Theo một nghiên cứu mới, sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo đã đi cùng với sự sụt giảm đáng kể cả về thu nhập ban đầu lẫn cơ hội việc làm của sinh viên tốt nghiệp từ các chuyên ngành đại học bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Đây là một xu hướng đáng lo ngại có thể định hình con đường sự nghiệp của họ trong nhiều năm tới.

Các nhà kinh tế tại cục Thống kê Dân số Mỹ đã phân tích dữ liệu của khoảng 29% số bằng cử nhân được cấp tại Mỹ trong giai đoạn 2016-2024, và phát hiện những tác động đáng chú ý đối với sinh viên mới tốt nghiệp sau thời điểm ChatGPT ra mắt vào tháng 11.2022.

Sau khi phân loại các chuyên ngành đại học thành 10 nhóm dựa trên mức độ ảnh hưởng từ AI, các nhà kinh tế phát hiện nhóm bị tác động mạnh nhất chứng kiến khả năng có việc làm ngay sau tốt nghiệp giảm 5 điểm phần trăm kể từ khi ChatGPT xuất hiện. Nghiên cứu chỉ ra rằng thu nhập ban đầu của nhóm này cũng giảm 13%, một phần do nhiều người phải chấp nhận các công việc khởi điểm trong những lĩnh vực trả lương thấp hơn như bán lẻ và nhà hàng.

"Sự sụt giảm thu nhập này có mức độ tương đương với tổn thất về lương khi tốt nghiệp đúng vào một cuộc suy thoái lớn," các tác giả nhận định trong nghiên cứu. Các ngành như khoa học máy tính, hệ thống thông tin và những lĩnh vực liên quan đến phần mềm chiếm đa số trong nhóm bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Vai trò của AI trong việc thay thế lao động trẻ chỉ là một trong vô số lo ngại xuất phát từ lĩnh vực đang bùng nổ này. Các sự cố an ninh gần đây đã khiến các nhà lãnh đạo trong ngành, bao gồm ông Dario Amodei của Anthropic PBC và Sam Altman từ OpenAI (công ty mẹ của ChatGPT), đề xuất ngành này nên làm chậm quá trình phát triển các mô hình AI tiên tiến nhất. Đáp lại, tổng thống Donald Trump cho rằng động thái đó sẽ tạo lợi thế cho chương trình AI đối thủ của Trung Quốc.

Nghiên cứu này củng cố thêm bằng chứng cho thấy người trẻ đang chật vật gia nhập thị trường lao động, bất chấp tỷ lệ thất nghiệp chung cho mọi lứa tuổi chỉ ở mức khá khiêm tốn là 4,1%. Dữ liệu từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York (Federal Reserve Bank of New York) cho thấy, tính đến tháng 6, tỉ lệ thất nghiệp của nhóm sinh viên mới tốt nghiệp là 5,7%, gần gấp đôi so với mức 2,9% của tất cả những người có bằng đại học.

Các nhà kinh tế của cục Thống kê lưu ý, trước khi ChatGPT ra mắt, lao động trẻ đã ồ ạt đổ vào các ngành liên quan đến máy tính, những lĩnh vực hiện chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ AI. Trong một thời gian, cơ hội việc làm vẫn theo kịp với số lượng nhân lực này. Họ cho biết trong nghiên cứu rằng, giờ đây khi AI dường như đang đảo ngược xu hướng, câu hỏi đặt ra là liệu những sinh viên tốt nghiệp thuộc nhóm bị ảnh hưởng có thể bắt kịp các thế hệ tốt nghiệp trước khi mô hình ngôn ngữ lớn trở nên phổ biến hay không.

"Những phát hiện này cho thấy sự trỗi dậy của AI có thể gây ra những hệ quả lâu dài cho người lao động trong giai đoạn đầu sự nghiệp, đặc biệt là những sinh viên mới tốt nghiệp đã thực hiện các khoản đầu tư vốn con người đắt đỏ vào những lĩnh vực chịu ảnh hưởng từ AI," các tác giả viết.