Anthropic đang gặp một trong các cuộc khủng hoảng lớn nhất kể từ khi thành lập, sau khi chính quyền tổng thống Donald Trump hạn chế quyền truy cập đối với mô hình trí tuệ nhân tạo Fable 5 vì các lo ngại liên quan đến an ninh mạng và khả năng vượt rào bảo vệ của hệ thống.

Theo Wall Street Journal, các cuộc đàm phán giữa Anthropic và quan chức Nhà Trắng tiếp tục diễn ra tại Washington trong ngày 16.6 nhưng chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng. Hai bên đang tìm cách xây dựng cơ chế vận hành mới cho Fable 5 trong bối cảnh mô hình này đã bị gỡ khỏi hệ thống công khai từ cuối tuần trước.

Đây được xem là lần đầu tiên một mô hình AI tiên tiến của Mỹ bị hạn chế truy cập trực tiếp bởi chính phủ liên bang sau khi phát hành, phản ánh mức độ nhạy cảm ngày càng lớn của Washington đối với các hệ thống AI có năng lực cao.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, Anthropic đã chủ động vô hiệu hóa quyền truy cập Fable 5 đối với toàn bộ người dùng nhằm tuân thủ quy định mới từ chính quyền Mỹ. Động thái này mở đường cho các cuộc thương lượng về việc liệu mô hình có thể được triển khai trở lại dưới những giới hạn nghiêm ngặt hơn hay không.

Áp lực hiện gia tăng đối với cả hai phía. Với Anthropic, việc một mô hình chủ lực bị đưa ngoại tuyến quá lâu có thể ảnh hưởng trực tiếp tới uy tín công nghệ, kế hoạch thương mại hóa và tham vọng IPO trong tương lai gần. Trong khi đó, Nhà Trắng cũng đối mặt tranh luận nội bộ về việc có nên cho phép một thỏa thuận dung hòa để tránh làm chậm tiến trình phát triển AI của Mỹ.

Các cuộc họp mới nhất có sự tham gia của lãnh đạo kỹ thuật Anthropic, đại diện bộ Thương mại Mỹ cùng giám đốc An ninh mạng quốc gia Sean Cairncross.

Trong phát biểu công khai đầu tiên kể từ khi vụ việc bùng phát, Anthropic cho biết công ty đang phối hợp chặt chẽ với chính phủ để xử lý vấn đề.

“Cả hai bên đang làm việc khẩn trương nhằm giải quyết tình hình hiện tại. Đây là một phần trong cam kết lâu dài của chúng tôi nhằm bảo vệ hạ tầng trọng yếu và duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực an ninh mạng”, người phát ngôn Anthropic cho biết.

Anthropic được thành lập bởi anh em Dario Amodei và Daniela Amodei, hai cựu lãnh đạo cấp cao của OpenAI. Công ty hiện là một trong những startup AI giá trị nhất thế giới với định giá khoảng 900 tỉ USD, đồng thời được xem là ứng viên IPO nổi bật của ngành AI Mỹ trong vài năm tới.

Khác với nhiều công ty công nghệ lớn tại thung lũng Silicon, Anthropic lâu nay xây dựng hình ảnh tập trung vào “AI an toàn”, nhấn mạnh các tiêu chuẩn kiểm soát rủi ro và đạo đức trong phát triển mô hình ngôn ngữ lớn.

Tuy nhiên, chính Fable 5 lại trở thành tâm điểm tranh cãi sau khi các nhà nghiên cứu của Amazon phát hiện có thể vượt qua một số cơ chế bảo vệ của mô hình chỉ ít ngày sau khi phát hành.

Theo nguồn tin của Wall Street Journal, vấn đề được đánh giá nghiêm trọng tới mức CEO Amazon Andy Jassy đã trực tiếp trao đổi với các quan chức an ninh quốc gia Mỹ, bao gồm Cố vấn An ninh quốc gia Scott Bessent.

Amazon hiện là nhà đầu tư lớn nhất của Anthropic thông qua mảng điện toán đám mây Amazon Web Services (AWS), đồng thời cũng là đối tác chiến lược triển khai hạ tầng tính toán cho startup này.

Một số quan chức Mỹ cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng cần bao gồm việc Anthropic thừa nhận những thiếu sót trong quá trình triển khai Fable 5 và cải thiện cơ chế phối hợp với Nhà Trắng trước khi phát hành các mô hình AI thế hệ tiếp theo.

Trong khi đó, Anthropic cho biết các lỗ hổng bảo mật được phát hiện có tính chất tương đối đơn giản và công ty đã trao đổi sâu rộng với cơ quan chức năng trước thời điểm công bố mô hình.

Vụ việc cho thấy căng thẳng ngày càng lớn giữa tốc độ phát triển AI thương mại và yêu cầu kiểm soát an ninh quốc gia tại Mỹ.

Trong hai năm qua, Nhà Trắng liên tục siết giám sát đối với các mô hình AI có năng lực cao, đặc biệt là những hệ thống có khả năng hỗ trợ tấn công mạng, tạo mã độc hoặc khai thác lỗ hổng hạ tầng số.

Fable 5 được cho là một biến thể đa mục tiêu phát triển từ nền tảng Mythos của Anthropic, với năng lực xử lý tác vụ phức tạp và hỗ trợ tự động hóa ở quy mô lớn. Chính khả năng này khiến mô hình nhanh chóng thu hút sự quan tâm từ các cơ quan an ninh Mỹ ngay sau khi ra mắt.

Giới phân tích nhận định vụ việc có thể tạo ra tiền lệ quan trọng cho ngành AI toàn cầu, khi chính phủ Mỹ bắt đầu can thiệp trực tiếp hơn vào quá trình phát hành và thương mại hóa các mô hình ngôn ngữ lớn tiên tiến.

Điều đó đồng nghĩa các công ty AI sẽ phải đầu tư mạnh hơn cho cơ chế bảo mật, đánh giá rủi ro và phối hợp chính sách nếu muốn duy trì quyền triển khai sản phẩm trong môi trường pháp lý ngày càng khắt khe.

Đọc thêm: Hé lộ thư của bộ Thương mại Mỹ gửi Anthropic: Phát súng can thiệp vào ngành AI