Chính quyền Trump hôm thứ Hai ban hành lệnh cấm nhập cảnh đối với những người không mang hộ chiếu Mỹ từng đặt chân đến Congo trong vòng ba tuần trước đó. Lệnh cấm tương tự cũng áp dụng với những ai từng đến Uganda và Nam Sudan — hai quốc gia giáp ranh với vùng dịch — trong bối cảnh đợt bùng phát Ebola đang lây lan nhanh và khó kiểm soát tại miền đông Congo.

Một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó xác nhận rằng các cầu thủ trong đội tuyển Congo sẽ không bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm này. Tuy nhiên, với những người hâm mộ, câu chuyện lại hoàn toàn khác. Theo vị quan chức này, chính quyền Trump không có kế hoạch cấp ngoại lệ cho các cổ động viên Congo, dù Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) sẽ là cơ quan đưa ra quyết định cuối cùng.

"Chúng tôi đang tích cực làm việc với FIFA để đảm bảo quá trình di chuyển an toàn, thông quan an toàn và đảm bảo rằng du khách cũng như công chúng Mỹ luôn được bảo vệ," ông Satish Pillai, thành viên đội phản ứng với Ebola của CDC, phát biểu trong một cuộc họp báo qua điện thoại hôm thứ Ba. FIFA chưa có phản hồi chính thức về vấn đề này.

Với người dân Congo, kỳ World Cup năm nay mang một ý nghĩa đặc biệt không thể đong đếm. Đây là lần đầu tiên quốc gia Trung Phi này góp mặt ở sân chơi lớn nhất hành tinh kể từ năm 1974 — thời điểm đất nước còn mang tên Zaire. Lần trở lại duy nhất đó để lại ký ức không mấy tươi sáng: đội tuyển thua Scotland, Brazil và nhận thất bại thảm hại 0-9 trước Nam Tư, trận thua kỷ lục vẫn còn được ghi trong sử sách World Cup cho đến tận hôm nay.

Nhưng lần này, kỳ vọng hoàn toàn khác. Đội tuyển Congo hiện xếp hạng 46 thế giới theo bảng xếp hạng FIFA, sở hữu dàn cầu thủ chất lượng đang thi đấu ở những giải đấu hàng đầu châu Âu, trong đó nổi bật là hậu vệ Aaron Wan-Bissaka của West Ham United và tiền đạo Yoane Wissa của Newcastle United tại Premier League. Đội giành vé dự World Cup sau chiến thắng trước Jamaica trong trận play-off hồi tháng 3 vừa qua, và dự kiến ra sân trận mở màn vào ngày 17/6 gặp tuyển Bồ Đào Nha của Cristiano Ronaldo tại Houston — thành phố được chọn làm đại bản doanh của đội trong suốt giải.

Viễn cảnh thiếu vắng lực lượng cổ động viên khiến nhiều người tiếc nuối. Cổ động viên Congo nổi tiếng với phong cách cổ vũ rực rỡ và đầy màu sắc. Trong số những gương mặt thân quen nhất là anh Michel Nkuka Mboladinga — người thường đứng bất động với một cánh tay dang rộng suốt trận đấu, tái hiện tư thế biểu tượng của anh hùng độc lập Patrice Lumumba, như một cách nhắc nhở về niềm tự hào dân tộc gắn liền với từng trận cầu.

Nguyên nhân của tất cả những lo lắng này là đợt bùng phát Ebola bắt đầu từ cuối tháng 4, chủ yếu tập trung ở tỉnh Ituri thuộc miền đông bắc Congo. Tính đến nay, hơn 540 ca nghi nhiễm và 136 ca tử vong đã được ghi nhận. Tình trạng dịch bệnh nghiêm trọng đến mức Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm Chủ nhật phải tuyên bố đây là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế — mức cảnh báo cao nhất trong hệ thống phân loại của tổ chức này. Bên cạnh đó, Uganda đã ghi nhận 2 ca nhiễm bệnh vượt biên giới, trong đó một người đã tử vong.

Trước áp lực từ phía Mỹ, người phát ngôn chính phủ Congo Patrick Muyaya lên tiếng trấn an dư luận vào hôm thứ Ba, khẳng định đợt bùng phát đã được kiểm soát và chỉ giới hạn trong một khu vực hẻo lánh, xa cách trung tâm đất nước. Ông cho biết các quan chức y tế Congo đang giữ liên lạc chặt chẽ với giới chức Mỹ và nỗ lực thuyết phục Washington về những bước tiến trong công tác phòng dịch.

"Đó là cách duy nhất để chúng tôi có thể khẳng định với các đối tác, đặc biệt là người Mỹ, về những nỗ lực mà chúng tôi đang thực hiện, và tất cả chúng ta đều cần sang Mỹ để cổ vũ cho bầy Báo," ông Muyaya phát biểu, dùng biệt danh thân thuộc của đội tuyển quốc gia.

Dù vậy, với tình hình dịch bệnh vẫn đang diễn biến khó lường và lệnh cấm đi lại chưa có dấu hiệu được nới lỏng, con đường để hàng ngàn cổ động viên Congo thực sự đến Mỹ tiếp lửa cho đội tuyển trong ngày lịch sử 17.6 vẫn còn rất mịt mờ.