Động thái này nhằm thúc đẩy tham vọng của Bắc Kinh trong việc phát triển ngành AI nội địa và vượt mặt Mỹ trong một công nghệ có khả năng thay đổi cục diện thế giới.

Các cơ quan chính phủ chủ chốt, bao gồm Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (NDRC), đang soạn thảo một bản đề án để xây dựng một hệ thống các trung tâm tính toán liên kết với nhau trên toàn quốc. Một nguồn tin cho biết các doanh nghiệp nhà nước như China Mobile Ltd. và China Telecom Corp. sẽ vận hành phần lớn các trung tâm dữ liệu này và đảm bảo chúng được kết nối với nhau. Ý tưởng cốt lõi là phụ thuộc vào các nhà cung cấp nội địa, bao gồm Huawei Technologies Co., cho ít nhất 80% các công nghệ như chip AI, qua đó loại bỏ hiệu quả hai tập đoàn Nvidia Corp. và Advanced Micro Devices Inc. (AMD) của Mỹ.

Kế hoạch tổng thể này đại diện cho nỗ lực mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của Bắc Kinh nhằm đặt nền móng cho sự phát triển AI của Trung Quốc trong tương lai. Nó gợi nhớ đến các chiến dịch trong những năm trước đây, khi chính phủ tập trung mọi nguồn lực để hỗ trợ các tập đoàn quốc gia đầu ngành như Huawei với mục tiêu thay thế công nghệ Mỹ. Một nguồn tin tiết lộ đây cũng là một mũi nhọn then chốt của chương trình "Sáu Mạng Lưới" được công bố đầu năm nay, bao gồm việc xây dựng các cơ sở hạ tầng thiết yếu từ điện, nước cho đến hạ tầng tính toán.

Bản đề án trung tâm dữ liệu này vẫn đang trong giai đoạn thảo luận ban đầu và các chi tiết có thể thay đổi, các nguồn tin yêu cầu giấu tên vì đây là vấn đề nội bộ. Tuy nhiên, nó nhấn mạnh quyết tâm của Bắc Kinh trong việc thúc đẩy các công nghệ tiên tiến ngay cả khi ngân sách dành cho các lĩnh vực khác bắt đầu bị thắt chặt do nợ chính phủ gia tăng. Số tiền này sẽ được tài trợ chủ yếu thông qua nợ chính phủ, bao gồm trái phiếu chính phủ đặc biệt kỳ hạn siêu dài - thường có kỳ hạn trên 10 năm - và các quỹ nhà nước đầu tư vào các ngành chiến lược. Các khoản vay ngân hàng và vốn tư nhân sẽ là nguồn vốn bổ sung.

Theo ông Charlie Dai, nhà phân tích trưởng tại Forrester Research, một mạng lưới tính toán thống nhất sẽ tập hợp các nguồn lực khu vực đang bị phân tán và giúp các doanh nghiệp tiếp cận rộng rãi hơn với công nghệ tính toán hiệu năng cao. Điều này cũng giúp đẩy nhanh tốc độ tối ưu hóa các mô hình AI và mở rộng các dịch vụ AI vật lý (physical AI) cũng như các đại lý AI (agentic AI) trên toàn ngành. “Việc nâng tầm kế hoạch này thành một chiến lược quốc gia sẽ đảm bảo sự đồng bộ về mặt chính sách và huy động được nguồn vốn lớn”, ông nhận định.

NDRC và Bộ Tài chính - cơ quan phát hành trái phiếu chính phủ - đã không phản hồi các yêu cầu bình luận qua fax. Đại diện của China Mobile và China Telecom cũng không đưa ra bình luận.

Ý tưởng xây dựng một mạng lưới tính toán toàn quốc đã được vạch ra trong kế hoạch 5 năm mới nhất của Trung Quốc kéo dài đến năm 2030, trong đó Bắc Kinh cam kết ưu tiên xây dựng cơ sở hạ tầng dữ liệu.

Mục tiêu đầu tư mới nhất này - chưa từng được báo cáo trước đây - vẫn còn khiêm tốn so với mức 725 tỉ USD mà các gã khổng lồ công nghệ Mỹ như Meta Platforms Inc. và Microsoft Corp. đang dành riêng cho AI chỉ trong năm nay. Tuy nhiên, các trung tâm dữ liệu của Trung Quốc nhìn chung có chi phí thấp hơn so với Mỹ nhờ chi phí lao động, linh kiện và xây dựng rẻ hơn, cùng các chính sách ưu đãi từ chính quyền địa phương. Các nguồn tin cũng cho biết con số 2 ngàn tỉ nhân dân tệ này chưa bao gồm chi tiêu của các công ty tư nhân như Alibaba Group Holding Ltd. và Tencent Holdings Ltd.

Hiện chưa rõ mạng lưới trung tâm dữ liệu thống nhất trong tương lai sẽ hoạt động như thế nào bên cạnh các trung tâm tư nhân nói trên. Nhưng mục tiêu rộng lớn hơn là kết nối các cơ sở dữ liệu phân tán này thành một mạng lưới gắn kết vào năm 2028. Điều này sẽ thúc đẩy mục tiêu của Trung Quốc trong việc ứng dụng AI vào các lĩnh vực công cộng như y tế, giao thông và quản lý đô thị.

Bên cạnh các cơ sở hạ tầng AI (bao gồm trung tâm dữ liệu và hạ tầng truyền thông tốc độ cao), Trung Quốc cũng có kế hoạch tích hợp lưới điện vào dự án này. Các nguồn tin cho biết điều đó có thể đẩy tổng mức đầu tư dự kiến lên tới ít nhất 5 ngàn tỉ nhân dân tệ.

Nếu kế hoạch này được triển khai, các công ty Trung Quốc sẽ là những bên hưởng lợi lớn nhất.

Washington trước đó đã đồng ý cho phép Nvidia bán dòng chip AI H200 thế hệ trước cho các khách hàng Trung Quốc - một sự nới lỏng đáng kể trong các biện pháp nhằm kìm hãm sự phát triển AI của Bắc Kinh. Các linh kiện này đi sau một thế hệ so với dòng chip Blackwell tiên tiến nhất của Nvidia. Tuy nhiên, các lô hàng này vẫn chưa bắt đầu được giao, cho thấy Bắc Kinh ngày càng tự tin vào việc thay thế một phần năng lực tính toán AI bằng phần cứng sản xuất trong nước.

Vào tháng 5, chín loại chip AI nội địa - bao gồm các sản phẩm từ Huawei, Alibaba, Shanghai Biren Technology Co. và Moore Threads Technology Co. - đã vượt qua vòng kiểm tra an ninh của một cơ quan an ninh công nghệ Trung Quốc, mở đường cho việc ứng dụng rộng rãi hơn trong các lĩnh vực có yêu cầu bảo mật cao.

Ngoài ra, các doanh nghiệp trong các lĩnh vực tài chính, sản xuất, y tế và logistics sẽ được tiếp cận với năng lực AI linh hoạt và có giá cả phải chăng hơn. Theo ông Dai, các tỉnh miền nội địa của Trung Quốc có khả năng sẽ thu hút được nhiều vốn đầu tư và nhân tài hơn trong ngành công nghiệp kỹ thuật số.

“Mọi bên tham gia vào hệ sinh thái này đều sẽ được hưởng lợi”, ông nói.