Đảng Dân chủ đã đề xuất dự luật buộc doanh nghiệp bù đắp cho người tiêu dùng vì giá nhiên liệu cao. Theo những người am hiểu vấn đề, lãnh đạo các doanh nghiệp dầu khí cùng đội ngũ vận động hành lang của họ tại Washington hiện lo ngại sắc thuế này có thể trở thành một phần trong thỏa thuận rộng hơn giữa đảng Dân chủ và ông Trump sau cuộc bầu cử mà sự bất bình của cử tri về giá cả cao là yếu tố mang tính quyết định.

“Đây là mối lo có cơ sở,” Mike McKenna, chiến lược gia đảng Cộng hòa từng cố vấn cho ông Trump về năng lượng trong nhiệm kỳ đầu, nhận định.

Các nguồn tin đề nghị giấu tên vì không được phép công khai trao đổi về vấn đề này.

Ông Trump chưa trực tiếp kêu gọi áp thuế lợi nhuận đột biến. Một quan chức Nhà Trắng cho biết ý tưởng tổng thống hợp tác với đảng Dân chủ để áp sắc thuế này chưa được thảo luận, đồng thời gọi đây là “đồn đoán vô căn cứ.” Tại một cuộc vận động tranh cử gần đây, tổng thống thậm chí còn ca ngợi lợi nhuận ngành dầu khí là lợi ích kinh tế đối với Mỹ, nói rằng các doanh nghiệp đang “kiếm hàng trăm tỉ USD nhờ những gì đã xảy ra ở Trung Đông.”

Dù vậy, Trump cũng cho thấy ông sẵn sàng chỉ trích gay gắt các tập đoàn dầu khí lớn. Chẳng hạn, hồi tháng 6, ông kêu gọi bộ Tư pháp điều tra các doanh nghiệp này về hành vi tăng giá quá mức. Đến tháng 8, ông tiếp tục chỉ trích ExxonMobil Holdings Corp. và Chevron Corp. vì “kiếm quá nhiều tiền” sau khi hai tập đoàn công bố tổng lợi nhuận quý II khoảng 26 tỉ USD.

“Tôi không thích điều đó,” Trump nói khi ấy. Ông thúc giục các doanh nghiệp “trả lại một phần số tiền đó cho người dân.”

Rapidan Energy Group, công ty nghiên cứu và tư vấn có trụ sở tại Washington, hôm thứ Tư đánh giá có 30% khả năng đảng Dân chủ sẽ thông qua thuế lợi nhuận đột biến đối với ngành dầu khí hoặc cắt giảm ưu đãi thuế dành cho nhiên liệu hóa thạch sau khi giành quyền kiểm soát Quốc hội. Theo Rapidan, biện pháp này có thể giúp trang trải chi phí cho một gói chính sách chăm sóc sức khỏe được cả hai đảng ủng hộ.

Dự luật do thượng nghị sĩ Sheldon Whitehouse của bang Rhode Island và hạ nghị sĩ Ro Khanna của bang California trình hồi tháng 3 sẽ áp thuế hằng quý đối với các công ty dầu khí khi giá dầu Brent vượt mức trung bình năm 2025, khoảng 68 USD/thùng. Nguồn thu sẽ được dùng để chi trả các khoản hoàn tiền nhằm bù đắp cho người tiêu dùng.

Hạ nghị sĩ Jared Huffman, thành viên đảng Dân chủ đại diện bang California và là người đồng bảo trợ phiên bản dự luật tại Hạ viện, cho biết đây sẽ là một ưu tiên khi đảng của ông nắm quyền kiểm soát Quốc hội vào năm tới.

“Tôi chắc chắn sẽ thúc đẩy việc này,” Huffman, người dự kiến sẽ đứng đầu ủy ban Tài nguyên Thiên nhiên Hạ viện, nói.

Whitehouse và Khanna chưa phản hồi ngay các đề nghị bình luận.

Kevin Book, nhà phân tích tại ClearView Energy Partners, cho rằng khả năng đảng Dân chủ đạt thỏa thuận với Trump về thuế lợi nhuận là không cao.

“Đúng là một tổng thống đang chú trọng xây dựng di sản có thể đạt thỏa thuận với phe đối lập,” Book viết trong thư điện tử. “Nhưng xét việc tổng thống gần đây ca ngợi khả năng sinh lời của ngành, thuế lợi nhuận đột biến dường như khó nằm trong nhóm ưu tiên hàng đầu của ông.”

Mỹ từng áp thuế lợi nhuận đột biến đối với dầu sản xuất trong nước vào năm 1980, dưới thời tổng thống Jimmy Carter. Sắc thuế có hiệu lực khoảng tám năm. Theo viện Dầu khí Mỹ, chính sách này mang lại nguồn thu thấp hơn dự kiến và khiến sản lượng dầu trong nước giảm.

“Không thể tăng cường an ninh năng lượng bằng cách đánh thuế,” Andrea Woods, người phát ngôn viện Dầu khí Mỹ, nói. “Thuế lợi nhuận đột biến không giúp giảm giá cho người tiêu dùng mà làm giảm động lực đầu tư dài hạn cần thiết để củng cố nguồn cung, hạ tầng và khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng.”

Trong khi đó, giới bảo vệ môi trường đang kêu gọi đảng Dân chủ thúc đẩy đề xuất này.

“Quốc hội phải thông qua thuế lợi nhuận đột biến để ngăn chặn sự chuyển dịch của cải khổng lồ và bảo đảm những khoản lợi nhuận bất thường kiếm được trên lưng các gia đình lao động trong cuộc chiến Iran được trả lại cho người dân,” Lorne Stockman, giám đốc nghiên cứu tại Oil Change International, nói.