Việc nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện được diễn ra sau 36 năm kể từ khi hai bên thiết lập quan hệ ngoại giao. Hoạt động ký kết diễn ra nhân chuyến thăm Việt Nam của chủ tịch hội đồng châu Âu António Costa. 

Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện sẽ cung cấp khuôn khổ cho sự hợp tác chặt chẽ hơn trên tất cả các lĩnh vực trọng điểm bao gồm thương mại và đầu tư, phát triển bền vững, khí hậu và năng lượng, chuyển đổi số, các vấn đề liên quan đến an ninh và hợp tác trong các diễn đàn đa phương, theo thông cáo báo chí phát đi từ phái đoàn liên minh châu Âu tại Việt Nam trưa 29.1. 

Chủ tịch hội đồng châu Âu António Costa cho biết: "Việc nâng cấp này thể hiện đầy đủ chiều sâu và phạm vi hợp tác của chúng ta cho đến nay, cũng như kỳ vọng của chúng ta về sự phát triển trong tương lai – về thương mại, về chuyển đổi xanh và chuyển đối số, về an ninh, về giao lưu nhân dân."

Việc nâng cấp dựa trên các thỏa thuận và cơ chế hiện có, bao gồm hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam (EVFTA) và hiệp định Đối tác và Hợp tác EU-Việt Nam (PCA), đã mở rộng đáng kể các hoạt động trao đổi và hợp tác song phương trong thập kỷ qua. 

Thương mại và đầu tư là những điểm sáng nổi bật trong hợp tác song phương giữa EU và Việt Nam. Hoạt động thương mại đã tăng 50% từ xấp xỉ 50 tỉ USD năm 2020 lên gần 74 tỉ USD vào năm 2025. EU hiện tại là đối tác thương mại lớn thứ năm của Việt Nam trong năm 2025. Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong Đông Nam Á, và cũng là quốc gia đầu tiên trong khu vực nâng cấp quan hệ ngoại giao lên cấp đối tác chiến lược toàn diện với EU. 

Về đầu tư, EU là nhà đầu tư lớn thứ sáu tại Việt Nam, theo bài viết của thứ trưởng bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng trên website bộ Ngoại giao. Doanh nghiệp châu Âu có mặt ở Việt Nam từ khi mở cửa và có vị trí vững chắc ở Việt Nam trong nhiều thập kỷ. Cộng đồng doanh nghiệp EU ngày nay tiếp tục mở rộng quy mô đầu tư và coi Việt Nam là thị trường hấp dẫn nhờ chính trị ổn định, môi trường kinh doanh cải thiện, nhân lực chất lượng cao và vị trí chiến lược, điểm đến triển vọng của dòng vốn xanh, công nghệ cao. 

Trong buổi gặp gỡ báo chí trước thềm nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược, đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier cho biết EU mong muốn đẩy mạnh hợp tác với Việt Nam qua ba trụ cột chính: Thương mại, chuyển đổi xanh, hoà bình và an ninh. 

Đại sứ cho biết, hiệp định EVFTA đã giúp thương mại song phương tăng hai chữ số trong vòng nửa thập kỷ qua. Tuy nhiên, EU mong muốn đạt được nhiều kết quả vượt xa hơn thế, đặc biệt trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức.

Về chuyển đổi xanh, EU đã thảo luận với các cơ quan chính phủ của Việt Nam để thúc đẩy năng lượng tái tạo và đảm bảo an ninh năng lượng cho Việt Nam trong bối cảnh mới.

Cuối cùng là trụ cột về hoà bình và an ninh, hai bên sẽ mở rộng hợp tác trong an ninh hàng hải, góp phần xây dựng một thế giới tôn trọng luật pháp quốc tế và đa phương.

Ngoài ba trụ cột trên, hai bên sẽ khai phá thêm các lĩnh vực giàu tiềm năng nhưng chưa được tối ưu hóa như: Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo; khoa học công nghệ, nghiên cứu và phát triển (R&D); trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ bán dẫn; chuỗi giá trị số hóa và các nguồn tài nguyên thiết yếu; đẩy mạnh ngoại giao nhân dân.

EU là đối tác đầu tiên nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam trong năm 2026, và là đối tác chiến lược toàn diện thứ 15 của Việt Nam. Đây là lần đầu tiên Việt Nam có quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện với một liên minh gồm nhiều quốc gia.