Việt Nam đặt mục tiêu thu hút từ 200 đến 300 tỉ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký trong giai đoạn 2026-2030, tương đương gấp 1,5 lần con số của giai đoạn 2021-2025

Bộ Chính trị cũng chuyển hướng chiến lược từ cạnh tranh thu hút vốn sang thu hút công nghệ, đổi mới sáng tạo và các mắt xích có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đây là một trong những nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài vừa được Bộ Chính trị ban hành ngày 8.6

Theo nghị quyết, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút bình quân từ 40 đến 50 tỉ USD vốn FDI đăng ký mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, trong khi vốn thực hiện dự kiến đạt 150-200 tỉ USD trong cả giai đoạn.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý hơn nằm ở sự thay đổi trong tư duy phát triển khu vực đầu tư nước ngoài.

Sau gần 40 năm mở cửa, Bộ Chính trị thừa nhận chất lượng và hiệu quả thu hút FDI vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của nền kinh tế. Tỉ lệ dự án thâm dụng lao động, tài nguyên và gia công lắp ráp vẫn ở mức cao, trong khi tỉ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng tạo ra tại Việt Nam và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước còn hạn chế.

“Chuyển mạnh từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang tư duy phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia; từ thu hút đầu tư theo địa giới hành chính sang thu hút theo cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo,” nghị quyết nêu rõ.

Theo đó, chất lượng dự án, hiệu quả kinh tế, chuyển giao công nghệ, mức độ tham gia chuỗi cung ứng và giá trị gia tăng tạo ra trong nước sẽ trở thành những tiêu chí đánh giá chủ yếu thay vì chỉ dựa vào quy mô vốn đăng ký.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, khoảng 75% tổng vốn FDI sẽ đến từ các nền kinh tế phát triển có thế mạnh về công nghệ và quản trị hiện đại. Số lượng tập đoàn thuộc danh sách Fortune 500 có hoạt động đầu tư tại Việt Nam được kỳ vọng tăng thêm 30%.

Đáng chú ý, Việt Nam muốn thu hút ít nhất ba tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, văn phòng hoặc trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam.

Danh mục các lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài cũng phản ánh rõ định hướng này. Thay vì các ngành thâm dụng lao động truyền thống, Việt Nam sẽ tập trung vào điện tử, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, vật liệu tiên tiến, công nghệ năng lượng, logistics hiện đại và các dịch vụ tài chính có giá trị gia tăng cao.

Song song với việc thu hút dòng vốn mới, nghị quyết cũng đặt mục tiêu nâng cao mức độ lan tỏa của khu vực FDI đối với nền kinh tế trong nước.

Đến năm 2030, tỉ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực được kỳ vọng đạt từ 45-50%. Việt Nam cũng đặt mục tiêu có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, trong đó có từ 500 đến 1.000 nhà cung ứng cấp một, tương ứng gấp 1,5 - 3 lần so với hiện tại.

Một điểm đáng chú ý khác là lần đầu tiên mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán được đưa vào một nghị quyết chuyên đề về FDI do Bộ Chính trị ban hàn.

Theo đó, Việt Nam phấn đấu được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi trước năm 2030, đồng thời đẩy mạnh phát triển thị trường vốn, trung tâm tài chính quốc tế và thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài dài hạn.

Nghị quyết cũng yêu cầu xây dựng cơ chế ưu đãi mới gắn với kết quả thực hiện cam kết thay vì ưu đãi theo đầu vào như trước đây. Các dự án được ưu tiên sẽ là những dự án có cam kết sử dụng công nghệ tiên tiến, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng trong nước, đào tạo lao động Việt Nam và thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

“Khuyến khích, yêu cầu doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cam kết về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng nội địa và lộ trình nội địa hóa để được hưởng các ưu đãi đầu tư theo kết quả thực hiện,” nghị quyết nêu.

Ở tầm nhìn dài hạn, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2045 khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài sẽ đóng góp khoảng 30% GDP và chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao.

Nghị quyết được ban hành trong bối cảnh Việt Nam đang tìm cách xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, đồng thời tận dụng làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu để thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ cao hơn.