Việt Nam, nhưng cảnh báo chung cho cả khu vực. Các biện pháp hỗ trợ đã làm giảm tác động của giá năng lượng lên giá tiêu dùng, nhưng gây áp lực lên ngân sách, và áp lực lớn hơn với những nước ít dư địa tài khóa.

Phần phân tích chính nhận định rất ít biện pháp có giới hạn thời gian hoặc nhắm đúng hộ gia đình thu nhập thấp, dù một chuyên đề của báo cáo ghi nhận phần lớn biện pháp tài khóa mang tính tạm thời. Kịch bản cơ sở của IMF giả định nguồn cung dầu chỉ trở lại mức trước chiến sự vào cuối năm 2027, và giá nhiên liệu cao hơn mức giả định hồi tháng 4.

Ngoài rủi ro từ bên ngoài, IMF nêu điểm yếu ở tiêu dùng trong nước. Tiêu dùng hộ gia đình tại các nền kinh tế mới nổi châu Á, gồm cả Việt Nam đang tăng chậm lại. 

Theo dữ liệu từ IMF, mức tiêu dùng hộ gia đình của Việt Nam giai đoạn 2023-25 đang thấp hơn xu hướng trước đại dịch khoảng 16%, thuộc nhóm yếu nhất trong tám nền kinh tế được phân tích, trong khi nhóm thị trường mới nổi và đang phát triển ngoài châu Á cao hơn xu hướng khoảng 5%.

Bức tranh khu vực: bền bỉ nhưng không đồng đều

Ở tầm khu vực, IMF dự báo kinh tế châu Á tăng 4,8% năm 2026, giảm so với 5% năm 2025 và tiếp tục xuống 4,4% năm 2027. Dù vậy, mức dự báo năm 2026 vẫn cao hơn 0,4 điểm phần trăm so với hồi tháng 4, với mức điều chỉnh cao ở các nền kinh tế hưởng lợi từ cơn sốt công nghệ. Hàn Quốc là một ví dụ: tăng trưởng dự kiến lên 3,3% từ 1,1% của năm 2025. Nhóm ASEAN được dự báo tăng 4,9%, cao hơn 0,4 điểm phần trăm so với dự báo trước.

IMF liệt kê ba lực chính định hình triển vọng: cú sốc năng lượng từ xung đột Trung Đông bùng phát từ tháng 2.2026, cơn sốt công nghệ AI và quá trình tái cấu trúc thương mại. Kịch bản cơ sở giả định nguồn cung dầu sẽ trở lại mức trước chiến sự vào cuối năm 2027.

Dù vậy, IMF cho rằng rủi ro đang nghiêng về kịch bản tiêu cực hơn. Có bốn yếu tố sẽ tác động tới tăng trưởng chung: Xung đột ở Trung Đông, dòng vốn đầu tư vào AI điều chỉnh, lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu tăng mạnh và các đợt El Nino. 

Ở chiều ngược lại, triển vọng có thể khả quan hơn nếu AI mang lại mức tăng năng suất lớn hơn dự kiến, hoặc nếu hội nhập thương mại trong khu vực sâu hơn.

Khuyến nghị của IMF xoay quanh việc cân bằng giữa ổn định trước mắt và xây lại vùng đệm chính sách: chính sách tiền tệ ưu tiên ổn định giá, chính sách tài khóa nên có mục tiêu và giới hạn thời gian thay vì trợ giá nhiên liệu diện rộng.

Về trung hạn, báo cáo nhấn mạnh cải cách thị trường lao động, mạng lưới an sinh mạnh hơn, hội nhập thương mại dịch vụ sâu hơn, đầu tư hạ tầng số và kỹ năng, cùng an ninh năng lượng.