Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam nhích lên 52,3 điểm trong tháng 10, từ 51,9 điểm của tháng 9. Đây là tháng thứ 16 liên tiếp điều kiện kinh doanh của khu vực này được cải thiện, theo số liệu công bố sáng 1.11 từ S&P Global Intelligence. 

Việt Nam đứng giữa trong 11 nền kinh tế châu Á mà S&P Global theo dõi. Chỉ số PMI Việt Nam thấp hơn 5 nền kinh tế, và cao hơn 5 nền kinh tế. Đáng chú ý, Việt Nam đang thua điểm các nền kinh tế cùng thu hút dòng vốn FDI như Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ… 

Đà mở rộng chậm lại dưới sức ép chi phí

Chỉ số PMI tổng hợp cho thấy ngành sản xuất vẫn đang mở rộng. Nhưng các điểm thành phần bên trong phản ánh một bức tranh kém đồng đều hơn. Đà tăng của sản lượng và đơn hàng mới chậm lại, trong khi chi phí đầu vào tăng nhanh nhất kể từ tháng 6 và thời gian giao hàng của nhà cung cấp kéo dài rõ rệt.

Đơn hàng mới tăng tháng thứ sáu liên tiếp, dù đơn hàng xuất khẩu mới vẫn giảm và kéo lùi mức tăng chung. Tốc độ tăng chung của đơn hàng mới được duy trì, nhưng là chậm nhất kể từ khi chuỗi sáu tháng tăng trưởng này bắt đầu.

Sản lượng tiếp tục tăng nhưng ở mức thấp nhất trong sáu tháng. Một số doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết khó khăn trong việc tìm nguyên liệu đã hạn chế hoạt động sản xuất.

Vận tải là điểm nghẽn rõ nhất. Thời gian giao hàng của nhà cung cấp kéo dài ở mức mạnh nhất kể từ tháng 4, với nguyên nhân được nêu là giá nhiên liệu tăng và thời tiết xấu. Khó khăn khi nhập khẩu khiến tồn kho hàng mua vào giảm mạnh, dù lượng mua đầu vào vẫn tăng khi doanh nghiệp tìm cách giữ nguồn hàng.

Giá cả cũng là một rủi ro với các doanh nghiệp sản xuất, chi phí vận tải tăng và giá dầu cao đẩy giá nhiên liệu đi lên. Lạm phát chi phí đầu vào tăng tốc tháng thứ hai liên tiếp và nhanh nhất kể từ tháng 6, dù vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh sau khi chiến sự bùng phát ở Trung Đông. Giá bán đầu ra cũng tăng nhanh hơn, sau mức tăng nhẹ của tháng 9.

"Các doanh nghiệp Việt Nam đang nỗ lực duy trì tăng trưởng trong bối cảnh nhiều khó khăn khiến hoạt động trở nên thách thức hơn", ông Andrew Harker, kinh tế trưởng S&P Global Market Intelligence, nhận định. 

Doanh nghiệp đặt cược vào quý IV

Khảo sát xu hướng sản xuất kinh doanh quý III.2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) với gần 5.000 doanh nghiệp trong ngành chế biến chế tạo - xây dựng cho thấy tâm lý chung của doanh nghiệp lạc quan hơn.

Ở quý III.2026, 34,2% doanh nghiệp đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh tốt hơn quý trước và 20,1% đánh giá khó khăn hơn. Tỉ lệ này còn lạc quan hơn khi 39,2% doanh nghiệp dự báo hoạt động kinh doanh sẽ tốt hơn và 16,1% dự báo khó khăn hơn trong quý IV so với quý III. 

Bài toán chi phí vẫn là mối lo chung. Có 45,2% doanh nghiệp mong ngân hàng tiếp tục giảm lãi suất cho vay và 40,7% đề nghị bình ổn giá nguyên vật liệu, năng lượng.

Ở ngành xây dựng, 65% doanh nghiệp xem giá nguyên vật liệu tăng cao là khó khăn chủ yếu, còn chi phí vận chuyển và gián đoạn logistics cũng làm nguồn cung vật liệu thiếu ổn định. Đó cũng chính là những áp lực mà chỉ số PMI đang phản ánh ở khâu nhập khẩu và giao hàng.

Như ông Harker nhận xét, các doanh nghiệp vẫn duy trì được cải thiện ở thời điểm hiện tại, nhưng đang hy vọng một môi trường thuận lợi hơn cho tăng trưởng trong những tháng tới.