Cuộc giao tranh bùng phát trở lại cho thấy thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn hết sức mong manh, đúng vào thời điểm kỳ vọng về một lệnh đình chiến dài hơn và việc mở lại Eo biển Hormuz đang gia tăng.

Tuyến hàng hải chiến lược này gần như bị phong tỏa kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng 2, kéo theo cú sốc năng lượng và làn sóng lạm phát trên toàn cầu.

Hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 giảm trong phiên giao dịch đầu ngày thứ Ba tại châu Á sau những diễn biến mới nhất. Hợp đồng này thấp hơn khoảng 0,3% so với đỉnh được thiết lập hôm thứ Hai, thời điểm thị trường Mỹ nghỉ lễ. Giá dầu thô West Texas Intermediate tăng nhẹ lên gần 91 USD một thùng, sau khi chạm mức 89,41 USD hôm thứ Hai.

Trong một bài đăng trên Truth Social hôm thứ Hai, tổng thống Donald Trump kêu gọi Ả Rập Xê Út, Qatar và các quốc gia khác tham gia hiệp định Abraham và công nhận Israel. Trong tuyên bố sau đó, ông cho biết lượng uranium làm giàu của Iran hoặc sẽ được bàn giao cho Mỹ, hoặc tốt hơn là bị phá hủy ngay tại Iran.

Ông Trump đang chịu sức ép từ phe cứng rắn với Iran tại Mỹ, trong đó có thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Lindsey Graham. Nhóm này cho rằng thỏa thuận đang được xúc tiến đã nhượng bộ Tehran quá nhiều.

Lời kêu gọi mở rộng hiệp định Abraham của ông Trump, khuôn khổ mà UAE cùng một số quốc gia Ả Rập khác chính thức công nhận Israel vào năm 2020, có thể giúp xoa dịu phe cứng rắn. Ả Rập Xê Út và Qatar từ lâu khẳng định họ sẽ chưa công nhận Israel cho tới khi nước này trao quy chế nhà nước cho người Palestine tại Gaza và Bờ Tây, hoặc có những bước đi cụ thể hướng tới mục tiêu đó.

Trong khi đó, thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel sẽ tăng cường tấn công lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn, sau khi không kích các mục tiêu ở miền nam Lebanon. Động thái leo thang diễn ra sau các vụ tấn công bằng máy bay không người lái của Hezbollah nhằm vào lãnh thổ Israel và một quả tên lửa bị không quân Israel đánh chặn.

Iran yêu cầu chấm dứt các hành động quân sự nhằm vào Hezbollah tại Lebanon như một phần của bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Mỹ. Axios đưa tin dự thảo một thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ và Iran có đề cập tới việc chấm dứt xung đột giữa Israel và Hezbollah.

Giao tranh giữa Israel và Hezbollah bùng phát từ đầu tháng 3, sau khi lực lượng vũ trang Lebanon phóng tên lửa và máy bay không người lái vào Israel nhằm trả đũa vụ ám sát lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei khi chiến sự Iran bắt đầu. Từ sau thỏa thuận đình chiến hồi tháng 4, hai bên vẫn tiếp tục đấu súng ở quy mô nhỏ hơn.

Một phái đoàn Iran do chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu đã tới Doha để tham vấn với các quan chức cấp cao Qatar về tiến trình đàm phán. Theo hãng tin Fars, thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati cũng có mặt trong đoàn và dự kiến thảo luận về việc giải phóng các khoản tiền của Iran đang bị phong tỏa.

Al Arabiya cũng đưa tin tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir đang trên đường tới Doha. Pakistan đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Một thỏa thuận tạm thời sẽ giúp chấm dứt cuộc chiến đã khiến hàng ngàn người thiệt mạng trên khắp Trung Đông, chủ yếu tại Iran và Lebanon. Xung đột cũng làm gia tăng sức ép chính trị trong nước đối với ông Trump, khi nhiều người Mỹ phản đối chiến tranh, một phần vì giá nhiên liệu tăng quá cao.

“Hoặc đây sẽ là một thỏa thuận tuyệt vời cho tất cả các bên, hoặc sẽ chẳng có thỏa thuận nào cả. Và khi đó, chiến sự sẽ bùng phát trở lại, dữ dội và mạnh hơn bao giờ hết,” ông Trump nói. “Không ai muốn điều đó.”

Một trong những nút thắt lớn nhất của đàm phán là yêu cầu từ phía Mỹ buộc Iran chấm dứt chương trình hạt nhân và bàn giao lượng uranium làm giàu cao đang ở mức gần đạt cấp độ chế tạo vũ khí. Mỹ cũng muốn Iran cam kết ngừng làm giàu uranium trong khoảng 20 năm.

Theo Al Arabiya, Iran đang tìm kiếm sự đảm bảo từ Trung Quốc trước khi tiến tới ký kết thỏa thuận. Dẫn các nguồn tin giấu tên, hãng này cho biết Tehran muốn chuyển lượng uranium làm giàu cao sang Trung Quốc.

Mỹ và Israel cũng vẫn cần hoàn tất nhiều chi tiết quan trọng liên quan tới việc kéo dài lệnh ngừng bắn, bao gồm việc các tàu đi qua eo biển Hormuz có được tự do lưu thông hay không và tiến độ giải phóng hàng tỉ USD tài sản của Iran đang bị đóng băng.

Iran từng khẳng định nước này phải có quyền kiểm soát hoạt động hàng hải qua tuyến vận tải chiến lược này, điều mà Mỹ, các nước Arab và châu Âu cho rằng không thể chấp nhận.

Trong vài ngày gần đây, Iran đã dần từ bỏ ý tưởng thu phí qua eo biển. Người phát ngôn bộ Ngoại giao Iran hôm thứ Hai cho biết nước này sẽ chỉ thu phí đối với “dịch vụ điều hướng hàng hải”.

— Với sự hỗ trợ của Paul Dobson