Nếu được ký, đây sẽ là quan hệ đối tác chiến lược toàn diện đầu tiên của EU với một nước thuộc ASEAN. Động thái diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đã ký nhiều thỏa thuận tương tự với Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Ấn Độ, Anh, Pháp và Úc trong bối cảnh vai trò kinh tế và an ninh toàn cầu của Việt Nam ngày càng lớn mạnh. Việt Nam hiện đã ký 17 hiệp định thương mại, coi đây là động lực để duy trì đà tăng trưởng hai chữ số của nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào thương mại.

Việc nâng cấp quan hệ EU – Việt Nam lên đối tác chiến lược toàn diện sẽ “phát đi một tín hiệu mạnh mẽ trong một thế giới đầy bất ổn rằng EU và Việt Nam lựa chọn hợp tác lâu dài thay vì những toan tính ngắn hạn,” ông Costa viết trong một bài bình luận.

Quan hệ song phương được thúc trong bối cảnh các biện pháp thuế quan của tổng thống Donald Trump đã làm chao đảo thương mại toàn cầu và gây căng thẳng cho những liên minh lâu đời, buộc nhiều chính phủ phải mở rộng quan hệ thương mại và ngoại giao với nhiều đối tác hơn.

“Tình hình địa chính trị hiện nay rất nghiêm trọng,” ông Julien Guerrier, đại sứ EU tại Việt Nam, nói với các phóng viên tại Hà Nội hôm thứ Hai.

Theo ông, nỗ lực nâng cấp quan hệ “là thông điệp gửi tới thế giới rằng chúng tôi muốn củng cố các mối quan hệ đối tác với những quốc gia như Ấn Độ và Việt Nam.”

EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam. Kim ngạch hai chiều tăng 10–15% mỗi năm và đạt khoảng 73,8 tỉ USD vào năm 2025, theo số liệu từ Việt Nam. EU cũng nằm trong nhóm 10 nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, với tổng vốn FDI đạt khoảng 30 tỉ USD.

Quan hệ kinh tế song phương được thúc đẩy mạnh mẽ nhờ hiệp định Thương mại Tự do EU – Việt Nam có hiệu lực từ năm 2020. Hiệp định này xóa bỏ gần 99% thuế quan theo thông tin đăng tải trên cổng Thông tin Chính phủ. Ông Costa cho biết thỏa thuận đã giúp thương mại hai chiều tăng khoảng 40%.

Việt Nam và EU cũng đã thiết lập cơ chế Đối thoại Quốc phòng và An ninh.

Theo ông Costa, việc tăng cường gắn kết ngoại giao sẽ “tạo nền tảng vững chắc hơn để hai bên mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực then chốt như năng lượng xanh, công nghệ tiên tiến, phát triển kỹ năng và an ninh.”

— Với sự hỗ trợ của Cao Ban