Lần đầu tiên, ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh quy tụ 48 đội tuyển, diễn ra tại 16 thành phố trên khắp Bắc Mỹ với tổng cộng 104 trận đấu, nhiều hơn gần gấp đôi so với các kỳ World Cup cách đây vài thập kỷ. Quy mô chưa từng có ấy tạo ra một thị trường khổng lồ với hơn 6 triệu vé được tung ra, nhưng đồng thời cũng kéo theo làn sóng phàn nàn ngày càng gia tăng từ người hâm mộ về chi phí theo dõi giải đấu.

Đối với nhiều cổ động viên, World Cup 2026 đang dần trở thành kỳ World Cup đắt đỏ nhất lịch sử. Từ vé vào sân, khách sạn, phương tiện di chuyển cho tới các dịch vụ đi kèm, hầu như mọi khoản chi đều tăng mạnh so với những gì người hâm mộ từng trải nghiệm tại các kỳ World Cup trước. Trong khi FIFA coi đây là cơ hội để tối đa hóa doanh thu từ một giải đấu mở rộng tổ chức tại thị trường giàu có nhất thế giới, nhiều người hâm mộ cho rằng bóng đá đang ngày càng xa rời những khán giả trung thành từng góp phần tạo nên sức hấp dẫn của môn thể thao này.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng bất bình là cách FIFA bán vé. Khác với các kỳ World Cup trước, khi giá vé thường được công bố tương đối ổn định và ít biến động, tổ chức bóng đá quyền lực nhất thế giới hiện áp dụng cơ chế định giá linh hoạt theo nhu cầu thị trường. Theo đó, giá vé thay đổi liên tục tùy thuộc lượng người mua, sức hút của từng trận đấu và tốc độ tiêu thụ vé trên hệ thống. Điều này khiến nhiều cổ động viên không thể biết chính xác họ sẽ phải trả bao nhiêu tiền cho cùng một chỗ ngồi.

Đối với các trận đấu có sức hút lớn, mức giá tăng nhanh đến mức khiến nhiều người sửng sốt. Phần lớn vé World Cup hiện được bán với giá từ vài trăm USD trở lên, trong khi những trận đấu có sự góp mặt của các đội bóng lớn hoặc diễn ra ở vòng đấu loại trực tiếp có thể lên tới hàng ngàn USD một chỗ ngồi. Không ít người hâm mộ cho biết họ chứng kiến giá vé thay đổi ngay trong quá trình đặt mua, khiến việc săn vé trở thành một cuộc đua căng thẳng và khó lường.

Những phản ứng dữ dội từ người tiêu dùng đã thu hút sự chú ý của giới chức Mỹ. Tuần trước, tổng chưởng lý bang New York và New Jersey gửi trát yêu cầu FIFA giải trình về hoạt động bán vé sau khi nhận được nhiều khiếu nại liên quan tới giá cả và điều kiện giao dịch. Theo giới chức New York, người hâm mộ có quyền được biết rõ mức giá họ phải trả và có quyền tin rằng tấm vé họ mua sẽ tương ứng với dịch vụ được cam kết. FIFA chưa đưa ra bình luận về động thái này, nhưng tranh cãi đã cho thấy áp lực ngày càng lớn mà tổ chức này phải đối mặt trước thềm giải đấu.

Dù vậy, đối với những người theo dõi FIFA trong nhiều năm, diễn biến hiện nay không phải điều quá bất ngờ. Kể từ khi Mỹ, Canada và Mexico được trao quyền đăng cai World Cup vào năm 2018, nhiều chuyên gia đã nhận định FIFA nhìn thấy cơ hội thương mại đặc biệt hấp dẫn tại Bắc Mỹ. Trong số ba nước chủ nhà, Mỹ là thị trường quan trọng nhất khi tổ chức khoảng ba phần tư số trận đấu của giải. Đây cũng là nền kinh tế lớn nhất thế giới, nơi người tiêu dùng sẵn sàng chi mạnh tay cho các sự kiện thể thao và giải trí cao cấp.

Sức mua của người Mỹ hiện nay cao hơn rất nhiều so với thời điểm nước này đăng cai World Cup 1994. Bên cạnh đó, nhu cầu tham dự các sự kiện trực tiếp đã tăng mạnh sau đại dịch Covid-19, khi nhiều người sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn để có những trải nghiệm đặc biệt. FIFA hiểu rõ xu hướng này và quyết định tận dụng tối đa lợi thế mà thị trường Bắc Mỹ mang lại.

Mục tiêu của tổ chức này là đạt doanh thu khoảng 11 tỷ USD từ World Cup 2026, mức cao nhất trong lịch sử bóng đá thế giới. Con số đó phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cách FIFA nhìn nhận giải đấu. Nếu trước đây World Cup chủ yếu được xem là lễ hội bóng đá toàn cầu, nơi người hâm mộ là trung tâm, thì hiện nay yếu tố thương mại ngày càng giữ vai trò quan trọng hơn trong chiến lược phát triển của tổ chức.

Giới lãnh đạo FIFA lập luận rằng doanh thu tăng lên sẽ giúp bóng đá phát triển trên phạm vi toàn cầu. Theo tổ chức này, nguồn thu từ World Cup được phân phối lại cho 211 liên đoàn thành viên và các chương trình phát triển bóng đá ở nhiều quốc gia. Trong bốn năm qua, FIFA cho biết đã chi khoảng 2,5 tỷ USD cho các hoạt động như vậy. Dưới thời Chủ tịch Gianni Infantino, quy mô hỗ trợ tài chính tăng mạnh, góp phần mở rộng ảnh hưởng của FIFA trong hệ thống bóng đá thế giới.

Ông Infantino cũng nhiều lần bảo vệ chính sách định giá hiện nay. Theo ông, FIFA chỉ đang bán vé theo đúng giá trị mà thị trường chấp nhận. Nếu tổ chức này không thu khoản chênh lệch đó, lợi nhuận sẽ rơi vào tay những người đầu cơ vé trên thị trường chợ đen. Từ góc độ của FIFA, việc định giá theo nhu cầu là cách hiệu quả nhất để kiểm soát thị trường và tối đa hóa nguồn lực cho bóng đá.

Tuy nhiên, lập luận này không thuyết phục được nhiều người hâm mộ. Davie Hood, một cổ động viên Scotland dự định theo dõi đội tuyển quốc gia tại vòng bảng World Cup, cho biết anh đã phải trả khoảng 1.800 USD cho ba tấm vé xem ba trận đấu. Với Hood, điều khiến anh thất vọng không chỉ là giá vé mà còn là cảm giác người hâm mộ bình thường đang dần bị đẩy ra ngoài cuộc chơi.

Chi phí lưu trú tại Boston, nơi Scotland thi đấu một số trận vòng bảng, tăng cao đến mức nhiều cổ động viên phải tìm giải pháp thay thế. Hàng ngàn người hâm mộ Scotland đã cùng nhau thuê xe buýt trường học để di chuyển tới sân vận động ở Foxborough nhằm tiết kiệm tiền. Quyết định này xuất phát từ việc giá vé các chuyến xe chuyên dụng dành cho cổ động viên lên tới gần 100 USD mỗi người.

Tình cảnh tương tự xuất hiện ở nhiều thành phố đăng cai khác. Người hâm mộ không chỉ phải trả tiền vé vào sân mà còn phải đối mặt với hóa đơn khách sạn, phương tiện đi lại và ăn ở ngày càng đắt đỏ. Đối với những người muốn theo chân đội tuyển của mình trong suốt giải đấu, tổng chi phí có thể lên tới hàng ngàn hoặc thậm chí hàng chục ngàn USD.

Một yếu tố khác làm gia tăng áp lực tài chính là quy mô địa lý chưa từng có của World Cup 2026. Giải đấu trải dài trên diện tích rộng lớn từ Vancouver của Canada đến Boston ở bờ Đông nước Mỹ rồi xuống tận Mexico City. Khoảng cách giữa các địa điểm thi đấu xa hơn rất nhiều so với các kỳ World Cup tổ chức tại một quốc gia hoặc một khu vực tương đối tập trung.

Điều đó khiến việc di chuyển trở thành thách thức lớn đối với người hâm mộ. Nhiều đội tuyển phải thi đấu các trận vòng bảng ở những thành phố cách nhau hàng ngàn km. Chẳng hạn, đội tuyển Đức có lịch thi đấu tại Houston, Toronto và New Jersey. Với các cổ động viên muốn theo dõi toàn bộ hành trình của đội bóng, chi phí máy bay và lưu trú trở thành gánh nặng đáng kể.

Trớ trêu là trong khi người hâm mộ than phiền về giá cả, nhiều doanh nghiệp địa phương lại chưa được hưởng lợi như kỳ vọng. Khi giành quyền đăng cai World Cup, các thành phố chủ nhà được hứa hẹn về một làn sóng du khách quốc tế khổng lồ cùng nguồn thu hàng tỷ USD. Tuy nhiên, chỉ còn ít ngày trước lễ khai mạc, nhiều khách sạn vẫn chưa đạt tỷ lệ đặt phòng như dự báo.

Theo khảo sát của Hiệp hội Khách sạn và Lưu trú Mỹ, khoảng 80% chủ khách sạn tại các thành phố đăng cai cho biết lượng đặt phòng hiện thấp hơn mức kỳ vọng ban đầu. Nhiều người trong ngành bắt đầu lo ngại rằng giá cả quá cao đang khiến một bộ phận người hâm mộ từ bỏ kế hoạch đến Bắc Mỹ hoặc rút ngắn thời gian lưu trú.

Steve Nicholas, lãnh đạo một tập đoàn đầu tư khách sạn sở hữu cơ sở lưu trú tại nhiều thành phố đăng cai, cho biết giới kinh doanh bắt đầu cảm thấy lo lắng khi nhận ra người hâm mộ sẽ phải di chuyển quãng đường rất dài để theo chân đội tuyển của mình. Theo ông, yếu tố địa lý kết hợp với chi phí tăng cao có thể làm giảm lượng du khách thực tế so với những dự báo lạc quan ban đầu.

Ngoài ra, các vấn đề liên quan đến thị thực và những bất ổn địa chính trị trên thế giới cũng được cho là đang ảnh hưởng tới nhu cầu quốc tế. Một số người hâm mộ từ các khu vực xa Bắc Mỹ phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa chi phí, thủ tục nhập cảnh và tình hình kinh tế trước khi quyết định tham dự giải đấu.

Ở cấp độ địa phương, việc đăng cai World Cup cũng tạo áp lực tài chính đáng kể cho các thành phố. Nhiều hợp đồng tổ chức yêu cầu chính quyền địa phương đảm nhận phần lớn chi phí vận hành, an ninh và hạ tầng. Để bù đắp các khoản chi này, một số địa phương tìm cách tăng giá dịch vụ trong thời gian diễn ra giải đấu.

Một trong những trường hợp gây tranh cãi nhất liên quan đến tuyến tàu kết nối New York với sân vận động MetLife ở bang New Jersey. Giá vé thông thường chỉ khoảng 13 USD nhưng từng được đề xuất tăng lên 150 USD trong các ngày diễn ra trận đấu trước khi giảm xuống còn khoảng 98 USD. Dù mức giá cuối cùng thấp hơn nhiều so với đề xuất ban đầu, nó vẫn khiến không ít người hâm mộ tức giận.

Nhìn lại lịch sử, cách tiếp cận hiện nay của FIFA khác xa so với những gì từng diễn ra tại World Cup 1994. Alan Rothenberg, người phụ trách công tác tổ chức giải đấu năm đó tại Mỹ, kể rằng ông từng đề xuất bán toàn bộ vé trận chung kết với giá 1.000 USD một chỗ ngồi. FIFA khi ấy lập tức bác bỏ ý tưởng vì lo ngại phản ứng từ người hâm mộ.

Ba thập kỷ sau, ưu tiên của tổ chức này dường như đã thay đổi. Trong bối cảnh doanh thu thương mại ngày càng đóng vai trò quan trọng, World Cup đang trở thành một sản phẩm giải trí toàn cầu có giá trị hàng tỷ USD. FIFA cho rằng nguồn thu lớn hơn sẽ giúp phát triển bóng đá trên toàn thế giới, nhưng nhiều người hâm mộ lo ngại giá cả ngày càng cao sẽ khiến giải đấu xa rời chính những khán giả đã làm nên sức sống của nó.

Ray Loyola, một cổ động viên sống tại khu vực Seattle, là một trong số những người chấp nhận thực tế đó. Anh đã chi khoảng 3.000 USD cho bốn vé xem trận đấu giữa Mỹ và Australia. Dù vẫn quyết định mua vé, Loyola thừa nhận cảm giác hào hứng đi kèm không ít sự miễn cưỡng.

“Đây có lẽ là cơ hội tốt nhất để họ kiếm được nhiều tiền nhất có thể”, anh nói. “Nhưng điều đó không khiến người hâm mộ cảm thấy dễ chịu hơn”.