Cuộc chiến tại Iran đang buộc nhà đầu tư xem xét lại một trong những chiến lược cổ phiếu sinh lời tốt nhất của họ. Nhiều người cho rằng giao dịch “bán Mỹ mua châu Á” đã bước vào một bước ngoặt.

Dù phục hồi trong phiên thứ Năm, chỉ số MSCI Asia Pacific Index vẫn giảm khoảng 6% trong tuần này. Trong khi đó S&P 500 chỉ giảm 0,1%. Diễn biến này cho thấy dòng tiền toàn cầu đang đảo chiều sau giai đoạn dịch chuyển mạnh châu Á và quay lại Mỹ như một nơi trú ẩn. Việc đồng USD mạnh lên cũng củng cố xu hướng này.

Chiến sự với Iran ảnh hưởng đến cổ phiếu châu Á nhiều hơn hẳn các khu vực khác, một phần vì khu vực này phụ thuộc nhiều vào các chuyến hàng chở nhiên liệu đi qua eo biển Hormuz. Giới đầu tư cũng lo ngại cú sốc nguồn cung kéo dài có thể khiến kinh tế toàn cầu chậm lại và làm suy yếu các ngành xuất khẩu chủ lực. Vì vậy, nhiều quỹ bắt đầu chốt lời sau đợt tăng mạnh nhờ AI, đặc biệt là tại hai thị trường tăng mạnh nhất năm qua là Hàn Quốc và Đài Loan.

“Dòng vốn không chờ đợi sự chắc chắn. Nó đã bắt đầu dịch chuyển, và đà tăng của đồng USD tuần này cho thấy dòng tiền thông minh đang hướng về đâu,” Hebe Chen, nhà phân tích thị trường cấp cao tại Vantage Global Prime, nhận định. “Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đều gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu năng lượng. Khu vực này gần như không có vùng đệm, nên cú sốc dầu mỏ lần này có thể gây tác động nặng nề hơn nhiều so với phương Tây.”

Trước đó, cổ phiếu châu Á được ưa chuộng nhờ vai trò trong chuỗi cung ứng phần cứng AI, định giá tương đối rẻ và tăng trưởng lợi nhuận vững chắc.

Áp lực từ giá dầu

Đà tăng của dầu Brent đang làm dấy lên lo ngại lạm phát, đe dọa biến một số lợi thế trước đây của khu vực thành điểm yếu. Ngay cả khi cổ phiếu phục hồi, các yếu tố nền tảng vẫn chưa thay đổi: Giá dầu tiếp tục tăng sang ngày thứ năm liên tiếp ngay cả khi Tổng thống Donald Trump bày tỏ niềm tin vào chiến dịch quân sự tại Trung Đông.

“Theo câu chuyện đầu tư vào hạ tầng AI, áp lực đình lạm chính là công tắc tắt cuối cùng. Khi chi phí vốn tăng và triển vọng tăng trưởng đồng thời suy yếu, những dự án hạ tầng tham vọng nhất của khu vực sẽ khó lòng được ban lãnh đạo thông qua,” Chen của Vantage nói.

Theo Bloomberg Economics, nhiều nền kinh tế châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia nằm trong nhóm nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới. Goldman Sachs ước tính nếu giá dầu Brent tăng thêm 20%, lợi nhuận doanh nghiệp trong khu vực có thể giảm khoảng 2%.

Nhật Bản và Hàn Quốc là hai quốc gia đặc biệt dễ bị tổn thương trước nguy cơ gián đoạn tuyến vận tải biển, trái ngược với Trung Quốc vốn có dự trữ lớn hơn và nguồn cung dầu từ Nga. Trước lo ngại về nguồn cung, Bắc Kinh đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu lớn tạm dừng xuất khẩu dầu diesel và xăng.

“Nhật Bản và Hàn Quốc có thể chịu áp lực lớn hơn vì hơn 60% lượng dầu nhập khẩu của họ được vận chuyển qua eo biển Hormuz,” Alicia Garcia-Herrero, kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Natixis, cho biết. Bà nói thêm rằng tác động kinh tế đối với châu Á không chỉ dừng ở dầu mỏ mà còn lan sang cả lĩnh vực vận tải, xây dựng, tài chính và quốc phòng.

Theo Amundi Investment Institute, nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, triển vọng cổ phiếu châu Á có thể thay đổi đáng kể khi điều kiện tài chính thắt chặt và cán cân đối ngoại suy yếu. Trong khi đó, Mỹ ít chịu tác động hơn vì là nước xuất khẩu năng lượng và vẫn thu hút nhiều dòng vốn trú ẩn hơn. DWS cũng cho rằng châu Âu và châu Á sẽ chịu tác động lớn hơn.

“Eo biển Hormuz là yếu tố then chốt, còn Mỹ thì hầu như không phụ thuộc vào dầu từ Trung Đông,” Ajay Rajadhyaksha, chủ tịch nghiên cứu toàn cầu tại Barclays, nói trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg TV hôm thứ Tư. “Nó quan trọng hơn nhiều với châu Âu, nhưng quan trọng nhất là với các nền kinh tế châu Á lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.”

Nhà đầu tư cũng đang nhìn lại kịch bản năm 2022 khi phản ứng thị trường gần đây gợi nhớ thời điểm cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine nổ ra. Khi đó đồng USD tăng mạnh. Đồng bạc xanh mạnh lên gây áp lực lên các đồng tiền địa phương, thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách của ngân hàng trung ương và làm triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp xấu đi.

Chỉ số đo sức mạnh đồng đô la của Bloomberg đã tăng 1,4% trong tuần này, hướng tới mức tăng tuần mạnh nhất kể từ tháng 11.2024. Trong khi đó, chỉ số tương tự của các đồng tiền châu Á giảm 0,9%. Dữ liệu Bloomberg cho thấy thị trường hiện dự báo Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc có thể phải tăng lãi suất khoảng 50 điểm cơ bản trong 12 tháng tới, so với kỳ vọng 25 điểm cơ bản vào cuối tháng trước.

“Việc thiếu sự hỗ trợ từ chính sách tiền tệ nới lỏng sẽ gây bất lợi cho cổ phiếu,” Rajeev de Mello, quản lý danh mục vĩ mô toàn cầu tại Gama Asset Management, nhận định. “Tâm lý của nhà đầu tư vào thị trường mới nổi trước đó rất lạc quan và xu hướng này có thể đảo chiều.”

Đà tăng có nguy cơ bị đảo ngược

Dù vậy, đợt phục hồi trong phiên thứ Năm cho thấy tâm lý thị trường có thể thay đổi nhanh chóng. Nhiều nhà đầu tư vẫn lạc quan về triển vọng dài hạn của cổ phiếu châu Á. UBS Global Wealth Management đã nâng khuyến nghị đối với cổ phiếu Hàn Quốc. Họ cho rằng mức điều chỉnh 20% vừa qua chủ yếu phản ánh sự tháo gỡ kỹ thuật sau giai đoạn tăng nóng chứ không phải sự suy yếu của nền tảng cơ bản.

“Chúng tôi kỳ vọng thị trường châu Á sẽ tiếp tục xu hướng tích cực. Điều này đúng trong trường hợp căng thẳng tại Trung Đông không tiếp tục leo thang, nhưng hiện khả năng đó được đánh giá là không cao khi năng lực của Iran đã suy yếu phần nào sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel,” Jon Withaar, quản lý danh mục tại Pictet Asset Management ở Singapore, nói. Ông cho rằng các yếu tố hỗ trợ gồm giao dịch chính sách tại Nhật Bản, cải cách quản trị doanh nghiệp ở Hàn Quốc và tình trạng thiếu hụt chip nhớ toàn cầu.

Tuy nhiên, ngay cả khi không có cú sốc vĩ mô lớn, cổ phiếu châu Á vẫn dễ bị bán tháo trong các giai đoạn nhà đầu tư giảm rủi ro. Lý do là thị trường này vừa có giai đoạn tăng trưởng vượt trội so với cổ phiếu Mỹ. Dữ liệu Bloomberg cho thấy nhà đầu tư nước ngoài đã bán 6,3 tỉ USD cổ phiếu tại Đài Loan trong ba ngày đầu tuần, đưa thị trường này tiến gần tuần rút vốn ròng lớn thứ hai trong lịch sử.

Năm 2025, chỉ số MSCI Asia Pacific vượt S&P 500 với mức chênh lệch lớn nhất kể từ năm 2017. Dù đã điều chỉnh gần đây, chỉ số này vẫn vượt thị trường Mỹ khoảng 7 điểm phần trăm từ đầu năm, cho thấy vẫn còn dư địa để các vị thế tiếp tục được tháo gỡ.

“Đợt bán tháo hiện nay tại châu Á xuất phát từ nhiều yếu tố cùng lúc chứ không chỉ rủi ro địa chính trị,” Elfreda Jonker, quản lý danh mục khách hàng tại Alphinity Investment Management, cho biết. “Một số thị trường như Hàn Quốc đặc biệt dễ bị tổn thương sau đợt tăng mạnh gần đây, khiến định giá bị đẩy lên cao.”

— Với sự hỗ trợ của Abhishek Vishnoi, Yongchang Chin, Stephen Stapczynski, Spe Chen, và Y-Sing Liau