Cho đến khi Mark Wahlberg nổi lên như một người bảo vệ bất đắc dĩ, rất ít người ngoài Sydney từng nghe đến sân golf Moore Park.

Năm 2024, nam diễn viên đã quay một video kêu gọi đầy tâm huyết từ lỗ golf thứ 10, thúc giục chính quyền cứu sân golf công cộng trăm năm tuổi này khỏi bị quy hoạch lại. Nhưng sau nhiều năm tranh luận, chính quyền bang New South Wales vẫn đang xúc tiến kế hoạch thu hẹp sân golf 18 lỗ này khoảng một phần ba nhằm giảm bớt khủng hoảng chi phí nhà ở.

Tuy nhiên, khu đất này sẽ không được dùng để xây nhà mới. Thay vào đó, 20 héc ta (tương đương khoảng 28 sân bóng đá) đang được chuyển đổi thành công viên công cộng, với các đường đi bộ, chạy bộ và không gian xanh mở cho hàng chục nghìn cư dân gần đó.

Quyết định này phản ánh một thách thức mà Sydney và các thành phố trên khắp thế giới đang phải đối mặt: Tìm kiếm không gian cho cả nhà ở và không gian mở khi dân số tăng, nhà ở ngày càng đắt đỏ và biến đổi khí hậu khiến cây xanh đô thị trở nên thiết yếu để giữ cho các khu dân cư mát mẻ.

"Việc tiếp quản một nơi như sân golf, nơi không thực sự phục vụ nhu cầu của nhiều người và biến một phần của nó thành một cơ sở công cộng hơn" là một "hành động rất tiến bộ," theo ông Ian Woodcock, giảng viên cao cấp về đô thị học tại đại học Sydney. Lý tưởng nhất, không gian công cộng mở nên "có thể tiếp cận và hữu ích cho càng nhiều người khác nhau càng tốt".

Việc tái quy hoạch Moore Park là một phần của sự chuyển dịch rộng lớn hơn đang diễn ra trên khắp Sydney, thành phố từ lâu đã là một trong những đô thị lớn có mật độ dân số thấp nhất thế giới. Sau Thế chiến thứ hai, sự gia tăng sở hữu ô tô đã thúc đẩy sự bành trướng của các khu ngoại ô và biến những ngôi nhà riêng lẻ trên các lô đất lớn trở thành tiêu chuẩn. Nhưng với dân số của vùng đô thị Sydney được dự báo sẽ tăng 28% trong hai thập kỷ tới, lên 6,3 triệu người vào năm 2041, mô hình đó ngày càng chịu nhiều áp lực.

Nhiều thập kỷ xây dựng dưới mức cần thiết đã góp phần gây ra khủng hoảng chi phí nhà ở, và chính quyền bang đang ứng phó bằng cách khuyến khích xây dựng chung cư xung quanh các đầu mối giao thông, đồng thời chi hàng tỉ đô la để mở rộng mạng lưới metro và đường sắt nhẹ.

Chỉ cách Moore Park vài cây số, dự án đổi mới đô thị Green Square đang biến đổi 278 héc ta đất công nghiệp cũ thành một trong những dự án tái phát triển lớn nhất của Úc. Khu vực này dự kiến sẽ có 33.000 căn hộ mới cho hơn 63.000 cư dân khi hoàn thành trong khoảng một thập kỷ nữa, tăng từ 3.000 cư dân vào năm 1999.

Với nhiều cư dân sống trong các căn hộ thay vì nhà riêng, các nhà quy hoạch cho rằng nhu cầu về không gian ngoài trời chung đang tăng lên cùng với nhu cầu về nhà ở.

Khi thiết kế lại Moore Park được công bố vào năm 2023, các quan chức cho biết khu công viên mở rộng, bao gồm các đường đi bộ, thiết bị thể dục ngoài trời, sân thể thao và khu vực cho chó không xích, sẽ hoạt động như một sân sau chung cho một trong những khu dân cư có mật độ dân số cao nhất của Úc.

Không phải ai cũng đồng ý.

Hơn 32.000 người đã ký một bản kiến nghị phản đối những thay đổi này, cho rằng kế hoạch đã hy sinh một trong những sân golf công cộng dễ tiếp cận và có giá cả phải chăng nhất của thành phố.

"Làm ơn," Wahlberg nói trong video kêu gọi của mình. "Tôi đã thấy rất, rất nhiều công viên, nhưng tôi chưa thấy nhiều sân golf công cộng đáng yêu như thế này mà mọi người đều có thể tiếp cận."

Chính phủ cuối cùng đã làm dịu đề xuất, đồng ý giữ lại sân golf 12 lỗ thay vì giảm xuống còn 9 lỗ. Thị trưởng Sydney Clover Moore lưu ý rằng khi sân golf được thành lập, nó được bao quanh bởi đất công nghiệp. Ngày nay, nó được bao bọc bởi các khu nhà ở mật độ cao, với những cư dân cần tiếp cận không gian xanh. "Đây là vấn đề về sự tỉnh táo của mọi người," bà nói trong một video trên Instagram vào tháng trước. "Đó là về việc giảm căng thẳng."

Khi các thành phố trở nên đông đúc hơn, công viên và các cơ sở thể thao ngày càng cạnh tranh cho cùng một quỹ đất khan hiếm, mặc dù chúng phục vụ các nhu cầu cộng đồng khác nhau, theo Eamon Waterford, giám đốc điều hành của Committee for Sydney, một tổ chức nghiên cứu. Ông cho rằng chúng không nên được xem là có thể thay thế cho nhau chỉ vì cả hai đều xanh. "Lý do duy nhất chúng ta biến chúng thành những yếu tố cạnh tranh thay vì những thứ bắt buộc phải có là vì cả hai đều tình cờ có cây cối," ông nói. "Và có cỏ."

Cuộc tranh luận còn vượt ra ngoài vấn đề giải trí. Khi biến đổi khí hậu mang lại mùa hè nóng hơn và các đợt nắng nóng thường xuyên hơn, các chính phủ ngày càng coi công viên và cây xanh là cơ sở hạ tầng thiết yếu giúp làm mát thành phố, cải thiện khả năng đi bộ và giảm lượng khí thải carbon.

Nghiên cứu trên khắp các nước OECD cho thấy việc tăng 10% mật độ dân số đô thị có liên quan đến việc giảm 2,9% độ che phủ của cây xanh. Tuy nhiên, các thành phố bao gồm Singapore và Copenhagen đã chứng minh rằng có thể vừa xây thêm nhà ở vừa mở rộng không gian xanh. Singapore đã nhấn mạnh các bức tường xanh và vườn trên mái trong các dự án phát triển mới, trong khi các sáng kiến của Copenhagen bao gồm thay thế bãi đậu xe bằng không gian xanh và mở rộng các chương trình giữ gìn và trồng cây.

Thami Croeser, một nhà nghiên cứu quy hoạch đô thị tại đại học RMIT Melbourne chuyên nghiên cứu về khả năng tiếp cận thiên nhiên ở các thành phố toàn cầu, cho biết các dự án như Moore Park ngày càng trở nên quan trọng ở những khu vực mà nhiều cư dân không còn có sân sau.

Các thành phố cũng cần tìm không gian cho độ che phủ của tán cây trên các con đường nơi mọi người sinh sống và làm việc, ông nói, và lưu ý rằng đường sá và bãi đậu xe từ lâu đã được ưu tiên hơn cây xanh. "Thiên nhiên là cơ sở hạ tầng và chúng ta phải cung cấp nó một cách đầy đủ," Croeser nói.

Trên khắp Sydney, các chương trình trồng cây đã giúp tăng độ che phủ của tán cây đô thị trong những năm gần đây, mặc dù vẫn còn sự chênh lệch lớn giữa các vùng ngoại ô phía đông giàu có, nhiều cây xanh và các khu dân cư ít bóng mát hơn ở phía tây thành phố.

Robert McDonald, nhà khoa học hàng đầu về các giải pháp dựa vào thiên nhiên tại The Nature Conservancy, cho biết thách thức đối với các thành phố là nắm bắt được lợi ích của mật độ dân số cao hơn, bao gồm tăng cường tương tác, năng suất và đổi mới, mà không phải hy sinh chất lượng sống.

"Tôi thích nghĩ về thiên nhiên trong thành phố như một cách để chúng ta vừa được ăn bánh mà vừa giữ được bánh," McDonald nói. "Chúng ta đang cố gắng có được những lợi ích của việc ở trong một môi trường đô thị đông đúc hơn, nhưng vẫn có một môi trường thực sự nhân văn để sống."