Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang phát tín hiệu thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận chính sách tiền tệ sau nhiều năm tập trung vào câu hỏi khi nào sẽ cắt giảm lãi suất. Biên bản cuộc họp chính sách tháng 4 công bố mới đây cho thấy các quan chức Fed ngày càng nghiêng về khả năng phải duy trì lãi suất cao lâu hơn, thậm chí cân nhắc tăng thêm nếu lạm phát tiếp tục vượt mục tiêu.

Theo biên bản cuộc họp, đa số thành viên tham gia cho rằng việc “thắt chặt chính sách hơn nữa có thể trở nên phù hợp” nếu lạm phát vẫn duy trì trên mức mục tiêu 2%. Đây được xem là sự thay đổi lớn trong tư duy điều hành của Fed sau gần hai năm thị trường liên tục kỳ vọng vào các đợt cắt giảm lãi suất.

Tại cuộc họp tháng 4, Fed quyết định giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, tranh luận nội bộ cho thấy nhiều quan chức muốn loại bỏ định hướng “xu hướng nới lỏng” khỏi tuyên bố chính sách. Cụm từ này trước đây được xem là tín hiệu rằng động thái tiếp theo của Fed nhiều khả năng là hạ lãi suất thay vì tăng thêm.

Dù chỉ có ba chủ tịch Fed khu vực chính thức phản đối việc giữ nguyên ngôn từ cũ, biên bản cho thấy số lượng quan chức muốn thay đổi lập trường thực tế lớn hơn đáng kể. Điều này phản ánh sự chuyển dịch trong đánh giá của Fed về rủi ro lạm phát và sức chống chịu của nền kinh tế Mỹ.

Nguyên nhân chính khiến Fed thay đổi quan điểm đến từ diễn biến địa chính trị tại Trung Đông. Cuộc xung đột giữa Iran và Israel đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh, khiến triển vọng kiểm soát lạm phát trở nên khó khăn hơn. Giá dầu duy trì ở mức cao sau các cuộc không kích, căng thẳng tại eo biển Hormuz và tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài.

Fed ngày càng lo ngại rằng cú sốc năng lượng hiện nay có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa lên toàn bộ nền kinh tế Mỹ, từ chi phí vận tải, giá tiêu dùng đến tiền lương. Nếu giá năng lượng cao kéo dài, lạm phát có nguy cơ ăn sâu hơn vào nền kinh tế và buộc ngân hàng trung ương phải phản ứng mạnh tay hơn.

Thị trường tài chính đã nhanh chóng điều chỉnh kỳ vọng. Theo dữ liệu từ CME Group, xác suất Fed tăng lãi suất ít nhất một lần trước cuối năm nay đã tăng lên gần 50%. Đây là sự đảo chiều mạnh so với đầu năm, khi phần lớn nhà đầu tư còn tin Fed sẽ bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất trong năm 2026.

Sự thay đổi kỳ vọng này kéo lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng mạnh. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đã tăng từ khoảng 4% hồi tháng 3 lên gần 4,6%, kéo theo chi phí vay mua nhà và chi phí vốn doanh nghiệp cùng leo thang.

Ngoài yếu tố năng lượng, Fed cũng đang đánh giá lại tác động của làn sóng đầu tư AI đối với nền kinh tế. Trước đây, nhiều chuyên gia kỳ vọng AI sẽ giúp nâng cao năng suất và giảm áp lực giá cả. Tuy nhiên, hiện nay AI lại đang tạo ra nhu cầu đầu tư khổng lồ vào trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán và chip bán dẫn.

Dòng vốn hàng trăm tỉ USD đổ vào lĩnh vực AI đã góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế nóng lên nhanh hơn dự kiến. Đà tăng mạnh của cổ phiếu công nghệ cũng tạo hiệu ứng tài sản tích cực, khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp chi tiêu mạnh tay hơn.

Trong khi đó, thị trường lao động Mỹ tiếp tục duy trì trạng thái thắt chặt. Tăng trưởng việc làm ổn định cùng áp lực tiền lương cao khiến Fed khó có thể tự tin rằng lạm phát sẽ nhanh chóng quay về mục tiêu 2%.

Một điểm đáng chú ý là lạm phát Mỹ đã vượt mục tiêu của Fed trong hơn 5 năm liên tiếp. Trước đây, các quan chức tin rằng áp lực giá chỉ mang tính tạm thời hoặc sẽ giảm dần theo thời gian. Nhưng hiện tại, niềm tin đó đang suy yếu khi nhiều yếu tố mới xuất hiện đồng thời, từ giá năng lượng, địa chính trị cho đến đầu tư AI.

James Egelhof, kinh tế trưởng của BNP Paribas, cho rằng thị trường hiện đang “định giá lại toàn bộ lộ trình chính sách của Fed”, chuyển từ kỳ vọng cắt giảm sang khả năng tăng lãi suất. Theo ông, việc Fed giữ nguyên lãi suất danh nghĩa trong khi lạm phát tăng đã khiến lãi suất thực giảm xuống, vô hình trung tạo ra tác động tương tự như nới lỏng chính sách.

Dù vậy, Fed vẫn chưa phát tín hiệu chắc chắn về việc tăng lãi suất ngay lập tức. Một số quan chức cho rằng cần thêm dữ liệu để đánh giá liệu áp lực lạm phát hiện nay có kéo dài hay không. Chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng cho rằng giá năng lượng tăng chỉ mang tính tạm thời và chưa đủ để tạo ra vòng xoáy lạm phát mới.

Tuy nhiên, giới đầu tư đang chuẩn bị cho một kịch bản khác: lãi suất cao có thể kéo dài lâu hơn nhiều so với kỳ vọng trước đây. Điều đó đồng nghĩa chi phí vốn toàn cầu sẽ tiếp tục neo ở mức cao, tạo áp lực lớn lên thị trường tài chính, bất động sản và tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.