Hơn 60% doanh nghiệp cho biết xung đột ở Trung Đông ảnh hưởng ở mức lớn hoặc rất lớn tới hoạt động kinh doanh, và gần 90% cho biết chi phí đầu vào tăng mạnh, theo khảo sát của ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) cùng một số cơ quan khác với 228 doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề trong giai đoạn từ 16 -22/3/2026. 

Ai bị ảnh hưởng? 

Kết quả khảo sát cho thấy, 62,7% doanh nghiệp đánh giá mức độ ảnh hưởng của xung đột này ở mức độ “rất lớn/lớn”, và chỉ gần 13% đánh giá chưa có ảnh hưởng. 

Nhóm chịu tác động nặng nhất theo khảo sát là doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp. Các doanh nghiệp hoạt động trong mảng logistics- vận tải đứng thứ hai khi 81% cho biết chịu tác động ở mức lớn hoặc rất lớn. 

Nhìn chung, xung đột tại Trung Đông đã tạo ra sức ép đáng kể đối với hoạt động kinh doanh, không chỉ ở phương diện cảm nhận rủi ro mà cả ở các tác động đã bắt đầu hiện hữu trong thực tế. 

Mức độ ảnh hưởng ghi nhận cao hơn ở các ngành gắn trực tiếp với nhiên liệu, vận tải, xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng quốc tế, cho thấy cú sốc bên ngoài này đang lan rộng theo cả chiều ngành nghề lẫn quy mô doanh nghiệp. 

Hiệu ứng lan toả - Tăng chi phí 

Xung đột tại Trung Đông đã tạo sức ép khá rõ lên chi phí đầu vào của doanh nghiệp Việt Nam, theo khảo sát. Gần 90% doanh nghiệp cho biết chi phí đầu vào tăng, và hơn 50% đánh giá chi phí tăng mạnh.

Kết quả này cho thấy cú sốc từ biến động địa chính trị đã nhanh chóng truyền dẫn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thông qua kênh giá nguyên nhiên vật liệu, vận tải và logistics, nhóm nghiên cứu thuộc ban IV nhận xét. 

Bên cạnh chi phí đầu vào, gián đoạn vận tải quốc tế và logistics cũng đã trở thành một kênh tác động hiện hữu. 52,2% người tham gia khảo sát cho biết đã bị ảnh hưởng bởi tình trạng gián đoạn logistics. Phần lớn ý kiến ghi nhận chi phí logistics tăng trong khoảng 5 - 15%, thậm chí, một số doanh nghiệp phải đối mặt với mức tăng trên 30%.

Giảm đơn hàng

Tác động của cuộc xung đột không dừng lại ở chi phí đầu vào mà lan toả tới hoạt động sản xuất đầu ra, thể hiện qua xu hướng giảm đơn hàng và thu hẹp thị trường ở một số nhóm ngành.

Kết quả khảo sát cho thấy 53,5% doanh nghiệp cho biết đơn hàng hoặc thị trường xuất khẩu bị ảnh hưởng theo hướng giảm, trong khi 44,7% cho biết chưa ghi nhận thay đổi và chỉ 1,8% doanh nghiệp ghi nhận đơn hàng tăng. Tác động dù chưa diễn ra rõ ràng, xung đột đã bắt đầu gây sức ép rõ rệt lên đầu ra và khả năng duy trì thị trường của một bộ phận đáng kể doanh nghiệp. 

Thận trọng hơn

Sự bất định trong diễn biến của căng thẳng ở nơi cách Việt Nam hàng ngàn km ngoài tác động tới chi phí còn đánh vào tâm lý đầu tư và sức khỏe tài chính trong hoạt động của doanh nghiệp.

Kết quả khảo sát chỉ ra rằng 64,5% doanh nghiệp cho biết phải hoãn hoặc điều chỉnh kế hoạch đầu tư, và chỉ xấp xỉ 1/3 số doanh nghiệp cho biết chưa phải thực hiện điều chỉnh.

Điều này phản ánh mức độ thận trọng gia tăng trong khu vực doanh nghiệp trước những biến động bất định của môi trường kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh chi phí đầu vào, chi phí vận tải và rủi ro thị trường đồng thời gia tăng. 

Quan ngại về tương lai 

Kết quả khảo sát cũng cho thấy những rủi ro mà doanh nghiệp đánh giá sẽ tác động mạnh nhất tới hoạt động sản xuất, kinh doanh trong thời gian sắp tới. 

Lạm phát đứng đầu trong các mối quan ngại của doanh nghiệp, tiếp theo là nỗi lo về tình hình bất định của môi trường kinh doanh và thị trường quốc tế. 16,1% doanh nghiệp bày tỏ mối lo về giá bán xăng dầu, xếp thứ ba trong các rủi ro, dẫn tới khả năng phải thay đổi các kế hoạch đầu tư, kinh doanh và rủi ro giảm đơn hàng. 

"Tâm lý lo ngại của doanh nghiệp trải rộng từ rủi ro vĩ mô tới các vấn đề trực tiếp trong đời sống sản xuất kinh doanh như chi phí nhiên liệu, đơn hàng và kế hoạch đầu tư."