Quá trình đại chúng hóa của OpenAI đang bước vào giai đoạn nước rút, qua đó tái định hình trật tự vốn của toàn bộ ngành công nghệ toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, sự kiện này đóng vai trò như phép thử lớn nhất từ trước đến nay về sức chịu đựng của mô hình kinh doanh AI trước áp lực thương mại hóa và bài toán chi phí.

OpenAI dự kiến nộp hồ sơ cáo bạch nội bộ sớm nhất vào cuối tuần này, theo CNBC, qua đó mở đường cho đợt IPO có thể diễn ra vào tháng 9 hoặc quý IV năm nay. Với mức định giá hơn 850 tỉ USD từ các nhà đầu tư tư nhân, OpenAI đang làm việc cùng Goldman Sachs và Morgan Stanley để chuẩn bị cho thương vụ ra mắt thị trường đại chúng.

Động thái này xuất hiện ngay sau khi Elon Musk thất bại trong vụ kiện nhắm vào cấu trúc công ty, từ đó đẩy cuộc đối đầu giữa hai bên sang mặt trận tài chính khi SpaceX cũng đang rục rịch chuẩn bị IPO.

Song song với lộ trình huy động vốn, OpenAI tiếp tục triển khai các chiến lược táo bạo nhằm củng cố thị phần và nâng cấp năng lực mô hình. Cụ thể, CEO Sam Altman vừa đề nghị rót 2 triệu USD dưới dạng token AI cho mỗi startup trong tổng số 169 công ty thuộc khóa ươm tạo hiện tại của Y Combinator. Đổi lại, công ty sẽ nhận được cổ phần thông qua thỏa thuận không áp trần định giá và tự động chuyển đổi ở vòng gọi vốn tiếp theo. Về mặt kỹ thuật, mô hình suy luận mới của hãng vừa giải quyết thành công một giả thuyết hình học do Paul Erdős đặt ra từ năm 1946, qua đó đánh dấu lần đầu tiên AI tìm ra lời giải cho một bài toán mở mang tính trọng tâm trong toán học.

Tuy nhiên, dù sở hữu lợi thế đi đầu, mức định giá khổng lồ của OpenAI đang đối mặt với rủi ro từ sự thay đổi cấu trúc chi phí của toàn ngành. Các mô hình định giá IPO hiện tại giả định rằng công ty có thể duy trì sức mạnh gần như độc quyền, đồng thời khách hàng doanh nghiệp sẵn sàng chi trả mức phí cao hơn mặt bằng chung.

Trên thực tế, công nghệ lõi đang ngày càng trở nên dồi dào và rẻ hơn. Các phòng thí nghiệm Trung Quốc hiện tính phí chỉ bằng một phần nhỏ so với Mỹ, trong khi nhiều đối thủ phương Tây như Cohere, Mistral hay Reflection liên tục tung ra các mô hình nhỏ gọn hơn và hiệu quả hơn, hướng đến nhóm khách hàng doanh nghiệp.

Chi phí vận hành đang trở thành gánh nặng lớn đối với các doanh nghiệp ứng dụng AI. Một khảo sát cho thấy 45% công ty chi hơn 100.000 USD mỗi tháng cho hệ thống AI trong năm 2025, tăng mạnh so với mức 20% của năm trước đó. Các nền tảng lớn như Meta, Shopify và Spotify đều ghi nhận chi phí mô hình ngôn ngữ lớn đang bào mòn biên lợi nhuận.

Nếu xu hướng giảm giá tiếp diễn và các đối thủ tiếp tục thu hẹp khoảng cách công nghệ, nền tảng định giá hàng trăm tỉ USD của OpenAI có thể đối mặt với thách thức đáng kể ngay trước thời điểm công ty chính thức bước vào thị trường chứng khoán.