Phong lưu

Các "con sen" đang chi tiền tỉ để kéo dài tuổi thọ cho thú cưng

Anna Edney và Annika Inampudi • 2026-09-01

Peptide, rapamycin và liệu pháp ánh sáng đỏ dành cho thú cưng góp phần đẩy chi tiêu cho thú cưng tại Mỹ lên mức kỷ lục 165 tỉ USD trong năm nay.

Amy Greene tiêm peptide với hy vọng kéo dài tuổi thọ, và cô cho rằng hai chú chó của mình, Brutus và Onyx, cũng có thể dùng loại thuốc tiêm này. Daniel Tawfik uống một viên thuốc tên rapamycin mỗi tuần để chống lão hóa, đồng thời lén cho hai chú mèo Raggie và Rascal dùng liều nhỏ.

Học theo trào lưu "biohacker" ở người và ngành công nghiệp chăm sóc sức khỏe đang bùng nổ, nhiều chủ nuôi thú cưng đang chi rất nhiều cho các liệu pháp thử nghiệm mà họ tin sẽ giúp thú cưng của mình sống khỏe hơn, lâu hơn. Họ thử liệu pháp ánh sáng đỏ, tích trữ thực phẩm chức năng và đăng ký cho thú cưng tham gia các thử nghiệm khoa học do viện nghiên cứu và các công ty khởi nghiệp chuyên về kéo dài tuổi thọ động vật thực hiện.

Đây là một phần của xu hướng chăm sóc sức khỏe tự làm (do-it-yourself) đầy hấp dẫn, ra đời từ sự bất mãn ngày càng tăng với hệ thống y tế chính thống cùng làn sóng các liệu pháp phi truyền thống. Được trang bị lời khuyên từ chatbot AI và những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội quảng bá các "suối nguồn tươi trẻ" mới nhất, người tiêu dùng đang tự nắm quyền kiểm soát sức khỏe của mình. Với mức chi tiêu cho thú cưng tại Mỹ dự kiến đạt kỷ lục 165 tỉ USD trong năm nay, sự dịch chuyển văn hóa này đang nhanh chóng lan sang lĩnh vực chăm sóc thú cưng, dù khoa học vẫn còn đang chạy theo để bắt kịp.

"Thực sự không có điểm dừng nào cho số tiền tôi sẵn sàng bỏ ra," Greene, người đặt mua peptide (bao gồm cả dạng bột chống viêm, hỗ trợ tiêu hóa và rụng lông) từ Hong Kong gửi về nhà cô ở Cincinnati, cho biết. Cô ước tính chi khoảng 500 USD mỗi tháng cho hai chú chó của mình. "Chúng là những đứa con của tôi," cô nói thêm. "Nếu có giải pháp nào giúp thú cưng của tôi sống mãi, tôi sẽ mua ngay. Tôi là kiểu bà mẹ nuôi chó như vậy đấy."

Các bác sĩ thú y cho biết việc tự kết hợp nhiều liệu pháp không dựa trên bằng chứng khoa học có thể tiềm ẩn rủi ro, đồng thời cảnh báo không nên cho thú cưng lớn tuổi dùng các loại thuốc chưa được kiểm chứng.

"Ngày nào chúng tôi cũng gặp những người mang đủ thứ từ châu Á về, đủ loại hỗn hợp kỳ lạ, phần lớn là thực phẩm chức năng dạng thảo dược," Jane Sykes, giáo sư y khoa tại trường Thú y Weill thuộc đại học California, Davis, cho biết.

Nhưng đôi khi, chính những loại thực phẩm chức năng đó lại là nguyên nhân khiến thú cưng cảm thấy không khỏe, bà cho biết thêm. Trước khi bắt đầu quá trình chẩn đoán, các bác sĩ thú y sẽ yêu cầu chủ nuôi ngừng cho thú cưng dùng thực phẩm chức năng để xem tình trạng có cải thiện hay không.

"Rất khó để thuyết phục chủ nuôi làm điều đó," bà Sykes nói.

Rapamycin, loại thuốc mà Tawfik cho mèo của mình dùng, đã trở thành một trong những liệu pháp chống lão hóa phổ biến nhất dành cho thú cưng. Loại thuốc viên này đã được sử dụng ở người trong suốt một phần tư thế kỷ để ngăn ngừa đào thải nội tạng sau khi ghép tạng. Trong các nghiên cứu trên chuột với liều lượng nhỏ, rapamycin cho thấy những đặc tính chống lão hóa đầy hứa hẹn, bao gồm cải thiện sức khỏe tim mạch, khả năng vận động, chức năng nhận thức và tuổi thọ.

Hiện tại, dự án Dog Aging, chương trình hợp tác giữa đại học Texas A&M và đại học Washington, đang trong quá trình thực hiện thử nghiệm lâm sàng về việc sử dụng loại thuốc này trên chó. Nghiên cứu mang tên Test of Rapamycin in Aging Dogs, hay TRIAD, đã đi được hơn nửa chặng đường hướng tới mục tiêu tuyển 580 chú chó, những con sẽ dùng thuốc thật hoặc giả dược trong một năm và được theo dõi thêm hai năm sau đó.

Cho đến nay, các nhà nghiên cứu TRIAD chưa ghi nhận bất kỳ tác dụng phụ bất lợi nào ở những chú chó mà họ cho là do thuốc gây ra, nhưng họ vẫn chưa biết liệu thuốc có mang lại lợi ích hay không, Kate Creevy, giám đốc thú y của Dog Aging Project, cho biết.

Nhiều chủ nuôi thú cưng không chờ đến khi có kết quả chính thức.

"Vấn đề là thế này: tôi có thể thử và hy vọng nó có tác dụng, cho chúng cơ hội tốt nhất," Matthew Harmon, sống ở Kentucky cùng vợ là Kara và ba chú chó, cho biết. Hai trong số đó đang dùng rapamycin mà anh mua với giá 158 USD mỗi tháng. "Hoặc tôi có thể không thử, và tôi biết kết quả cuối cùng sẽ ra sao."

Mỗi thứ Hai, liều rapamycin trong tuần của Duchess và Archer được chuẩn bị bởi "quản gia điều hành" của Harmon, Alexis Dewitt. Cô nhét thuốc vào những viên pill pocket vị gà rồi cho vào hộp bento có nắp đậy, chia ngăn ghi nhãn Thứ Hai, Thứ Tư và Thứ Sáu.

Dewitt cũng cho hai chú chó giống Đức (11 tuổi và 7 tuổi) trị liệu ánh sáng đỏ, và chuẩn bị bữa sáng cho chúng gồm thức ăn khô trộn nước hầm xương cùng thực phẩm chức năng hỗ trợ vận động, phủ thêm những lát protein. Cô còn đưa chúng đi vật lý trị liệu trên máy chạy bộ dưới nước.

Dewitt được thuê ban đầu để dọn dẹp và giặt giũ cho các thành viên trong gia đình, nhưng "hai chú chó mới chính là công việc chính của tôi," cô cho biết. "Tôi hay nói đùa với mọi người rằng mình giống như một bảo mẫu chó cao cấp."

Xu hướng chống lão hóa đang len lỏi vào thế giới thú cưng vì ngày càng nhiều người xem thú cưng như thành viên trong gia đình, theo Shannon Landry, giám đốc nghiên cứu thú cưng tại Packaged Facts, một công ty nghiên cứu insight người tiêu dùng. Các nhà sản xuất thực phẩm chức năng cho thú cưng cũng nhận ra điều này và chuyển sang dùng từ "longevity" (trường thọ) thay vì "senior" (cao tuổi) trên sản phẩm của mình, bà cho biết.

Thị trường thực phẩm chức năng cho thú cưng tại Mỹ đạt 2,9 tỉ USD vào năm 2025, theo Freedonia Group, công ty mẹ của Packaged Facts. Khoảng 10% chủ nuôi thú cưng đang mua thực phẩm chức năng dành cho thú cưng cao tuổi hoặc chống lão hóa, theo bà Landry.

"Mọi thứ thường lan tỏa từ các xu hướng ở con người," bà nói. Và vấn đề không chỉ là kéo dài tuổi thọ càng lâu càng tốt, mà còn là "làm sao để giữ thú cưng bên mình lâu nhất có thể, nhưng vẫn năng động và sống trọn vẹn nhất."

Trong giai đoạn sáu năm, việc sử dụng thực phẩm chức năng đã tăng vọt 56% ở nhóm chủ nuôi chó và 70% ở nhóm chủ nuôi mèo, theo Hiệp hội Sản phẩm Thú cưng Hoa Kỳ (APPA).

Sam Cheow, sống ở New York City, làm tất cả những điều đó cho bốn chú chó giống Norwich terrier của mình: Patriot, Petunia, Paddington và Patsy. Anh cho chúng dùng rapamycin, cho ăn thực phẩm chức năng nhiều lần mỗi ngày, chuẩn bị sẵn đồ ăn vào cuối tuần để bữa sáng của chúng có thêm một chút bông cải xanh tươi, và cho chúng xét nghiệm máu để tầm soát các vấn đề sức khỏe.

"Tôi gọi đó gần như là việc 'nhân hóa' thú cưng," Cheow nói. "Chúng ta xét nghiệm máu hàng năm để kiểm tra sức khỏe của chính mình, và giờ tôi cũng làm điều đó cho những đứa con lông lá của mình."

Khi chú chó giống golden retriever của Peter Korns và Michael Hill, tên Wilbur, bắt đầu đi khập khiễng một cách bất thường so với độ tuổi 5 của nó, họ muốn tìm điều gì đó hiệu quả hơn những gì bác sĩ thú y địa phương thông thường có thể cung cấp. Korns nhớ lại một lớp học anh từng tham dự nhiều năm trước do Kevin Toman, người tự nhận là "Longevity Vet" (bác sĩ thú y chuyên về trường thọ), giảng dạy, và quyết định liên hệ dù sống ở hai đầu đất nước. Toman đã cho Wilbur dùng rapamycin.

"Các phòng khám thú y thông thường không được thiết kế để nhìn xa," Korns, sống ở Virginia, cho biết. "Họ chỉ được thiết kế để phản ứng, điều trị và xử lý từng vấn đề riêng lẻ. Điều đó khiến tôi khá thất vọng."

Với 275 USD, Toman, một bác sĩ thú y dịch vụ trọn gói (concierge vet) tại California, sẽ gặp chủ nuôi thú cưng qua hình thức khám từ xa và xây dựng một kế hoạch cá nhân hóa nhằm kéo dài tuổi thọ, bao gồm thuốc, thực phẩm chức năng và chế độ dinh dưỡng. Với 475 USD mỗi tháng, ông sẽ gặp trực tuyến bất cứ khi nào cần để trao đổi các thắc mắc hay lo ngại. Ông cho biết mình đang có khoảng 3.200 khách hàng chủ nuôi thú cưng.

"Tôi nhận được nhiều câu hỏi về việc dùng rapamycin cho chó, cho mèo hơn bất kỳ sản phẩm nào khác," Toman, người cũng tự dùng loại thuốc này mỗi tuần, cho biết.

Toman vận hành một trang web để chủ nuôi thú cưng có thể mua rapamycin. Ông lấy nguồn thuốc từ R&S Northeast, một nhà bán buôn dược phẩm. Dog Aging Project lấy thuốc cho nghiên cứu TRIAD từ TriviumVet, một công ty có trụ sở tại Ireland chuyên chuyển đổi thuốc dành cho người sang dùng cho động vật, theo bà Creevy, giám đốc thú y. Bà cảnh báo không nên mua dược phẩm cho thú cưng "từ bất kỳ công ty làm ăn chụp giật nào" vì rất khó biết được thực sự bên trong thuốc chứa gì. Việc định liều chính xác cũng có thể là một thách thức đối với các loại thuốc chưa được kiểm chứng.

Vào tháng 3, TriviumVet đã nhận được phê duyệt có điều kiện từ cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) để bán rapamycin dạng phóng thích chậm như một phương pháp điều trị bệnh cơ tim phì đại, tình trạng tim mạch phổ biến nhất ở mèo và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở mèo trưởng thành.

Phê duyệt có điều kiện cho phép một loại thuốc thú y dành cho bệnh nghiêm trọng hoặc nhu cầu chưa được đáp ứng ra thị trường nhanh hơn sau khi chứng minh được tính an toàn và có "kỳ vọng hợp lý về hiệu quả." Sau đó, công ty có tối đa 5 năm để chứng minh thuốc thực sự có tác dụng như dự kiến, nếu không sẽ phải ngừng bán.

Khi các công ty khởi nghiệp đua nhau giải mã bí mật của sự trường sinh, một trong số đó đang phát triển các loại thuốc mới được thiết kế riêng để kéo dài tuổi thọ thú cưng. Loyal Animal Health đang nghiên cứu ba loại thuốc mà công ty chưa công bố tên cụ thể, trong đó có LOY-002, loại tiến xa nhất và đang được thử nghiệm trên chó cao tuổi từ 10 tuổi trở lên, cân nặng ít nhất 14 pound.

Startup có trụ sở tại San Francisco này hồi cuối năm ngoái cho biết họ kỳ vọng nhận được phê duyệt có điều kiện từ FDA vào năm 2026, nhưng kể từ đó công ty đã gỡ bỏ mốc thời gian này khỏi trang web. Isabelle Wood, người phát ngôn của Loyal, cho biết công ty hiện dự kiến ra mắt thuốc vào năm sau.

Elanco Animal Health, công ty dược phẩm chăm sóc thú cưng được tách ra từ hãng sản xuất thuốc điều trị béo phì Eli Lilly & Co. vào năm 2018, cũng đang dồn nguồn lực để giúp thú cưng sống lâu hơn. Khoảng 50 nhân viên của Elanco tại trụ sở chính ở Indianapolis và một văn phòng khác ở Đức đang tập trung nghiên cứu nhằm kéo dài tuổi thọ thú cưng, theo Tyre Grant, phó chủ tịch phụ trách phát triển kỹ thuật toàn cầu của công ty.

"Đó là điều họ ăn, ngủ và hít thở mỗi ngày," Grant nói. Công ty từ chối tiết lộ số tiền đã chi cho nỗ lực này nhưng cho biết chi phí nghiên cứu và phát triển của họ đạt tổng cộng 368 triệu USD trong năm ngoái.

Trong một chuyến thăm gần đây tới trụ sở mới của Elanco, nơi có cả công viên dành cho chó, tổng giám đốc điều hành Jeff Simmons cho biết rất nhiều tiến bộ đã giúp kéo dài tuổi thọ thú cưng trong vài thập kỷ qua: Vaccine, phòng ngừa bọ chét và ve, dinh dưỡng tốt hơn và các phương pháp điều trị cải tiến cho những bệnh phổ biến như tiểu đường ở mèo hay đau nhức ở chó. Nhưng ông hiểu rằng chủ nuôi thú cưng muốn nhiều hơn thế.

Các nhà nghiên cứu của Elanco đang phát triển các phương pháp điều trị ung thư, nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở chó lớn tuổi, và bệnh thận mạn tính, nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai ở mèo lớn tuổi. Phát triển các công cụ chẩn đoán tốt hơn là một phần quan trọng trong bài toán trường thọ, giúp phát hiện sớm liệu một thú cưng có nguy cơ mắc ung thư hay không, Simmons cho biết trong lúc chú chó lab đen 7 tuổi của ông, Lilly, ngồi cạnh nhấm nháp đồ ăn vặt.

Văn phòng của Elanco nằm giữa một bên là sông White River và một bên là khu đất trống, nơi công ty đã lên kế hoạch xây dựng thứ họ gọi là One Health Innovation District. Một phần của tầm nhìn này bao gồm một phòng khám sẽ đóng vai trò như điểm đến trọn gói cho việc chăm sóc, chẩn đoán và nghiên cứu về động vật, Simmons cho biết.

Tất cả vẫn còn đang ở giai đoạn đầu. "Chúng tôi muốn có những sản phẩm được quản lý chặt chẽ, đã được chứng minh và dựa trên cơ sở khoa học," ông nói. "Tôi nghĩ việc này sẽ mất khoảng 5 năm."

Chủ nuôi thú cưng cảm thấy phấn khởi trước những tiến bộ này, nhưng vẫn lo ngại rằng chúng sẽ không kịp đến sớm.

"Tôi rất đau lòng khi biết rằng chúng sẽ chỉ có một cuộc đời ngắn ngủi," Tawfik, người chủ mèo đã xây dựng cả một chế độ dùng rapamycin cho Raggie và Rascal, chia sẻ. "Tôi đã yêu quý hai đứa nó từ lúc nào không hay, chúng đi theo tôi bất cứ đâu, tôi cứ nghĩ, thật tuyệt vời, đây chính là tình yêu vô điều kiện."

Anh biết rằng "không có cách nào ngăn được" hồi kết tất yếu, nhưng hy vọng rapamycin một ngày nào đó có thể trở thành phương pháp điều trị tuyến đầu mà các bác sĩ thú y thường xuyên kê đơn để làm chậm quá trình lão hóa.

"Tôi có một sự gắn kết vô cùng sâu sắc với loài mèo," anh nói. "Nếu có một cây đũa phép, tôi ước chúng có thể sống trọn vẹn tuổi thọ như tôi đang sống."