Khả năng Ả Rập Xê Út đảo ngược dự án golf tốn kém cho thấy nước này đang thu hẹp đầu tư thể thao và chuyển sang ưu tiên lợi nhuận thay vì tầm ảnh hưởng văn hóa.

LIV Golf, giải đấu mới nổi thách thức sự thống trị của PGA Tour, đã tiêu tốn của Quỹ Đầu tư Công Ả Rập Xê Út (PIF) hơn 5 tỉ USD kể từ khi ra mắt năm 2022. Tuy nhiên, bất chấp khoản đầu tư lớn, LIV đã gặp khó khăn tài chính do lượng khán giả đến sân thấp và tỉ suất người xem truyền hình kém. Trong bối cảnh đó, PIF có thể cắt tài trợ cho giải đấu.

Trước đây, tham vọng chi tiêu cho những dự án đắt đỏ như vậy là một phần trong chiến lược của Ả Rập Xê Út nhằm sử dụng thể thao như công cụ văn hóa, chính trị và xã hội để mở rộng tầm ảnh hưởng. Chiến lược này từng cho thấy sự hiệu quả vào tháng 12.2024, khi FIFA chính thức xác nhận Ả Rập Xê Út là chủ nhà World Cup 2034 sau một quy trình đấu thầu không có đối thủ cạnh tranh. Đây cũng là lần đầu tiên quốc gia này đăng cai một giải đấu thể thao quốc tế hàng đầu.

Tuy nhiên, theo những người am hiểu vấn đề, trong năm qua PIF đã đối mặt với áp lực tài chính. Quỹ này quản lý khối tài sản khoảng 1.000 tỉ USD và đã bắt đầu thay đổi cách tiếp cận. Vì vậy, quỹ này bắt đầu coi các khoản đầu tư thể thao là những tài sản cần sinh lời, tương tự các khoản đầu tư khác trong danh mục. Những người này cho biết việc chi hàng tỉ USD cho các dự án như LIV Golf hoặc trả lương quá cao để thu hút siêu sao về thi đấu trong nước không còn dễ như trước.

Chính sự thay đổi này đã khiến PIF chuẩn bị cắt tài trợ cho LIV Golf, theo những người thân cận với vấn đề. Một nguồn tin cho biết các cuộc thảo luận vẫn đang diễn ra và có thể bao gồm việc tìm kiếm nhà tài trợ mới. Trước đó, LIV đã thuê Citigroup để tìm nhà đầu tư cho các đội của giải. Dù vậy, tổng giám đốc của LIV Golf khẳng định trong một bản ghi nhớ hôm thứ Tư rằng giải đấu sẽ được tiếp tục bất chấp những lời đồn đoán.

Không chỉ golf, các môn thể thao khác cũng chịu tác động. Giải vô địch cuối mùa của Hiệp hội Quần vợt Nữ sẽ rời Riyadh sau giải đấu năm nay. Dù ban đầu WTA muốn gia hạn hợp đồng thêm ba năm, các cuộc đàm phán cuối cùng đã thất bại. Ả Rập Xê Út cũng đã kích hoạt điều khoản rút lui sớm để chấm dứt thỏa thuận đăng cai Next Gen ATP Finals trước thời hạn.

Ở một diễn biến khác, PIF được cho là nhà tài trợ lớn trong nỗ lực của NBA nhằm ra mắt một giải đấu châu Âu. Tuy nhiên, theo một người am hiểu vấn đề, kế hoạch này đã vấp phải sự phản đối nội bộ trong những tuần gần đây.

Trong khi đó, PIF vừa công bố chiến lược mới đến năm 2030 tại Riyadh. Các khoản đầu tư thể thao được nhắc đến chủ yếu tập trung trong nước, bao gồm World Cup 2026 và việc hỗ trợ SURJ Sports Investment, quỹ đã tái tập trung vào các thương vụ tại Ả Rập Xê Út.

Dù điều chỉnh chiến lược, Ả Rập Xê Út vẫn duy trì một số khoản đầu tư thể thao trọng điểm. Nước này tiếp tục đầu tư vào câu lạc bộ Newcastle United và đang đàm phán một thỏa thuận tiềm năng trị giá 500 triệu USD với Liên đoàn Điền kinh Thế giới liên quan đến bản quyền thương mại.

Người phát ngôn của LIV và PIF không phản hồi các yêu cầu bình luận.

Trước những lời đồn đoán, CEO của LIV Golf là ông Scott O’Neil đã trấn an nhân viên trong một bản ghi nhớ rằng mùa giải hiện tại, với một giải đấu tại Mexico trong tuần này, sẽ được tiếp tục theo kế hoạch. Trong thông báo mà Bloomberg News có được, cũng nhấn mạnh một giải đấu gần đây tại Nam Phi đã thu hút hơn 100.000 người hâm mộ và cho rằng những thời điểm áp lực là điều thường thấy với các tổ chức đang phát triển.

Tuy nhiên, sự lạnh nhạt từ phía nhà đầu tư có thể khiến LIV Golf đối mặt với nguy cơ đột ngột bị chấm dứt. Ngay từ đầu, giải đấu đã gây tiếng vang với các khoản hợp đồng lớn để thu hút những tay golf hàng đầu, trong đó có khoản tiền khoảng 200 triệu USD dành cho Phil Mickelson. LIV cũng cố gắng tạo ra khác biệt với PGA Tour bằng các giải đấu ngắn hơn và mang nặng yếu tố trình diễn hơn. Người ủng hộ coi đây là tương lai của môn thể thao, trong khi người chỉ trích xem đó là công cụ “tẩy rửa thể thao”.

Theo The Athletic, các thành viên ban lãnh đạo LIV Golf đã được thông báo vào Chủ Nhật và sau giải Masters Tournament rằng họ có thể sớm mất vị trí. Những người am hiểu vấn đề cho biết các giám đốc điều hành đang chờ thông báo về tương lai vào thứ Năm, nhưng chưa rõ nguồn công bố và liệu thông tin có được công khai hay không.

Trước đó, Bloomberg từng đưa tin vào tháng 1 rằng các nhà tài trợ Ả Rập Xê Út vẫn muốn duy trì LIV dưới một hình thức nào đó, nhất là sau khi đã đầu tư quá nhiều. Tuy nhiên, họ không sẵn sàng tiếp tục tài trợ vô thời hạn nếu giải đấu vẫn thua lỗ. Theo hồ sơ tại Anh, LIV Golf đã lỗ gần 500 triệu USD trong năm 2024.

Trong 5 năm qua, nhiều công cụ đầu tư của Ả Rập Xê Út đã chi hàng tỉ USD cho thể thao. Năm 2021, PIF mua lại câu lạc bộ Newcastle United. Đến năm 2022, sự ra mắt của LIV Golf trở thành biểu tượng cho cách tiếp cận mới, làm xáo trộn giới golf truyền thống và thu hút nhiều ngôi sao lớn. Cùng lúc, Saudi Pro League cũng chi hơn 1 tỉ USD để đưa về các cầu thủ như Cristiano Ronaldo, Neymar và Karim Benzema.

Đến đầu năm 2025, làn sóng chi tiêu vẫn chưa dừng lại. Vào tháng 2 năm ngoái, SURJ đã chi khoảng 1 tỉ USD cho một thỏa thuận với nền tảng phát trực tuyến DAZN Group của tỉ phú Len Blavatnik.

Tuy nhiên, trong năm qua, trọng tâm của quỹ tài sản quốc gia Ả Rập Xê Út đã thay đổi rõ rệt. Thay vì chủ yếu cung cấp vốn, quỹ ngày càng tập trung vào việc tạo ra lợi nhuận tài chính và thúc đẩy đầu tư kinh tế rộng hơn.

Sự điều chỉnh này diễn ra trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hơn. Một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran vừa được thiết lập, sau khi xung đột khiến các quốc gia vùng Vịnh hứng chịu nhiều cuộc tấn công.

Trong thời gian đó, cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng của Ả Rập Xê Út đã bị ảnh hưởng, làm gián đoạn sản xuất và xuất khẩu dầu khí, ngay cả khi giá dầu tăng.

Thực tế, ngay trước khi xung đột leo thang, các quan chức tại Riyadh đã bắt đầu đưa ra những quyết định chi tiêu khó khăn. Họ tiến hành rà soát diện rộng các dự án quốc gia đầy tham vọng và chuyển hướng sang những lĩnh vực có khả năng thu hút đầu tư nước ngoài cao hơn.

Trong bối cảnh đó, các quan chức cũng đang tìm kiếm đối tác để cùng xây dựng các sân vận động World Cup, thay vì tiếp tục chi mạnh tay cho các ngôi sao thể thao.

— Với sự hỗ trợ của Randall Williams và Omar El Chmouri