Báo cáo Chỉ số Giá Tiêu dùng (CPI) tháng 6 mang đến tín hiệu tích cực khi lạm phát toàn phần giảm, chủ yếu nhờ giá xăng lao dốc. Đồng thời, lạm phát cơ bản – loại trừ giá thực phẩm và năng lượng – cũng diễn biến ôn hòa hơn đáng kể.

Ở chiều ngược lại, tăng trưởng việc làm trong tháng trước gần như chững lại sau giai đoạn tăng mạnh hồi đầu năm. Tốc độ tăng tiền lương hiện cũng phù hợp với mục tiêu lạm phát 2% nếu xét đến xu hướng năng suất lao động đang cải thiện.

So với cuộc họp tháng 6, khi Fed quyết định chưa siết chặt chính sách tiền tệ, những lý do để hành động tại cuộc họp tuần tới đã kém thuyết phục hơn. Dẫu vậy, nếu bỏ qua các biến động ngắn hạn của những dữ liệu kinh tế công bố theo tháng, lập luận ủng hộ việc thắt chặt chính sách tiền tệ vẫn rất mạnh.

Thứ nhất, lập trường chính sách mang tính hạn chế là phù hợp nếu xét đến sự mất cân đối giữa thực trạng nền kinh tế và hai mục tiêu của Fed: toàn dụng lao động và ổn định giá cả.

Tỉ lệ thất nghiệp vẫn duy trì ổn định và gần như trùng với mức mà các thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đánh giá là tương thích với trạng thái toàn dụng lao động. Trong khi đó, lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu, với nhiều thước đo lạm phát cơ bản dao động từ 2,4% đến 3,3%. Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ nên được duy trì ở trạng thái hạn chế.

Thứ hai, có rất ít bằng chứng cho thấy chính sách tiền tệ hiện nay thực sự đang đủ chặt.

Lãi suất quỹ liên bang đã được duy trì ở mức hiện tại hoặc cao hơn trong gần bốn năm, trong khi tỉ lệ thất nghiệp cũng gần như không thay đổi và duy trì quanh mức toàn dụng lao động suốt hai năm qua. Nếu chính sách thực sự mang tính hạn chế, đáng lẽ thị trường lao động đã phải suy yếu với tỉ lệ thất nghiệp tăng lên, còn lạm phát phải giảm rõ rệt.

Quan điểm cho rằng chính sách tiền tệ chưa đủ thắt chặt còn được củng cố bởi diễn biến của thị trường tài chính. Giá cổ phiếu vẫn ở mức cao, chênh lệch lợi suất tín dụng duy trì hẹp và lợi suất trái phiếu ở mức vừa phải.

Chẳng hạn, chỉ số điều kiện tài chính của Fed ước tính rằng trạng thái điều kiện tài chính trong tháng trước có thể giúp GDP thực của Mỹ tăng hơn 1 điểm phần trăm trong vòng một năm tới. Mức hỗ trợ tăng trưởng từ các điều kiện tài chính hiện cao nhất kể từ đầu năm 2022, thời điểm lãi suất quỹ liên bang vẫn gần bằng 0.

Thứ ba, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) cũng tạo thêm cơ sở để Fed theo đuổi chính sách tiền tệ chặt chẽ hơn.

Chi tiêu cho AI đang góp phần thúc đẩy tăng trưởng GDP thực, đồng thời đẩy giá cả tăng lên ở nhiều lĩnh vực, từ chi phí điện năng đến giá chip bán dẫn. Về dài hạn, AI nhiều khả năng sẽ cải thiện năng suất lao động và qua đó góp phần kéo lạm phát xuống thấp hơn. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, tác động chủ yếu của AI vẫn là kích thích nhu cầu và tạo áp lực tăng giá.

Thứ tư, uy tín của Fed đang đứng trước rủi ro.

Lạm phát đã cao hơn mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương trong hơn năm năm liên tiếp. Nếu Fed tiếp tục chần chừ, thị trường có thể bắt đầu coi những tuyên bố cứng rắn của Chủ tịch Kevin Warsh chỉ dừng ở lời nói.

Fed không nên nâng lãi suất chỉ để củng cố hình ảnh chống lạm phát. Song thực tế là các rủi ro hiện không cân xứng. Chi phí của việc duy trì chính sách chưa đủ chặt, khiến lạm phát tiếp tục cao hơn mục tiêu 2% trong nhiều năm tới, có thể lớn hơn đáng kể so với chi phí của việc siết chặt thêm một bước và sau này mới nhận ra rằng chính sách đã hơi quá mức cần thiết.

Kevin Warsh đã nhiều lần khẳng định cam kết khôi phục ổn định giá cả và bảo vệ tính độc lập của Fed. Tuy nhiên, hành động luôn có sức nặng hơn lời nói.

Việc thành lập các nhóm công tác nhằm tìm kiếm ý tưởng mới là điều tích cực, nhưng chính sách tiền tệ không thể được giao phó cho các chuyên gia bên ngoài hay để thị trường tài chính quyết định thay. Fed cần trực tiếp hành động và thắt chặt chính sách tiền tệ.

Tại cuộc họp tuần tới, tôi cho rằng FOMC nhiều khả năng sẽ tiếp tục giữ nguyên chính sách hiện hành. Tuy nhiên, đến mùa thu năm nay, áp lực buộc Fed phải nâng lãi suất có thể trở nên rất lớn.

Những lập luận ủng hộ việc thắt chặt chính sách đã quá rõ ràng, trong khi rủi ro để lạm phát tiếp tục duy trì trên mục tiêu thêm vài năm nữa là điều Fed khó có thể chấp nhận.

Bill Dudley là cây bút chuyên mục của Bloomberg Opinion. Ông từng giữ chức Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York và hiện là thành viên hội đồng cố vấn của Coinbase Global.

Bài viết này phản ánh quan điểm cá nhân của tác giả và không nhất thiết đại diện cho quan điểm của ban biên tập Bloomberg Opinion, Bloomberg LP hoặc các chủ sở hữu của Bloomberg.