Vượt xa các dự án quy mô lịch sử như đường sắt, internet và điện lưới, chi tiêu cho các trung tâm dữ liệu thậm chí có thể đạt 50 ngàn tỉ USD trong hai thập kỷ rưỡi tới nếu việc ứng dụng AI tăng tốc vượt khỏi dự báo trong “kịch bản trung tâm” của PricewaterhouseCoopers (PwC), công ty này cho biết trong một báo cáo vào thứ Tư. Để so sánh: Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ hiện vào khoảng 30 ngàn tỉ USD.

Khi người tiêu dùng, doanh nghiệp và chính phủ ngày càng tăng cường sử dụng AI, các doanh nghiệp công nghệ đầu ngành như Microsoft và Amazon.com cùng các nhà cung cấp trung tâm dữ liệu nhỏ hơn đang nhanh chóng thiết lập các cơ sở tính toán mới trên khắp hành tinh. Phần lớn khoản chi tiêu sẽ đổ vào những thiết bị lấp đầy bên trong trung tâm dữ liệu, phần cứng từ các công ty như Nvidia, doanh nghiệp dẫn đầu ngành chip AI toàn cầu.

Cùng thời điểm, ngành công nghệ đang cố gắng xoa dịu làn sóng phản đối nhắm vào các trung tâm dữ liệu vốn đang đe dọa làm chậm quá trình mở rộng. Có ít nhất 75 dự án, với tổng trị giá khoảng 130 tỉ USD, đã bị chặn hoặc hoãn lại do sự phản đối từ địa phương trong ba tháng đầu năm nay, theo nhóm nghiên cứu Data Center Watch. Những người phản đối đưa ra mối lo ngại về tác động môi trường, mức tiêu thụ tài nguyên và rộng hơn là cách AI có thể đảo lộn việc làm cũng như xã hội.

Mỹ sẽ thu hút gần một nửa chi tiêu trung tâm dữ liệu dự phóng, ở mức 15,1 ngàn tỉ USD, PwC cho biết. Theo sau lần lượt là khu vực châu Á - Thái Bình Dương với 8,2 ngàn tỉ USD; châu Âu 5.600 tỉ USD, Trung Đông là 1.100 tỉ USD và châu Phi chiếm 255 tỉ USD trong tổng chi tiêu vốn tích lũy, theo báo cáo Triển vọng Trung tâm Dữ liệu Toàn cầu lần đầu tiên của PwC.

Mức chi tiêu sẽ tiếp tục tăng cho đến giữa thế kỷ khi các bộ xử lý đồ họa (GPU), máy chủ, hệ thống lưu trữ, thiết bị mạng và các phần cứng khác đòi hỏi phải được thay thế định kỳ. Việc nâng cấp chip thường xuyên, nguồn cung cấp năng lượng tính toán, chứ không phải đất đai hay xây dựng, mới là yếu tố chiếm phần lớn khoản đầu tư. Điều này hoàn toàn khác với các chu kỳ chi tiêu vốn (capex) truyền thống như các thế hệ sản xuất chip nhớ trước đây hay việc triển khai internet cáp quang toàn cầu, những dự án đầu tư dồn vào giai đoạn đầu, chấp nhận chi phí và rủi ro ngay từ đầu.

“Đường sắt. Điện lực. Internet. Mỗi lĩnh vực đều đòi hỏi lượng vốn khổng lồ và đã định hình nên một kỷ nguyên,” các nhà nghiên cứu nhận định trong báo cáo. “Chu kỳ hạ tầng AI đang diễn ra làm lu mờ cả ba lĩnh vực trên. Chu kỳ này tự tái thiết lập sau mỗi bốn đến sáu năm và chưa cho thấy dấu hiệu dừng lại.”

Tính theo hằng năm, chi tiêu cho trung tâm dữ liệu toàn cầu sẽ tăng từ khoảng 800 tỉ USD trong năm nay lên 1.100 tỉ USD vào năm 2030 và 1.800 tỉ USD vào năm 2050, PwC dự báo. Trung Quốc và Ấn Độ sẽ thúc đẩy phần lớn nhu cầu gia tăng, được hỗ trợ bởi quy mô dân số lớn, các nền kinh tế kỹ thuật số đang mở rộng nhanh chóng và dư địa đáng kể để AI tích sâu vào hoạt động của doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.

PwC đã ủy quyền cho Oxford Economics để mô hình hóa chi tiêu vốn cho trung tâm dữ liệu, với phạm vi bao trùm 46 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng năm khu vực, vốn chiếm phần lớn hoạt động kinh tế và đầu tư hạ tầng kỹ thuật số toàn cầu.

Mặc dù nhu cầu toàn cầu là rất mạnh mẽ, các yếu tố như khả năng cung ứng năng lượng, yêu cầu về chủ quyền dữ liệu và dòng chảy bán dẫn sẽ quyết định khu vực nào thu hút được vốn đầu tư, PwC cho biết. Năng lượng sẽ là yếu tố hàng đầu định hình nơi diễn ra các khoản đầu tư vào hạ tầng AI.

Thật vậy, phần lớn dự báo phụ thuộc vào tốc độ thiết lập nguồn cung cấp điện ổn định cho các trung tâm dữ liệu, theo báo cáo. Nguồn điện giá rẻ, tin cậy và ngày càng phát thải ít carbon ở quy mô lớn là yêu cầu khó đáp ứng nhất đối với nhiều thị trường.

Và mặc dù dự báo của các nhà nghiên cứu dựa trên giả định về một hệ thống thương mại tương đối mở, nơi các con chip di chuyển tự do qua biên giới, nhưng các gián đoạn trong chuỗi cung ứng bán dẫn có thể làm giảm gần 20% khoản đầu tư toàn cầu, họ nhận định. Trong khi đó, áp lực gia tăng về chủ quyền dữ liệu có thể làm phân bổ lại, chứ không làm giảm, tổng mức đầu tư toàn cầu.

“Câu hỏi trị giá 31.600 tỉ USD không phải là liệu nguồn vốn có tồn tại hay không. Nó có tồn tại,” các nhà nghiên cứu cho biết. “Câu hỏi cũng không phải là liệu nhu cầu có thực sự hay không. Nó hoàn toàn thực tế. Câu hỏi đặt ra là khu vực, nhà vận hành và tổ chức nào đang ở vị thế sẵn sàng để nắm bắt nguồn vốn đó, và bên nào thì không.”