Chủ tịch Fed Kevin Warsh bước vào tuần làm việc trọn vẹn đầu tiên trong nhiệm kỳ với một tình thế gần như là bế tắc. Trong quá trình vận động cho vị trí này, ông nhiều lần phát tín hiệu rằng lãi suất có thể giảm, đúng với điều Tổng thống Donald Trump liên tục yêu cầu từ ban lãnh đạo Fed.

Ông cũng cam kết cải tổ cách Fed làm truyền thông theo hướng giảm mạnh việc đưa ra “định hướng tương lai,” công cụ mà theo ông đã khiến Fed mất đi sự linh hoạt. Nhưng giờ đây Warsh có thể sẽ phải rút lại ít nhất một trong hai lập trường đó khi thị trường trái phiếu đang chuyển hẳn sang quan điểm “diều hâu” hơn.

Giao dịch hợp đồng tương lai hôm thứ Sáu cho thấy giới đầu tư bắt đầu tính tới khả năng Fed nâng lãi suất vào tháng 12. Vài tháng trước, khi cuộc đua vào ghế chủ tịch Fed còn đang diễn ra, kịch bản cắt giảm lãi suất vẫn được xem là hợp lý. Tuy nhiên, xung đột Mỹ Israel với Iran đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh trong thời gian dài, khiến lạm phát tiếp tục cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Fed. Nhiều khả năng con số này còn tăng thêm khi dữ liệu tháng 5 được công bố.

Cú sốc năng lượng này xuất hiện sau hơn 5 năm lạm phát vượt mục tiêu, khiến các ngân hàng trung ương khó có thể xem đây chỉ là biến động tạm thời và bỏ qua nguy cơ kỳ vọng lạm phát bị phá vỡ. Nó cũng xảy ra đúng lúc cơn sốt trí tuệ nhân tạo đang thúc đẩy thị trường chứng khoán cùng nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Thị trường trái phiếu đang phát đi tín hiệu rằng bối cảnh kinh tế hiện tại sẽ khiến Fed khó giữ nguyên lãi suất, còn việc thuyết phục thị trường tin vào khả năng cắt giảm lãi suất gần như là bất khả thi. Lợi suất trái phiếu chuẩn cùng lãi suất vay mua nhà đã tăng mạnh trong ba tháng qua. Điều đó có thể khiến Warsh chỉ còn hai lựa chọn: Hoặc ngầm thừa nhận quan điểm “diều hâu” của thị trường, hoặc tìm cách dùng lời nói để kéo lợi suất trái phiếu xuống dù điều đó đồng nghĩa đạp đổ các cam kết về việc hạn chế “định hướng tương lai”.

Mọi chuyện càng phức tạp hơn bởi mối quan hệ giữa Warsh và ông Trump, người đã đưa ông vào vị trí mà ông từng theo đuổi từ thời còn làm việc tại Fed trong cuộc khủng hoảng tài chính. Trong lễ tuyên thệ hôm thứ Sáu, ông Trump vẫn nhắc tới nguyên tắc độc lập của Fed. Nhưng ngay sau đó, ông lại nói nền kinh tế đang vận hành tốt và Fed nên “cứ để nó bùng nổ”. Ông cũng nhấn mạnh Mỹ còn nhiều khoản nợ cần xử lý và “cách để làm điều đó là tăng trưởng”.

Ông Trump đã nhiều lần kêu gọi hạ lãi suất xuống 1% hoặc thấp hơn kể từ khi tái đắc cử. Những phát biểu gần đây cho thấy ông chưa từ bỏ lập trường cực kỳ ôn hòa về chính sách tiền tệ.

Về cam kết cải tổ cách Fed làm truyền thông, đây ngay từ đầu đã là một mục tiêu khó thực hiện.

Chủ tịch Fed hiện tổ chức họp báo sau mỗi quyết định chính sách tiền tệ, nằm trong quá trình kéo dài hàng chục năm nhằm tăng tính minh bạch của ngân hàng trung ương. Các thành viên của ủy ban quyết định lãi suất thường xuyên phát biểu giữa các kỳ họp. Họ cũng công bố dự báo kinh tế và chính sách, còn gọi là biểu đồ dot plot, bốn lần mỗi năm để cả thế giới theo dõi.

Chính hoạt động “định hướng tương lai” này đã giúp Fed dẫn dắt thị trường trái phiếu, kể cả ở kỳ hạn dài, từ rất lâu trước khi chính thức thay đổi lãi suất. Việc liên tục cập nhật suy nghĩ của Fed cho người dân Mỹ cũng mang lại giá trị nhất định vì giúp cơ quan này trở nên bớt bí ẩn hơn.

Tuy nhiên, Warsh cho rằng cách làm đó khiến Fed tự trói buộc mình vào các dự báo.

“Fed nói cho cả thế giới biết các dấu chấm của họ sẽ ra sao, các dự báo của họ sẽ như thế nào,” Warsh phát biểu trong phiên điều trần trước Ủy ban Ngân hàng, Nhà ở và Các vấn đề đô thị của Thượng viện khi ông được xem xét phê chuẩn. “Nhưng Fed cũng do con người vận hành. Sau đó họ lại bám vào các dự báo đó lâu hơn mức cần thiết. Tôi cho rằng nếu Fed chờ tới khi bước vào cuộc họp mới đưa ra quyết định, quá trình cân nhắc bổ sung đó có thể giúp ngân hàng trung ương tránh khiến sai lầm trở nên nghiêm trọng hơn. Tôi cho rằng đây là những bước thay đổi lớn cần phải thực hiện.”

Tuy nhiên, việc giữ im lặng sẽ không giúp Warsh thoát khỏi thế khó hiện nay. Thị trường trái phiếu chính phủ và thị trường nhà ở đang chứng kiến một đợt siết chặt ngầm về điều kiện tài chính và Warsh khó có thể ngăn điều đó xảy ra nếu ông không lên tiếng. Ông cần đưa ra lập luận đủ thuyết phục rằng thị trường đang đánh giá sai. Ông còn phải thuyết phục 11 thành viên còn lại của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang.

Warsh sẽ phải chứng minh rằng dù thị trường chứng khoán và chi tiêu cho AI đang bùng nổ, thị trường lao động lại suy yếu. Ông cũng phải bảo vệ quan điểm mang tính suy đoán hơn nhiều, rằng tăng trưởng do cuộc cách mạng AI tạo ra sẽ không gây lạm phát. Theo tôi, đây là lập luận đặc biệt thiếu thuyết phục ở thời điểm hiện nay.

Biên bản cuộc họp gần nhất của Fed cho thấy đa số quan chức cho rằng họ có thể phải cân nhắc nâng lãi suất nếu lạm phát tiếp tục duy trì dai dẳng trên mục tiêu 2%. Thống đốc Fed Christopher Waller, một nhân vật có ảnh hưởng lớn trong ủy ban và cũng từng là ứng viên cho ghế chủ tịch Fed, nói hôm thứ Sáu rằng khả năng tăng lãi suất hiện ngang với khả năng cắt giảm trong lần điều chỉnh tiếp theo.

Điều đó đồng nghĩa Warsh nhiều khả năng sẽ phải từ bỏ ít nhất một lời hứa trong chiến dịch của mình, thậm chí ngay từ cuộc họp đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Fed. Trước một thị trường trái phiếu đầy biến động và sức ép từ Nhà Trắng, sự mâu thuẫn trong những tuyên bố ban đầu có lẽ là điều khó tránh khỏi.