Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt khoảng 770 tỉ USD trong 8 tháng đầu năm, mức cao nhất từ trước đến nay, khi nhu cầu đối với thiết bị điện tử và các sản phẩm phục vụ trung tâm dữ liệu tiếp tục tăng mạnh.

Xuất khẩu đạt 375 tỉ USD trong giai đoạn tháng 1 đến tháng 8, tăng đáng kể so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm hàng điện tử đóng góp 101 tỉ USD, tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam.

Đà tăng của thương mại hàng hóa diễn ra trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ toàn cầu đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo. Việt Nam, với vị trí ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng điện tử, đang hưởng lợi từ nhu cầu đối với máy móc, linh kiện và thiết bị công nghệ.

Sự thay đổi trong mạng lưới sản xuất của các doanh nghiệp quốc tế cũng góp phần thúc đẩy xuất khẩu. Các công ty nước ngoài xuất khẩu lượng hàng hóa trị giá cao hơn 26,9% trong 8 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, xuất khẩu của khối doanh nghiệp trong nước tăng 7,4%.

Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục chiếm phần lớn kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Chính phủ đang thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển doanh nghiệp hỗ trợ và tăng mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào các chuỗi sản xuất để nâng tỉ lệ giá trị được tạo ra tại Việt Nam.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu cũng tăng nhanh. Việt Nam nhập khẩu khoảng 395 tỉ USD hàng hóa trong 8 tháng, cao hơn 20,5 tỉ USD so với giá trị xuất khẩu trong cùng kỳ, đưa cán cân thương mại hàng hóa vào trạng thái thâm hụt.

Trung Quốc tiếp tục là nguồn cung hàng hóa lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch nhập khẩu đạt 162 tỉ USD trong 8 tháng. Hàn Quốc và các nước ASEAN đứng sau Trung Quốc trong nhóm những nguồn nhập khẩu chủ yếu.

Cơ cấu này phản ánh vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu tại Việt Nam vẫn phải nhập khẩu lượng lớn máy móc, linh kiện, nguyên liệu và thiết bị từ Trung Quốc, Hàn Quốc cùng các thị trường châu Á khác trước khi hoàn thiện sản phẩm để xuất khẩu.

Mỹ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu là ba thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Riêng thị trường Mỹ đang đóng vai trò đặc biệt quan trọng khi xuất khẩu của Việt Nam sang nước này tăng mạnh trong những năm gần đây.

Theo dữ liệu của Cơ quan Thống kê Dân số Mỹ, Việt Nam ghi nhận mức thặng dư thương mại 114 tỉ USD với Mỹ trong nửa đầu năm, cao nhất trong số các đối tác thương mại của Washington trong cùng giai đoạn.

Khoảng cách lớn giữa xuất khẩu sang Mỹ và nhập khẩu từ thị trường này cũng khiến Việt Nam chịu sự giám sát chặt chẽ hơn về nguồn gốc hàng hóa. Các quan chức Mỹ đã nhiều lần cảnh báo nguy cơ hàng hóa Trung Quốc được chuyển qua Việt Nam để né thuế quan của Mỹ.

Trong tháng 7, các quan chức hải quan Mỹ tổ chức một hội thảo kéo dài năm ngày tại Hà Nội về điều tra hành vi chuyển tải bất hợp pháp. Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks khi đó cho rằng gian lận thương mại là vấn đề cần được xử lý.

Việt Nam cho biết đang tăng cường năng lực thực thi pháp luật và xây dựng các cơ chế nhằm ngăn chặn gian lận thương mại, trong đó có việc kiểm soát xuất xứ hàng hóa. Hoạt động chuyển tải qua nước thứ ba tự thân chưa phải lúc nào cũng vi phạm quy định, bởi tính hợp pháp còn phụ thuộc vào mức độ gia công và thay đổi của sản phẩm tại quốc gia trung gian.

Với ngành sản xuất điện tử ngày càng phát triển, triển vọng xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục gắn với chu kỳ đầu tư công nghệ toàn cầu. Adam Ahmad Samdin, chuyên gia kinh tế tại Oxford Economics, cho rằng nhu cầu đối với máy móc và thiết bị điện tử có thể tiếp tục tăng khi các doanh nghiệp trên thế giới mở rộng đầu tư cho AI.

Oxford Economics dự báo kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,3% trong năm 2026 và 7,7% trong năm 2027. Xuất khẩu điện tử và đầu tư được dự báo tiếp tục là những động lực quan trọng của nền kinh tế.

GDP Việt Nam tăng 8,4% trong quý II, cao hơn mức tăng 7,9% của quý I. Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% trong năm 2026, trong đó mở rộng sản xuất, đầu tư và xuất khẩu được xem là những trụ cột chính.

Với quy mô thương mại đã vượt 770 tỉ USD chỉ sau 8 tháng, diễn biến xuất nhập khẩu trong những tháng cuối năm sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng Việt Nam tiến gần mục tiêu tăng trưởng đặt ra cho cả năm.