Chúng ta gọi họ là những đứa trẻ to xác. Họ sống trong tầng hầm, trên Reddit, chơi điện tử thay vì tham gia thị trường lao động. Cộng đồng của họ là trực tuyến, có tốt nhất cũng là phù du, còn tệ nhất sẽ là độc hại. Câu chuyện phổ biến về họ — về một nhóm đàn ông thuộc thế hệ Millennial và Gen Z gắn chặt với internet — là về một bộ lạc lạc lối, đầy trục trặc, được hưởng đặc quyền nhờ xã hội trọng nam, nhưng lại không chịu trưởng thành.

Dữ liệu ủng hộ câu chuyện này. Từ năm 2011 đến năm 2022, số lượng người Mỹ học đại học đã giảm 1,2 triệu người, theo dữ liệu từ trung tâm Nghiên cứu Pew. Đàn ông chiếm phần lớn con số sụt giảm đó; họ cũng đã rời bỏ lực lượng lao động trong nhiều thập kỷ, bất kể trình độ học vấn. Báo cáo State of American Men 2023 (Tình trạng đàn ông Mỹ năm 2023), do tổ chức phi chính phủ về công bằng xã hội Equimundo thực hiện, cho thấy gần hai phần ba nam giới trẻ tuổi nghĩ rằng “không ai thực sự biết rõ tôi.” Báo cáo cũng chỉ ra khoảng một phần ba không dành thời gian trực tiếp với bất kỳ ai bên ngoài hộ gia đình của họ trong tuần trước đó. Gần một nửa cho biết cuộc sống trực tuyến của họ có cảm giác hấp dẫn và giá trị hơn thế giới thực.

Đấu tranh, xung đột, cô đơn và thay đổi. Đây là chất liệu của những cuốn sách hay. Và đàn ông từ lâu đã viết những cuốn hồi ký có chủ đề chính là thái độ bất mãn của họ. Bạn thậm chí không cần phải quay ngược về cuốn Dreams From My Father (Những giấc mơ của cha tôi) năm 1995 của Barack Obama để tìm thấy những ví dụ mạnh mẽ, tương đối gần đây trong thể loại này: Còn có The Tender Bar (Tiêu chuẩn êm ái) của J.R. Moehringer, những tác phẩm thời kỳ đầu của Augusten Burroughs, cuốn The Beautiful Struggle (Cuộc đấu tranh đẹp đẽ) của Ta-Nehisi Coates, hay Hillbilly Elegy của JD Vance.

Tuy nhiên, thật đáng ngạc nhiên khi có rất ít tác phẩm phi hư cấu hiện nay viết về tình trạng bất ổn của nam giới trẻ trong thập kỷ này. Tất nhiên, có nhiều cuốn trong danh sách bán chạy nhất do đàn ông viết. Hồi ký của những nhạc sĩ nổi tiếng, các chính trị gia bày tỏ tâm trạng bất mãn, thậm chí nam diễn viên Matthew McConaughey còn tặng cho đời cuốn Poems & Prayers (Những bài thơ và những lời nguyện cầu), vốn đã nằm ở vị trí đầu bảng xếp hạng sách bán chạy suốt nhiều tuần. Nhưng tiếng nói của những người đàn ông bình thường phần lớn bị đẩy lên các cộng đồng kỹ thuật số trên podcast, kênh Discord và các bản tin thư mà chúng ta hiện gọi là “vũ trụ nam giới.”

Nhà báo Alexander Hurst đã đi ngược dòng xu hướng đấy với cuốn Generation Desperation: How I Made — and Lost — a Million Dollars (Thế hệ tuyệt vọng: Tôi đã kiếm được và đánh mất một triệu đô la như thế nào, nhà xuất bản Hodder & Stoughton). Đây là tác phẩm đầu tay đầy triển vọng với những hiểu biết sâu sắc về thách thức của quá trình trưởng thành trong thế kỷ 21. Thật đáng tiếc khi tựa sách phải quá rộng và quá phô trương như thế — dù rõ ràng đó là kiểu tựa sách mà bộ phận tiếp thị tại một nhà xuất bản sẽ đòi in mà thậm chí không cần đọc bản thảo. Bởi đằng sau cái tên đó (không sai, đây đúng là câu chuyện về Reddit, WallStreetBets và thế hệ Millennial, nhưng đừng để điều đó làm bạn nản lòng) là một câu chuyện đầy gợi mở về một chàng trai trẻ thông minh đang tìm cách trưởng thành giữa những bấp bênh của thời đại chúng ta.

Hành trình của Hurst đưa anh từ một cộng đồng nồng ấm, tuy có chút lập dị ở Cleveland, đến cuộc sống lạnh lẽo của một người làm nghề viết nội dung quảng cáo ở Paris, nơi anh cố gắng chắt chiu những ngày tháng khởi đầu sự nghiệp theo kiểu dựa trên đam mê mà những diễn giả trong ngày lễ tốt nghiệp thường tán tụng ở các đại học khai phóng. Hurst học ở Amherst và theo con đường mà rất nhiều người thuộc thế hệ Millennial đã chọn: học cao học. Sự kiện kích thích của cuốn sách là đại dịch, điều đã khiến anh bắt đầu chơi chứng khoán lướt sóng. Chẳng bao lâu sau, anh kiếm được nhiều tiền hơn mức anh có thể tưởng tượng so với nghề viết lách “tồi tàn” — hơn 1 triệu đô la — trong khi thừa nhận mình trở thành “một thằng khốn nạn.”

Bất chấp con số lớn đầy kịch tính ở tiêu đề, tất cả nội dung về kiếm tiền và mất rất nhiều tiền thực sự khá nhàm chán. Hurst đưa vào những cuộc trò chuyện từ bạn bè và người dùng Reddit rải rác biểu tượng cảm xúc và những lời chửi thề, những cuộc đối thoại vốn đã có cảm giác lỗi thời, đặc biệt là bởi cuốn The Antisocial Network (Mạng phản xã hội) của Ben Mezrich về WallStreetBets đã ra mắt gần năm năm trước. Những phần hay hơn là khi Hurst tiết lộ chi phí cơ hội về mặt cảm xúc khi là một chàng trai trẻ đầy tham vọng, đã làm mọi chuyện đúng như kỳ vọng của giới tinh hoa Mỹ, để rồi chỉ cảm thấy như thể mình chưa hề thực sự trưởng thành, và có lẽ sẽ không bao giờ trưởng thành.

“Trong nhiều năm, tôi đã cảm thấy một cảm giác trôi dạt hiện hữu khắp nơi, dù có lúc dao động,” anh viết. Những người thuộc thế hệ Millennial mang niềm thất vọng hiện sinh, nợ nần chồng chất có thể sẽ đồng cảm với anh. “Những người khác sống bấp bênh hơn tôi, nhưng điều đó không có nghĩa là tôi không nhận thức được sự mỏng manh của những sợi dây dường như khâu mọi thứ lại với nhau và ngăn cách tôi khỏi sự phụ thuộc hoàn toàn của thời thiếu niên.”

Có vẻ trớ trêu khi đôi lúc Hurst dựa quá nhiều vào những cách diễn đạt có thể được nhặt ra từ máy tính xách tay của Carrie Bradshaw trong phim Sex and the City. Điều đó đặc biệt xảy ra vào những khoảnh khắc tự vấn mang tính phản tư. “Đêm đó,” anh viết, “tôi tự hỏi chính mình — chỉ thoáng chốc thôi — liệu tiền bạc có thực sự mang lại cho tôi những thứ tôi nghĩ nó sẽ mang lại hay không.” Anh thừa nhận: “Tôi mừng cho bạn tôi, nhưng tôi cũng không thể không tự hỏi cuộc đời của tôi sẽ ra sao nếu tôi chấp nhận nhiều rủi ro hơn.” Và sau đó: “Khi tôi nhìn cô ấy bước xuống cầu thang vào tàu điện ngầm, tôi tự hỏi liệu tôi có nên hôn cô ấy không.” (Phần in nghiêng là của chúng tôi).

Những đoạn văn khơi gợi nhất, chân thực nhất của Hurst đề cập đến tâm lý ghen tức nơi nam giới. “Thằng nhà giàu khốn kiếp,” anh chửi thầm khi bước vào bữa tiệc tại một căn hộ lộng lẫy mà chỉ một kẻ vừa là bạn vừa là thù trong giới anh em công nghệ mới đủ tiền mua nổi. Anh thừa nhận mình có máu cạnh tranh trong các mối quan hệ với bạn bè nam giới; anh ghen tị với mức lương và thành công của họ. Khi tìm kiếm sự giúp đỡ từ một nhà trị liệu, Hurst úp mở về thu nhập của chính mình, vì nghĩ bác sĩ tâm lý có thể ghen tị với anh.

Con đường dẫn đến trưởng thành ngày càng trở nên khó nắm bắt cả về văn hóa lẫn kinh tế. Kỳ vọng vào người đàn ông trưởng thành với tư cách người chu cấp độc lập và thực tế của thị trường lao động hiện không ăn khớp với nhau.

Và dù chúng ta có thích hay không, cốt truyện của những cuốn tiểu thuyết về quá trình trưởng thành của những chàng trai trẻ thường bao gồm một chuyến dấn thân vào vùng hoang dã của các cộng đồng nam giới trên internet. Trong đó, những thế giới bị cực đoan hóa nhất thật đáng báo động. Cuốn sách sắp xuất bản The Madness of Believing (Sự điên rồ của niềm tin, nhà xuất bản Grand Central; ngày 14.4) của Josh Owens, người đã bỏ học điện ảnh để trở thành nhà văn, khai thác quãng thời gian anh sống trong vùng hoang địa của thuyết âm mưu trên trang Infowars của Alex Jones. Nhưng hầu hết các cộng đồng trực tuyến đều có sắc thái riêng, được thúc đẩy bởi tính phức tạp trong cảm xúc nam giới, và sâu sắc hơn nhiều so với những biểu tượng cảm xúc ngớ ngẩn hay những bức ảnh chế ác ý.

Chúng ta cần nhìn nhận các cộng đồng này nghiêm túc bởi vì đó đang ngày càng trở thành cánh cửa sổ để chúng ta hiểu cách đàn ông nhìn nhận vị trí của họ trong thế giới và cách họ thể hiện bản thân trong đó. Từng có một thời đó là những lời huênh hoang ở quán bar hay trong giải đấu bowling; còn giờ đây đó là rất nhiều lời đùa cợt xúc phạm trên Reddit, Discord và những điểm đến trực tuyến xa lạ hơn. Học cách giải mã nó có thể giúp chúng ta hiểu một nửa xã hội hiện đang muốn và cần gì.

Trong Generation Desperation (Thế hệ tuyệt vọng), mất mát mang lại cho Hurst nhạy cảm của người trưởng thành, và anh xem xét lại giá trị của các cộng đồng trong thế giới thực tại quê nhà Cleveland và cộng đồng mà anh đã xây dựng ở Pháp. Anh cho độc giả thấy tổn thương dẫn tới trưởng thành như thế nào, theo cách có thể khuyến khích những người đàn ông khác ngừng hành động như những đứa trẻ.