Công ty dầu khí nhà nước Nga Zarubezhneft và Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) ngày 9-9 ký thỏa thuận khung về hợp tác xây dựng kho dự trữ dầu chiến lược tại Việt Nam. Thỏa thuận được ký trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Hai bên chưa công bố quy mô kho dự trữ, thời gian triển khai cũng như tổng vốn đầu tư. Các điều khoản tài chính của thỏa thuận cũng chưa được tiết lộ.

Theo Tổng thống Nga Vladimir Putin, phía Nga đã đề xuất với Việt Nam xem xét khả năng cùng xây dựng các kho dự trữ nhiên liệu chiến lược. Đây là một trong những nội dung mới trong hợp tác năng lượng giữa hai nước, vốn đã có lịch sử lâu dài trong lĩnh vực dầu khí.

Tháng 3, Thủ tướng Phạm Minh Chính từng đề nghị Zarubezhneft tăng đầu tư tại Việt Nam và cung cấp dầu thô dài hạn cho thị trường trong nước. Đến tháng 6, Phó thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết Moscow sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam xây dựng kho dự trữ dầu chiến lược.

Việc hình thành kho dự trữ dầu chiến lược có ý nghĩa đối với an ninh năng lượng khi Việt Nam ngày càng phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu cho hoạt động lọc hóa dầu và sản xuất nhiên liệu. Một hệ thống dự trữ đủ quy mô có thể tạo thêm dư địa ứng phó khi thị trường dầu thế giới biến động mạnh hoặc nguồn cung bị gián đoạn.

Tuy nhiên, thỏa thuận giữa Zarubezhneft và Petrovietnam mới dừng ở cấp khung. Chưa có thông tin về địa điểm, công suất hay thời điểm kho dầu có thể đi vào hoạt động, nên còn quá sớm để đánh giá quy mô tác động đối với thị trường năng lượng trong nước.

Hợp tác dầu khí cũng không phải lĩnh vực duy nhất được Việt Nam và Nga thúc đẩy. Điện hạt nhân đang trở thành một nội dung đáng chú ý trong quan hệ năng lượng giữa hai nước, đặc biệt khi Việt Nam chuẩn bị triển khai lại dự án Ninh Thuận 1.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận từng được Quốc hội quyết định dừng chủ trương đầu tư năm 2016. Sau đó, trước nhu cầu điện tăng nhanh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn, chủ trương phát triển điện hạt nhân được khôi phục. Việt Nam hiện đặt mục tiêu đưa hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 vào vận hành trong giai đoạn 2030-2035.

Trong năm nay, quá trình chuẩn bị cho Ninh Thuận 1 được đẩy nhanh. Chính phủ đã thành lập Hội đồng thẩm định nhà nước để thẩm định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án, với Bộ Tài chính là cơ quan thường trực.

Đến tháng 8, Quốc hội thông qua nghị quyết tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành ba dự án độc lập gồm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 và dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Việc tách này nhằm tạo cơ sở để từng dự án được tổ chức, triển khai theo tiến độ riêng, đồng thời kế thừa những dữ liệu và kết quả đã có.

Ninh Thuận 1 đặc biệt đáng chú ý trong quan hệ năng lượng Việt Nam - Nga bởi Nga từng được xác định là đối tác của dự án trước khi Việt Nam dừng chủ trương đầu tư vào năm 2016. Trong giai đoạn chuẩn bị mới, việc lựa chọn đối tác, công nghệ, phương án vốn và cơ chế triển khai sẽ là những quyết định có ảnh hưởng lớn đến tiến độ dự án.

Theo định hướng của Chính phủ, điện hạt nhân được xem là một trong những nguồn điện phục vụ mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải dài hạn. Chiến lược phát triển điện hạt nhân cũng đặt mục tiêu tăng tỷ lệ doanh nghiệp trong nước tham gia các hạng mục xây dựng, lắp đặt và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực này.

Song song với quá trình chuẩn bị dự án, Việt Nam đang hoàn thiện các điều kiện về pháp lý, an toàn và hạ tầng cho điện hạt nhân. Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành danh mục 470 tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn nước ngoài được khuyến khích áp dụng trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, tập trung vào các yêu cầu về an toàn, thiết kế, vận hành, thiết bị, nhân lực và ứng phó sự cố.

Những động thái này cho thấy hợp tác năng lượng Việt Nam - Nga đang được mở rộng theo nhiều hướng, từ nguồn cung dầu thô, dự trữ nhiên liệu đến điện hạt nhân. Tuy nhiên, mức độ hiện thực hóa của từng dự án sẽ phụ thuộc vào các bước tiếp theo, đặc biệt là quy mô đầu tư, nguồn vốn, công nghệ và tiến độ phê duyệt. Đối với kho dầu chiến lược, thách thức trước mắt là xác định quy mô dự trữ phù hợp với nhu cầu của nền kinh tế và khả năng tài chính.