Elon Musk vừa mang đến cho giới tài chính nhiều điều để suy ngẫm khi SpaceX công khai kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Đợt IPO này được dự báo sẽ là màn chào sàn lớn nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán.

Theo hồ sơ tài chính công bố ngày 20.5, sự thành công của SpaceX khi trở thành công ty đại chúng sẽ phụ thuộc vào khả năng hiện thực hóa các mục tiêu đầy tham vọng trong lĩnh vực khám phá vũ trụ, viễn thông vệ tinh và AI.

SpaceX đang tìm cách huy động ít nhất 75 tỉ USD trong đợt IPO, với mức định giá có thể lên tới 2.000 tỉ USD. Dù vậy, các mục tiêu cuối cùng vẫn chưa được tiết lộ và có thể sẽ được công bố trong vài tuần tới. Bên cạnh đó, hồ sơ cũng hé lộ kế hoạch phát hành cổ phiếu siêu quyền biểu quyết, qua đó cho phép Musk, nhà đồng sáng lập Tesla và người giàu nhất thế giới, tiếp tục duy trì quyền kiểm soát SpaceX.

Trên thực tế, SpaceX đã lột xác từ một cái tên yếu thế trong ngành công nghiệp vũ trụ thành một gã khổng lồ, nhận hàng tỉ USD từ các hợp đồng chính phủ và đóng vai trò xương sống cho chương trình không gian của Mỹ. Bên cạnh mảng phóng tên lửa, SpaceX còn sở hữu dịch vụ internet băng thông rộng qua vệ tinh Starlink, hiện là nguồn tạo tiền mặt chính của công ty.

Sau thương vụ thâu tóm xAI bằng cổ phiếu vào tháng 2, SpaceX cũng nắm giữ Grok, một dự án AI đang đốt tiền với sản phẩm chủ lực là trợ lý ảo Grok AI. Nền tảng X, mạng xã hội trước đây là Twitter, hoàn thiện danh mục kinh doanh của họ. Nhờ thương vụ xAI, công ty ngày càng trở thành một ván cược vào trí tuệ nhân tạo.

SpaceX cho biết trong hồ sơ rằng AI chiếm tới 26,5 ngàn tỉ USD trong tổng quy mô thị trường có thể tiếp cận, hay mức doanh thu tối đa 28,5 ngàn tỉ USD của công ty. Đây là con số lớn nhất trong lịch sử từ trước đến nay. Đợt IPO này được kỳ vọng sẽ là một sự kiện gây chấn động thị trường khi các nhà đầu tư có cơ hội rót vốn vào tầm nhìn của Musk nhằm tạo ra một thế lực kết hợp giữa không gian và AI. Danh sách dài các kế hoạch tăng trưởng của ông, bao gồm việc đặt trung tâm dữ liệu ngoài không gian, vô cùng tham vọng nhưng cũng đi kèm chi phí khổng lồ và rủi ro đáng kể, đồng thời có thể mất nhiều năm để đơm hoa kết trái.

Dưới đây là những điểm chính cần biết về kế hoạch IPO của SpaceX.

Tại sao SpaceX cần IPO?

Dù SpaceX hiện tạo ra dòng tiền đáng kể, phần lớn đến từ Starlink, công ty vẫn cần thêm rất nhiều vốn để tài trợ cho các tham vọng lớn nhất. Hồ sơ nêu rõ số tiền thu được từ IPO sẽ được sử dụng để mở rộng hạ tầng điện toán AI, nâng cấp hạ tầng vũ trụ và tên lửa, cũng như phát triển mạng lưới vệ tinh.

SpaceX lẽ ra có thể chọn tiếp tục huy động vốn trên thị trường tư nhân thay vì chào sàn. Tuy nhiên, nhu cầu vốn của công ty dường như đã tăng mạnh sau khi mua lại xAI. Theo những người nắm rõ tình hình tài chính của công ty, xAI đang tiêu tốn khoảng 1 tỉ USD tiền mặt mỗi tháng để trang trải chi phí hạ tầng điện toán, bao gồm cả việc huấn luyện các mô hình AI. Hồ sơ cho thấy mảng AI của SpaceX, bao gồm xAI, đã ghi nhận khoản lỗ hoạt động 6,4 tỉ USD vào năm ngoái và gần 2,5 tỉ USD trong ba tháng đầu năm 2026.

Dù vậy, SpaceX vừa đạt được một thỏa thuận, trong đó Anthropic sẽ trả cho họ 1,25 tỉ USD mỗi tháng cho đến tháng 5.2029 để thuê năng lực điện toán AI. Ngoài ra, việc trở thành công ty đại chúng với khả năng tiếp cận nguồn vốn từ thị trường rộng lớn có thể giúp mảng AI của SpaceX huy động tiền nhanh hơn các đối thủ OpenAI và Anthropic trước khi những công ty này tự tiến hành IPO, trong bối cảnh tất cả đều đang chi hàng trăm tỉ USD cho giấc mơ AI của mình.

SpaceX kỳ vọng định giá và quy mô gọi vốn mục tiêu?

Một đợt niêm yết có thể giúp SpaceX huy động tới 75 tỉ USD sẽ phá vỡ kỷ lục trước đó do Saudi Aramco thiết lập với mức 29,4 tỉ USD vào năm 2019. Mức định giá hơn 2.000 tỉ USD cũng tương đương với mức tăng gần 2/3 trong vài tháng. Câu hỏi lớn đặt ra là liệu mức định giá đó có thể duy trì trên thị trường đại chúng hay không.

Các nhà phân tích định giá công ty dựa trên lợi nhuận và tăng trưởng trong tương lai, cũng như mức độ cạnh tranh trong ngành và biên lợi nhuận. Tuy nhiên, định giá không phải là một môn khoa học chính xác. Đặc biệt trong điều kiện thị trường tăng giá, các nhà đầu tư đôi khi sẵn sàng trả giá cao cho cổ phiếu của một công ty dựa trên những yếu tố khác ngoài nền tảng cơ bản.

Một số người có thể coi tiềm năng dường như vô tận của mảng kinh doanh vũ trụ tại SpaceX là lý do đủ để chấp nhận mức định giá cao hơn so với khả năng tài chính hiện tại. Tuy nhiên, những thách thức xoay quanh mảng kinh doanh xAI có thể làm giảm sức hấp dẫn này.

Thời điểm IPO?

SpaceX đã nộp hồ sơ IPO bảo mật vào cuối tháng 3.2026, qua đó khởi động quá trình xem xét của ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC). Hồ sơ công khai được công bố ngày 20.5 đã lần đầu tiên phơi bày tình hình tài chính của SpaceX trước công chúng.

Sau khoảng thời gian công bố thông tin 15 ngày, công ty có thể chính thức bắt đầu chào bán cổ phiếu cho nhà đầu tư. Mức giá thường nằm trong một khoảng xác định trước khi giá cuối cùng được chốt. Khi giá được quyết định, cổ phiếu sẽ bắt đầu giao dịch vào ngày hôm sau. Theo Bloomberg, điều này có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 12.6.

Phố Wall chuẩn bị thế nào?

Quy mô lớn của đợt chào bán, chưa từng có tiền lệ trên Phố Wall, đã khiến các ngân hàng xếp hàng dài để tham gia tư vấn cho SpaceX. Hồ sơ cho biết có 23 ngân hàng tham gia vào đợt IPO này, dẫn đầu là Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup và JPMorgan.

Ai đang tham gia?

Khi khoảng giá được thiết lập, các ngân hàng tham gia đợt chào bán sẽ nhận lệnh mua từ các nhà đầu tư tổ chức. Cùng lúc đó, nhà đầu tư cá nhân cũng có thể đặt lệnh thông qua các công ty môi giới. Một số nhà đầu tư nhỏ lẻ sử dụng các nền tảng như Robinhood Markets, SoFi Technologies và E Trade của Morgan Stanley sẽ có thể đặt lệnh trực tiếp qua nền tảng của họ.

Một ngày trước khi cổ phiếu bắt đầu giao dịch, SpaceX và các ngân hàng sẽ thống nhất mức giá cuối cùng cùng số lượng cổ phiếu được bán ra. Khi quyết định mức giá, hai bên phải cân bằng giữa lợi ích của cổ đông hiện hữu, những người muốn hạn chế pha loãng tỉ lệ sở hữu, và nhà đầu tư mới, những người kỳ vọng lợi nhuận ban đầu.

Rủi ro tiềm ẩn khi lên sàn?

Đối với SpaceX, điểm bất lợi của việc IPO là công ty sẽ phải công khai báo cáo tài chính mỗi quý và trả lời nhà phân tích Phố Wall cũng như nhà đầu tư đại chúng. Các kế hoạch của công ty cũng có thể bị ảnh hưởng nếu giá cổ phiếu biến động mạnh hoặc giảm sâu do phản ứng với tin tức tiêu cực.

Việc sáp nhập xAI ảnh hưởng ra sao đến thương vụ IPO SpaceX?

Không phải ai cũng hài lòng với việc SpaceX mua lại xAI trước thềm IPO. Nguyên nhân là xAI đang đốt tiền và có khả năng làm giảm sức hấp dẫn của các mảng kinh doanh cốt lõi, đặc biệt là Starlink. Những nhà đầu tư từng nghĩ rằng họ đang sở hữu một công ty vũ trụ giờ đây lại có mức độ tiếp xúc lớn hơn với trí tuệ nhân tạo.

Đối với những người có quan điểm bi quan về lĩnh vực này, điều đó đồng nghĩa họ phải đối mặt thêm rủi ro thua lỗ tiềm ẩn trong cuộc đua khốc liệt nhằm thống trị ngành công nghiệp AI. Nếu SpaceX bị coi là một tập đoàn quá cồng kềnh, điều này có thể khiến mức định giá thị trường thấp hơn kỳ vọng.

SpaceX cũng đang đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. OpenAI đang lên kế hoạch IPO vào cuối năm nay, và Anthropic có thể sẽ nối gót ngay sau đó. Định giá tư nhân của cả hai công ty này đã tăng mạnh lên hàng trăm tỉ USD và có thể vượt mốc 1 ngàn tỉ USD khi lên sàn.

Thương vụ IPO của SpaceX sẽ tác động ra sao đến quyền kiểm soát công ty của Elon Musk?

Hồ sơ cũng xác nhận rằng Musk đang kiểm soát chặt chẽ SpaceX với 85,1% quyền biểu quyết, chủ yếu nhờ sở hữu phần lớn cổ phiếu loại B siêu quyền biểu quyết. Những nhà đầu tư bị thu hút bởi tiềm năng của SpaceX và thành tích của Musk có thể không quá bận tâm đến điều này. Tuy nhiên, nó vẫn có thể trở thành rủi ro nếu xảy ra sự cố và cổ đông yêu cầu thay đổi lãnh đạo.

Musk quảng bá thế nào để thu hút các nhà đầu tư tham gia IPO SpaceX?

Điểm cốt lõi trong lời chào mời của SpaceX là công ty sẽ trở thành một thế lực hàng đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, nếu có thể sử dụng các trung tâm dữ liệu ngoài không gian để mở rộng năng lực điện toán ở quy mô khổng lồ. Đây là một ý tưởng khó thuyết phục nhà đầu tư, nhất là khi Musk đang xây dựng lại mảng AI của công ty từ con số không.

Tuy nhiên, SpaceX vẫn đang thống trị ngành công nghiệp vũ trụ thương mại, với tiềm năng tăng trưởng lớn và mối liên kết chặt chẽ với quốc phòng và viễn thông. Công ty cũng sở hữu Starlink, dịch vụ Internet tốc độ cao toàn cầu được xem như một con gà đẻ trứng vàng tiềm năng, cùng lợi thế trong mảng phóng tên lửa với dự án Starship quy mô lớn.

Để thuyết phục nhà đầu tư chấp nhận mức định giá đưa ra, ông Musk có thể sẽ tận dụng vị thế biểu tượng và thành tích của mình. Đây là những thứ từng giúp cổ phiếu Tesla tăng khoảng 3.000% trong thập kỷ qua. Với một đợt IPO tiềm năng, đó có thể là lời quảng bá mạnh mẽ nhất.