SpaceX đang chuẩn bị cho đợt IPO có thể trở thành lớn nhất lịch sử, nhưng bức tranh tài chính đi kèm lại cho thấy một doanh nghiệp tăng trưởng nhanh với mức thua lỗ ngày càng mở rộng, phản ánh chiến lược đặt cược mạnh vào trí tuệ nhân tạo và hạ tầng không gian.

Theo thông tin tổng hợp từ các bản tin của Bloomberg News, hồ sơ nộp lên ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) cho thấy SpaceX ghi nhận khoản lỗ ròng 4,28 tỉ USD trên doanh thu 4,69 tỉ USD trong quý I, tăng mạnh so với mức lỗ 528 triệu USD trên khoảng 4 tỉ USD doanh thu cùng kỳ năm trước.

Tính cả năm 2025, công ty đạt doanh thu 18,7 tỉ USD, tăng gần 33,6% so với năm 2024, nhưng lợi nhuận lại đảo chiều từ mức lãi 791 triệu USD sang lỗ 4,94 tỉ USD. Diễn biến này cho thấy chi phí đang tăng nhanh hơn đáng kể so với tốc độ mở rộng doanh thu.

Tập đoàn hạ tầng tích hợp

Cấu trúc kinh doanh của SpaceX mang đặc điểm của một tập đoàn hạ tầng tích hợp, duy trì vị thế thống trị trong lĩnh vực phóng tên lửa thương mại và là đối tác quan trọng của NASA cũng như Lầu Năm Góc. Nguồn thu chủ yếu đến từ dịch vụ internet vệ tinh Starlink, với số thuê bao Starlink tăng từ 2,3 triệu năm 2023 lên 4,4 triệu năm 2024 và đạt 8,9 triệu trong năm 2025, giúp doanh thu mảng này đạt 4,42 tỉ USD, tăng hơn gấp đôi so với năm trước.

Tuy nhiên, động lực tăng trưởng này đi kèm với chi tiêu quy mô lớn. Trong năm 2025, SpaceX đã chi khoảng 3,8 tỉ USD cho hoạt động không gian, 4,18 tỉ USD cho mảng kết nối và tới 12,7 tỉ USD cho AI. Riêng mảng AI ghi nhận khoản lỗ 6,36 tỉ USD, tăng gấp bốn lần mức lỗ năm 2024, phản ánh tham vọng xây dựng năng lực tính toán quy mô lớn sau khi sáp nhập với xAI.

Chi tiêu cho Starship cũng là yếu tố kéo giãn biên lợi nhuận. Công ty cho biết đã đầu tư hơn 15 tỉ USD vào chương trình này, riêng năm 2025 chi khoảng 3 tỉ USD. Dù được quảng bá là hệ thống tên lửa mạnh nhất từng được phát triển và là nền tảng cho các kế hoạch dài hạn như trung tâm dữ liệu ngoài quỹ đạo hay định cư trên sao Hỏa, Starship vẫn chưa đi vào vận hành và đã trải qua nhiều lần thử nghiệm không thành công trong năm 2025. SpaceX cảnh báo rằng bất kỳ điều chỉnh thiết kế hay thử nghiệm bổ sung nào cũng có thể làm tăng chi phí và buộc công ty phải phân bổ lại nguồn lực.

Song song với việc đầu tư nội bộ, SpaceX đang tìm cách thương mại hóa hạ tầng AI. Công ty đã ký thỏa thuận với Anthropic trị giá gần 45 tỉ USD trong ba năm để cung cấp năng lực tính toán, tương đương khoảng 1,25 tỉ USD mỗi tháng đến năm 2029. Thỏa thuận này giúp SpaceX bước đầu chuyển đổi các khoản đầu tư lớn vào trung tâm dữ liệu thành nguồn doanh thu dài hạn, đồng thời cho thấy nhu cầu mạnh mẽ đối với hạ tầng AI quy mô lớn.

Mối liên kết với Tesla cũng phản ánh mức độ tích hợp sâu trong hệ sinh thái của Elon Musk. Từ năm 2023, Tesla đã ghi nhận khoảng 890 triệu USD doanh thu từ SpaceX và xAI, chủ yếu thông qua việc cung cấp hệ thống pin Megapack. SpaceX cũng đã mua khoảng 131 triệu USD xe Cybertruck trong năm 2025. Hai công ty đồng thời hợp tác xây dựng một nhà máy sản xuất chip, cho thấy sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa các mảng năng lượng, AI và hạ tầng tính toán.

Về cấu trúc sở hữu, Elon Musk tiếp tục duy trì quyền kiểm soát gần như tuyệt đối sau IPO. Ông nắm 12,3% cổ phiếu loại A và 93,6% cổ phiếu loại B, tương đương 85,1% quyền biểu quyết nhờ cơ chế cổ phiếu siêu quyền biểu quyết. Mô hình này đã vấp phải sự phản đối từ một số quỹ hưu trí lớn, đồng thời làm dấy lên lo ngại về quản trị doanh nghiệp và tính minh bạch, đặc biệt liên quan đến các giao dịch giữa SpaceX và các công ty khác trong hệ sinh thái của Musk.

Kỷ lục mới về IPO?

SpaceX dự kiến niêm yết trên Nasdaq với mã SPCX, hướng tới huy động tới 75 tỉ USD với mức định giá vượt 2.000 tỷ USD, qua đó có thể vượt kỷ lục IPO của Saudi Aramco. Hoạt động marketing dự kiến bắt đầu từ đầu tháng 6, trước khi định giá vào giữa tháng.

Triển vọng của đợt IPO phụ thuộc đáng kể vào sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân, nhóm có thể chiếm tới 30% lượng cổ phần chào bán, cũng như khả năng cổ phiếu nhanh chóng được đưa vào các chỉ số lớn như S&P 500. Nếu điều này xảy ra, dòng vốn từ các quỹ đầu tư thụ động có thể trở thành động lực quan trọng hỗ trợ giá cổ phiếu sau niêm yết.

Dù vậy, mức định giá mục tiêu và chiến lược mở rộng của SpaceX vẫn gây tranh cãi. Một số nhà đầu tư và nhà quan sát cho rằng các mục tiêu như trung tâm dữ liệu ngoài không gian hay khả năng vận chuyển hàng trăm tấn hàng hóa lên quỹ đạo vẫn còn xa vời, trong khi mô hình kinh doanh hiện tại vẫn phụ thuộc lớn vào Starlink và đối mặt với chi phí AI tăng cao. Thành công của IPO vì thế không chỉ là bài kiểm tra về nhu cầu thị trường, mà còn là phép thử đối với niềm tin rằng SpaceX có thể biến tham vọng công nghệ thành lợi nhuận bền vững trong tương lai.