Làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đang thúc đẩy mạnh mẽ các lô hàng điện tử từ các trung tâm công nghệ Đông Nam Á, đưa tổng kim ngạch xuất khẩu của khu vực này lên mức cao kỷ lục, bất chấp những cú sốc chuỗi cung ứng bắt nguồn từ Trung Đông.

Theo số liệu do Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia công bố hôm thứ Tư, xuất khẩu hàng điện và điện tử (E&E) của nước này trong tháng 4 đã tăng 46,4% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt mức kỷ lục 88,16 tỉ ringgit (22 tỉ USD).

Bộ này cho biết trong một tuyên bố rằng sự tăng trưởng đột biến này "chủ yếu được hỗ trợ bởi nhu cầu mạnh mẽ từ các phân khúc trí tuệ nhân tạo và linh kiện điện tử cho ngành ô tô."

Malaysia vốn nổi tiếng với các quy trình đóng gói bán dẫn. Với việc phân khúc điện và điện tử chiếm tới 48% tổng kim ngạch xuất khẩu, tổng lượng hàng xuất khẩu của quốc gia này đã tăng 36,9% so với cùng kỳ năm ngoái – tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong gần bốn năm qua – lên mức 182,74 tỉ ringgit, một kỷ lục tính theo tháng.

Kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iran bùng nổ vào cuối tháng 2, việc Eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa đã đẩy giá dầu lên cao, làm lu mờ bức tranh logistics toàn cầu. Tuy nhiên, dữ liệu thương mại mới nhất cho thấy chu kỳ tăng trưởng công nghệ gần đây – vốn đã mang lại lợi ích cho các nhà sản xuất chip hàng đầu – đang lấn át các tác động tiêu cực từ cú sốc Trung Đông.

"Thương mại của Malaysia vẫn duy trì hiệu suất xuất sắc" bất chấp chi phí logistics tăng cao, gián đoạn chuỗi cung ứng và sự biến động của giá hàng hóa, Bộ Thương mại nước này nhấn mạnh.

Tính theo điểm đến, Đài Loan – trung tâm sản xuất chất bán dẫn hàng đầu châu Á – là thị trường tăng trưởng nhanh nhất, tăng 86% so với một năm trước đó nhờ xuất khẩu mạnh mẽ các mặt hàng điện tử cũng như thiết bị quang học và khoa học. Malaysia cũng mở rộng xuất khẩu sang Mỹ và Trung Quốc (đều tăng 39%), và sang Việt Nam (tăng 65%).

Các trung tâm sản xuất ở Đông Nam Á như Malaysia đã gia tăng đáng kể vị thế của mình trong những năm gần đây, đặc biệt là khi cuộc cạnh tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt.

Để né tránh các mức thuế quan của Mỹ, các công ty Trung Quốc trong các lĩnh vực như pin, bán dẫn và năng lượng mặt trời đã tìm kiếm các kênh sản xuất và xuất khẩu thay thế tại Đông Nam Á. Đây có thể là một yếu tố thúc đẩy xuất khẩu của Malaysia sang Mỹ tăng mạnh.

Phản ánh rõ nét xu hướng này, dữ liệu thương mại của Malaysia cho thấy hoạt động tái xuất khẩu trong tháng 4 đã tăng gấp đôi so với một năm trước đó, đóng góp lớn vào mức tăng trưởng chung.

Tại quốc gia láng giềng Singapore, xuất khẩu trong tháng 4 cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Cơ quan Phát triển Doanh nghiệp Singapore (Enterprise Singapore) hôm thứ Hai công bố kim ngạch xuất khẩu nội địa phi dầu mỏ (NODX) – chỉ số chuẩn của đảo quốc này – đã tăng vọt 24,5%, đánh dấu tốc độ tăng nhanh nhất kể từ tháng 2/2012.

Cơ quan này cho biết xuất khẩu điện tử đã tăng 66,7%, "nhờ nhu cầu mạnh mẽ liên quan đến AI". Trong đó, các lô hàng mạch tích hợp (IC) tăng vọt 82,7% so với cùng kỳ năm ngoái, các sản phẩm đĩa lưu trữ tăng gấp 2,5 lần và xuất khẩu máy tính cá nhân tăng 35,7%.

Xét theo thị trường, các lô hàng điện tử từ Singapore sang Mỹ tăng 224% so với một năm trước đó, sang Hàn Quốc tăng 214% và sang Đài Loan tăng 118%.

"Nhu cầu AI toàn cầu mạnh mẽ sẽ tiếp tục là bệ đỡ cho xuất khẩu điện tử, đặc biệt là trong lĩnh vực bán dẫn," Mohamed Afham Zulghafir, nhà kinh tế tại CGS International, nhận định về triển vọng của Singapore.

Tương tự, tại Thái Lan – quốc gia dự kiến sẽ công bố dữ liệu thương mại tháng 4 vào tuần tới – ngành điện tử được kỳ vọng sẽ dẫn dắt xuất khẩu trong những tháng tới.

Trong báo cáo tổng sản phẩm quốc nội (GDP) quý I của Thái Lan vào hôm thứ Hai, Hội đồng Phát triển Kinh tế và Xã hội Quốc gia đã điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng xuất khẩu cả năm tính theo đồng USD lên mức 9,6% so với mức 2% trước đó. Cơ quan này viện dẫn "nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm liên quan đến công nghệ tiên tiến, điều được kỳ vọng sẽ hỗ trợ sự mở rộng liên tục trong xuất khẩu hàng điện tử và thiết bị điện."

Tuy nhiên, giới kinh tế học vẫn đang thận trọng theo dõi các tác động từ cuộc khủng hoảng ở Trung Đông.

Ông Zulghafir từ CGS International chỉ ra rằng căng thẳng kéo dài tại Trung Đông có thể khiến các doanh nghiệp thận trọng hơn trong việc tích trữ hàng tồn kho và làm suy giảm dòng vốn tài trợ thương mại.

Trong khi đó, Julia Goh, nhà kinh tế cấp cao tại Ngân hàng UOB, nhận định điều kiện hoạt động trong ngành sản xuất dự kiến sẽ chuyển biến xấu do những gián đoạn về logistics. Bà cảnh báo: "Mặc dù các doanh nghiệp đang tìm kiếm nguồn hàng thay thế, nhưng các sản phẩm thay thế này có thể bị giao hàng chậm trễ hoặc không đáp ứng được các thông số kỹ thuật yêu cầu."